Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandeling

Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandeling Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis (SPS) is een niet vaak voorkomende stoornis waarbij mensen sociale activiteiten vermijden en consequent de interactie met anderen schuwen. Ze hebben ook een beperkt vermogen om zichzelf emotioneel te uiten. Als je een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis hebt, word je vaak bestempeld als een eenling of afwijzend tegenover anderen, en je hebt misschien niet het verlangen of de vaardigheid om intieme relaties aan te gaan; je trekt je vaak terug uit sociale relaties. Omdat je niet je emoties toont, lijkt het misschien alsof je niet om anderen geeft of dat je je schouders ophaalt over wat er om je heen gebeurt. De oorzaak van de schizoïde-persoonlijkheidsstoornis is anno 2021 onbekend. Psychotherapie en in sommige gevallen medicijnen kunnen helpen.

Wat is een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis?

Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis valt onder de zogeheten 'cluster A-persoonlijkheidsstoornissen'. Persoonlijkheidsstoornissen die vallen onder Cluster A hebben kenmerken die vaak worden omschreven als 'vreemd' of 'excentriek'. Mensen met een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis trekken zich vaak terug uit sociale relaties en hebben een beperkt vermogen om zichzelf emotioneel te uiten. Ze komen vaak afstandelijk en onverschillig over. Het zijn over het algemeen eenlingen die de voorkeur geven aan solitaire activiteiten en zelden sterke emoties uiten. Veel mensen met een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis kunnen redelijk goed functioneren, hoewel ze de neiging hebben om banen te kiezen die hen in staat stellen om alleen te werken, zoals nachtportier, laborant, archivaris of computerprogrammeur. Ze hebben vaak hobby's als vissen, lange wandelingen maken in hun eentje, postzegels verzamelen en thuis naar muziek luisteren. Vaak zien deze mensen er ook apart uit: gestoken in kleding die niet past bij het seizoen, een apart kapsel of een aparte manier van lopen.

Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis: kenmerken en symptomen (DSM-5)

Er moet volgens DSM-5 sprake zijn van een pervasief patroon van afstandelijkheid in sociale relaties en een beperkt scala van expressie van emoties in interpersoonlijke situaties. Dit patroon begint op jongvolwassen leeftijd en is te zien in een breed scala van contexten en situaties, zoals blijkt uit vier (of meer) van de volgende kenmerken:
  1. Heeft noch behoefte aan, noch plezier in hechte relaties en geniet hier ook niet van, inclusief het tot een gezin of familie behoren.
  2. Kiest bijna altijd voor solitaire activiteiten.
  3. Heeft weinig of geen belangstelling voor seksuele ervaringen met een ander.
  4. Beleeft weinig of geen plezier aan activiteiten.
  5. Heeft geen hechte vriendschappen of vertrouwelingen buiten eerstegraads familieleden.
  6. Lijkt onverschillig voor lof of kritiek van anderen.
  7. Toont emotionele kilheid, ongehechtheid, of een afgevlakte affectiviteit.

De stoornis treedt niet uitsluitend op in het beloop van schizofrenie, een bipolaire- of depressieve-stemmingsstoornis met psychotische kenmerken, een andere psychotische stoornis of een autismespectrumstoornis, en kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een somatische aandoening.

Vóórkomen

Het is moeilijk om de prevalentie van deze aandoening nauwkeurig te beoordelen, omdat mensen met een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis zelden in behandeling gaan. Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis treft mannen vaker dan vrouwen en komt vaker voor bij mensen die nauwe verwanten hebben met schizofrenie. Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis begint meestal in de late adolescentie of vroege volwassenheid.

Oorzaak

Er is anno 2021 weinig bekend over de oorzaak van de schizoïde-persoonlijkheidsstoornis, maar zowel genetische als omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan ervan. Sommige professionals in de geestelijke gezondheidszorg speculeren dat een sombere jeugd waarin warmte en affectie afwezig waren, bijdraagt ​​aan de ontwikkeling van de stoornis. De prevalentie van schizoïde-persoonlijkheidsstoornis is mogelijk hoger onder familieleden van mensen met schizofrenie of een schizotypische-persoonlijkheidsstoornis.

Onderzoek en diagnose

Na een lichamelijk onderzoek om andere medische aandoeningen te helpen uitsluiten, kan de huisarts je doorverwijzen naar een professional uit de geestelijke gezondheidszorg voor verder onderzoek. De diagnose van schizoïde-persoonlijkheidsstoornis is meestal gebaseerd op een grondige bespreking van je symptomen en kenmerken (DSM-5) en je medische en persoonlijke voorgeschiedenis. Er kunnen verschillende diagnostische tests gebruikt worden om de diagnose te stellen.

Soms wordt medicatie voorgeschreven / Bron: Stevepb, PixabaySoms wordt medicatie voorgeschreven / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling

Psychotherapie

Mensen met deze persoonlijkheidsstoornis gaan nauwelijks uit zichzelf in behandeling, omdat hun gedachten en gedrag over het algemeen geen angst veroorzaken. Wanneer behandeling wordt gezocht, is psychotherapie de meest gebruikte vorm van behandeling. De behandeling zal waarschijnlijk gericht zijn op het vergroten van algemene copingvaardigheden, evenals op het verbeteren van sociale interactie, communicatie en zelfrespect. Een vertrouwensrelatie is vaak een belangrijk onderdeel van psychotherapie, maar dat is bij mensen met een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis nauwelijks haalbaar aangezien zij moeite hebben om relaties met anderen aan te gaan. Sociale vaardigheidstraining kan ook een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn.

Medicatie

Medicatie wordt over het algemeen niet gebruikt ter behandeling van een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis. Geneesmiddelen kunnen echter worden voorgeschreven als de persoon ook lijdt aan bijvoorbeeld een depressie.

Complicaties

Een gebrek aan sociale interactie is de belangrijkste complicatie van de schizoïde-persoonlijkheidsstoornis. Mensen met deze persoonlijkheidsstoornis zijn zelden gewelddadig, omdat ze liever geen interactie hebben met andere mensen. Mensen met een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis lopen een verhoogd risico op:

Door stress kunnen zij kortdurend psychotisch worden.

Prognose

Hoewel het gedrag van iemand met een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis op het eerste gezicht misschien vreemd overkomt, zijn deze mensen over het algemeen in staat om in het dagelijks leven te functioneren. Ze kunnen echter geen betekenisvolle relaties aangaan of een eigen gezin stichten.

Preventie

Er is anno 2021 geen manier bekend om een schizoïde-persoonlijkheidsstoornis te voorkomen.

Lees verder

© 2017 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
PersoonlijkheidsstoornissenJe persoonlijkheid is je 'eigen aard,' waarmee je je in de omgang herkenbaar onderschiedt van anderen. Dat is iets ander…
Persoonlijkheidsstoornissen - Cluster APersoonlijkheidsstoornissen - Cluster AEr zijn verschillende soorten persoonlijkheidsstoornissen, elke persoonlijkheidsstoornis wordt onderverdeeld in één van…
PersoonlijkheidsstoornissenPersoonlijkheidsstoornissenPersoonlijkheidsstoornissen zijn psychische aandoeningen die gekenmerkt worden door een star en duurzaam patroon van ged…
Schizoïde Persoonlijkheidsstoornis (SPS)SPS wordt gekenmerkt door afstandelijkheid en een emotieloos voorkomen. Iedereen heeft wel eens de behoefte om alleen te…

Liegen, bedriegen en nepberichtenLiegen, bedriegen en nepberichtenGebruik maken van leugen en bedrog zien we bij mensen die geen problemen hebben om opzettelijk feiten te verdraaien om z…
Paranoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandelingParanoïde-persoonlijkheidsstoornis (PPS) is een van de aandoeningen die 'cluster A-persoonlijkheidsstoornissen' worden g…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • American Psychiatric Association. Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5). Nederlandse vertaling van Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 5th Edition. Amsterdam: Boom Psychologie, 2014.
  • Dr. Moniek Thunnissen. Een persoonlijkheidsstoornis. En nu? Poiesz uitgevers, Koog aan de Zaan, 2e druk, september 2012.
  • Mayo Clinic. Schizoid personality disorder: Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/schizoid-personality-disorder/symptoms-causes/syc-20354414 (ingezien op 10-12-2017)
  • WebMD. Schizoid Personality Disorder. https://www.webmd.com/mental-health/mental-health-schizoid-personality-disorder#1 (ingezien op 10-12-2017)
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 26-05-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 6
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.