Spraak-taalontwikkeling - Wat kan 'n kind op welke leeftijd?

Spraak-taalontwikkeling - Wat kan 'n kind op welke leeftijd? Hoe ver is een kind qua spraak-taalontwikkeling op een bepaalde leeftijd? Wat moet een kind qua spraak en taal ongeveer kunnen in de diverse leeftijdsfasen? Het ene kind leert sneller dan het andere. Dit ontwikkelingsoverzicht geeft de doorsnee c.q. het gemiddelde van een normaal verlopende spraak en taalontwikkeling. Over welke capaciteiten zou een kind moeten kunnen beschikken? Een duidelijk overzicht met de spraak-taalontwikkeling per leeftijdsfase van kinderen van 2 maanden tot 8 jaar.

Wat zou een kind moeten kunnen op een bepaalde leeftijd

Een overzicht van de spraak-taalontwikkeling van kinderen van 0 jaar tot en met 7 jaar, uitgaande van de gemiddelde leeftijd waarop kinderen bepaalde spraak- en taalvaardigheden (zouden) moeten kunnen beheersen. In werkelijkheid is er natuurlijk altijd sprake van individuele verschillen, door onder andere verschil in tempo van ontwikkeling, chronologie van ontwikkelingsfasen en de mogelijkheden die het kind zelf al dan niet heeft. Tevens spelen omgevingsaspecten natuurlijk een cruciale rol (mate van stimulans, taalgebruik thuissituatie, het gezin, type school etc).

Vaardigheden spraak en taal voor een baby, peuter, kleuter, kind

Het ontwikkelingsoverzicht geeft een richtinggevende indicatie van de gemiddelde leeftijd waarop een kind over bepaalde vaardigheden op spraak- en taalgebied zou moeten kunnen beschikken (dit in relatie tot de doorsnee of de gemiddelde ‘normaal’ verlopende ontwikkeling).

In Signalen ontwikkelingsproblemen kun je vinden welke kenmerken er zijn om eventuele ontwikkelingsachterstand, ontwikkelingsproblematiek of wellicht ontwikkelingsstoornissen op spraak-taalgebied (zo vroegtijdig mogelijk) te signaleren en in te grijpen dan wel te begeleiden indien dit nodig blijkt te zijn.

Wat beheerst een kind


Ontwikkeling kind - 0 tot 8 maanden

Leeftijd Fase KindSpraak-taalontwikkelingsfasen Kind - Spraak Taalvaardigheden van 0 tot 8 maanden
0 - 6 weken Fase van de ongedifferentieerde motoriek (schreiperiode), ter oefening van de ademhaling, werking van de stembanden, werking van het aanzetstuk (door zuigen)
5 - 6 weken Gevoelsmatig schreien = contact met de buitenwereld
3 - 20 weken Intentioneel schreien
2e - 3e maand Gorgelende keelklanken (ook bij kinderen die nooit leren spreken)
Grote verscheidenheid van klanken
Akoestische element gaat een rol spelen
4 - 5 maanden Brabbelfase
Herhalen van rijen van steeds dezelfde lettergreep
De lippen werken nu mee in de geluidsproductie
Het stemloze lachen gaat over in ‘kraaien’
Lal- en keuvelgeluidjes
5 - 6 maanden Affectieve vocalisaties, waarbij plezier en frustratie zijn te onderscheiden
Herkent stem van de moeder
6 - 7 maanden Oefening van beheerste geluiden
Klanken met intonatie, ook onderscheid in volume, toonhoogte
Herhalingsklanken (auto-imitatie)
Echolalie (onbewuste nabootsing van de laatst gehoorde klankgroep)
7 - 8 maanden Echolalie gaat langzaam over in lichte imitatie

Ontwikkeling kind - 8 tot 24 maanden

Leeftijd Fase KindSpraak-taalontwikkelingsfasen Kind - Spraak Taalvaardigheden van 8 tot 24 maanden
Vanaf 8 maanden Actieve pogingen tot nabootsing, met zinsmelodie (sociaal brabbelen)
Willekeurige aaneenrijging van klanken (jargon)
Af en toe 2-lettergrepige klanken
Fluisteren lokt uit tot imitatie
Vanaf 9 maanden Vocabuleer fase
Zinvol gebruik van bepaalde klankgroepen
Begrijpt simpele opdrachtjes
Vanaf 11 maanden Voert simpele verzoeken uit
Kan gebaren interpreteren en er het juiste geluid bij maken
Vanaf 12 maanden Eigenlijke taalfase
Systematisch gebruikte eerste woord(en)
Alleen zelfstandige naamwoorden worden gebruikt
12 - 18 maanden Eenwoordfase (holofrase-periode)
Kan woorden nabootsen, maar gebruikt ze niet zelf
Relatie tussen bepaalde klankgroep en bepaald concept = begin symboolfunctie
Brabbelt veel; houdt monologen bij het spelen
Begrijpt steeds meer woorden
Heeft met ca. 1,5 jaar een passieve woordenschat van ca. 70 woorden
Interpretatie van wat het kind zegt is afhankelijk van de context waarin het gezegd wordt
18 - 24 maanden Gaat meer praten, gebruikt nu ook werkwoorden (= handelen)
Kan nee zeggen, maar nog niet duidelijk ‘ja’
Gebruikt woorden om dingen te benoemen - begripsvorming
Begint 2 woorden samen te voegen, zoals eigenschapsnamen, b.v. melk heet; eerste oordeel
Heeft geen enkel begrip van taalregels
Heeft plezier in nieuwe woorden leren - steeds de vraag: "is dat" (isdat periode)
Verwisselen van veel medeklinkers
Dubbele medeklinkers zijn nog te moeilijk, wordt enkel: b.v. toel = stoel
Begin samengestelde zin, b.v. Pim niet sape
Heeft ca. 300 woorden, die het begrijpt

Ontwikkeling kind - 2 tot 3 jaar

Leeftijd Fase KindSpraak-taalontwikkelingsfasen van het Kind - Spraak Taalvaardigheden van 2 tot 3 jaar
2 - 3 jaar Brabbelen verdwijnt, wordt echt praten
De uitspraak verbetert, vooral bij medeklinkers
Bij 2,5 jaar is de woordenschat ca. 400 - 500 woorden
Dubbele medeklinkers worden langzaam beter gebruikt, wel vaak in de verkeerde volgorde (b.v. weps = wesp)
Meer taalkundige vormen worden gebruikt, zoals voorzetsels
Scheiding ik en de ander - gebruik van de ik-vorm en dus ook de jij-vorm
Voornaamwoorden mij, jou etc.
Veel wat en waarom vragen; niet zozeer naar kennis, als wel vragen om aandacht
Vormen van meervoud, eerst volgens één regel, namelijk: s (beds)
Verleden tijd, meestal volgens één regel, namelijk overal -de- achter (b.v. vraagde etc)

Ontwikkeling kind - 3 tot 4 jaar

Leeftijd Fase KindSpraak-taalontwikkelingsfasen van het Kind - Spraak Taalvaardigheden van 3 tot 4 jaar
3 - 4 jaar Begrip voor taalregels ontstaat
Eindeloze ‘waarom vragen’, waarbij meer naar het antwoord geluisterd wordt
Het kind begrijpt veel
Vertelt veel verhalen
Niet veel uitspraakfouten meer; geen moeite met medeklinkers, behalve bij moeilijke dubbele combinaties (b.v. weps - wesp)
Nog wel moeite met de zinsbouw
Vaak pseudo-stotteren
Heeft ca. 600 woorden ter beschikking (passief)

Ontwikkeling kind - 4 tot 8 jaar

Leeftijd Fase KindSpraak-taalontwikkelingsfasen van het Kind - Spraak Taalvaardigheden van 4 tot 8 jaar
4 - 5 jaar De uitspraak is bijna helemaal goed, wel versprekingen
De zinnen worden langer
De belangrijkste grammaticale regels worden grotendeels goed toegepast
Begin van de ontwikkeling van abstracte begrippen
Gebruik van de oorzakelijke bijzin (want, omdat)
6 jaar Heeft ca. 500 - 3000 woorden ter beschikking (passief)
ca. 8 jaar Ontwikkeling van de articulatie voltooid
Alle grammaticale constructies zijn rudimentair aanwezig

Lees verder

© 2008 - 2024 Jvd, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Taalontwikkeling bij kinderen: het eerste beginTaalontwikkeling bij kinderen: het eerste beginTaalontwikkeling bij kinderen begint al vanaf de baby-tijd. Wanneer de baby aanvankelijk onwillekeurige geluidjes produc…
Het leren van een taal van baby tot peuterHet leren van een taal van baby tot peuterHet leren van een taal gebeurt tussen de geboorte en het begin van groep 3 (1e klas) van de basisschool. Je wordt gebore…
Ontwikkelingsfasen: taalontwikkelingOntwikkelingsfasen: taalontwikkelingDe ontwikkelingsfasen van het jonge kind zijn een boeiend proces. Onderstaand artikel biedt een kijkje in de taalontwikk…
Verbale ontwikkelingsdyspraxie bij een opgroeiend kindVerbale ontwikkelingsdyspraxie is een stoornis waardoor je je spraakspieren niet goed kunt gebruiken bij spraakklanken.…
Mediamanipulatie; een vak apartHet publiek zou gewaarschuwd moeten worden om de media niet als objectief te zien. Veelal is de media slechts een pion v…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Dassel, Pixabay
  • F.J. Monks & A.M.P. Knoers. Ontwikkelingspsychologie. Van Gorcum BV
  • P.H. Mussen. The psychological development of the child. Prentice Hall Inc
  • M.Davies, F. Alkema. VTO dat doe je zo! Vragen, twijfels, zorgen over de ontwikkeling van kinderen. Assen/Maastricht: Van Gorcum i.s.m. de Landelijke Commissie VTO
  • S. van Dijk. Gegeven colleges Ontwikkelingsproblemen. Vroegtijdige onderkenning & Hulpverlening (Eigen artikel)
Jvd (613 artikelen)
Laatste update: 07-12-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Communicatie
Bronnen en referenties: 5
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.