InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Solipsisme: wat is reëel en wat is illusie?

Solipsisme: wat is reëel en wat is illusie?

Solipsisme: wat is reëel en wat is illusie? Bestaat alles dat we rondom ons zien echt? Of zijn dingen en mensen in onze omgeving vooral het gevolg van hersenspinsels in ons eigen hoofd? Hoe zeker kan ik ervan zijn dat ik zelf wel besta? (afbeelding: René Descartes - schilderij door Frans Hals, tweede helft van de 17e eeuw)

Inhoudsopgave


Algemeen

Solipsisme (solo: alleen, en ipsus: zelf) is een filosofische stroming waarin beweerd wordt dat men enkel zeker kan zijn van het bestaan van het eigen individu en vooral: de eigen gedachten. Over het bestaan van de wereld rondom het individu en andermans gedachten kan men niet zeker zijn, ze kunnen als gevolg mogelijk niet eens bestaan.

De bekendste solipsistische zinsnede is ongetwijfeld van René Descartes: “ik denk, dus ik ben”. Als iemand twijfelt aan zijn eigen bestaan, is het zeker dat hij bestaat omdat hij moet bestaan om te kunnen nadenken over het bestaan. Het bestaan van alle andere zaken en personen kan in twijfel getrokken worden, behalve het eigen “ik” dat erover nadenkt. Dit wil echter nog niet zeggen dat de hele persoon die erover nadenkt bestaat. Enkel het denkproces van het ik bestaat zeker. De handen kunnen bijvoorbeeld nog altijd een constructie van het brein zijn, en niet reëel. Het denkproces zou zo evengoed in het hoofd van een ezel kunnen plaatsvinden, die droomt over hoe het is om mens te zijn.

Verschillende stromingen

Metafysisch solipsisme

De meest verregaande variant: enkel de eigen persoon en het eigen denkproces is zeker realiteit. Andere personen en de buitenwereld bestaan niet met zekerheid, ze bestaan slechts omdat het individu deze percipieert als reëel.

Epistemologisch solipsisme

Ook hier kan enkel met zekerheid gesteld worden dat de eigen persoon en zijn denken realiteit zijn. De vraag of er hierbuiten nog dingen 'bestaan' wordt ontweken door te stellen dat deze vraag niet te beantwoorden (bewijzen) is. Hier wordt het bestaan van realiteiten buiten het eigen brein dus minder sterk ontkend. “Het zou kunnen zijn dat x bestaat” maar de vraag is nooit met zekerheid te beantwoorden en als gevolg overbodig om te stellen. Dit is te vergelijken met hoe een agnost denkt over het bestaan van God(en).

Methodologisch solipsisme

Alle geïnduceerde kennis is twijfelachtig. Ik kan 1000 witte meeuwen zien, maar daaruit induceren dat alle meeuwen wit zijn kan niet. Dit kan niet bewezen worden en is daarom niet met zekerheid waar. Enkel empirie (proefondervindelijk) of ratio (de eigen gedachtengang) kunnen waarheden opleveren in de filosofie. Dit is een belangrijke grondslag voor het westerse wetenschappelijke denken.

Lees verder

© 2011 - 2018 Swah, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ik denk dus ik ben: Descartes' filosofisch systeemIk denk dus ik ben: Descartes' filosofisch systeemRené Descartes was een Franse filosoof die de vader van de moderne filosofie genoemd kan worden. En erg bekend door zijn…
Over de Methode - DescartesOver de Methode - DescartesIn 1637 schreef Descartes zijn Verhandeling Over de Methode (Discours de la Methode), waarin hij zegt onbetwijfelbare wa…
Filosofie voor beginners: De Barok (de 17e eeuw)Filosofie voor beginners: De Barok (de 17e eeuw)In de 17e eeuw begint de Barok. In dit tijdperk zijn er veel spanningen tussen onverzoenlijke contrasten. Aan de ene kan…
Het lichaam-geest probleem: verschillende standpuntenIn dit werkstuk wordt het lichaam-geest probleem (in het Engels 'the mind-body problem') besproken. Hierbij komen de vis…
De visies van Descartes en WundtDescartes en Wundt waren beide pioniers van de psychologie, echter hadden zij beide verschillende visies. Zij hadden een…

Reageer op het artikel "Solipsisme: wat is reëel en wat is illusie?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Kim Egberts, 25-09-2012 22:35 #1
Grappig dat andere mensen (als ze dus bestaan haha) hier ook over
nadenken. Dacht namelijk altijd dat ik de enige was. Mensen lijken dus toch meer op elkaar dan ik dacht.

Infoteur: Swah
Laatste update: 19-08-2013
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Reacties: 1
Schrijf mee!