InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Spraak-taalontwikkeling - Signalen Ontwikkelingsproblemen

Spraak-taalontwikkeling - Signalen Ontwikkelingsproblemen

Spraak-taalontwikkeling - Signalen Ontwikkelingsproblemen De spraak-taalontwikkeling kan bij het ene kind vlotter en soepeler verlopen dan bij het andere kind. Maar wat is nu de uiterste leeftijd waarop een kind bepaalde basis spraak-taalvaardigheden moet kunnen beheersen? In dit artikel worden kenmerken gegeven van spraak en taal van een kind in de leeftijd van 5 maanden tot 6 jaar. Signalen om te checken of er mogelijk sprake is van een ontwikkelingsachterstand, een belemmering of wellicht een ontwikkelingsstoornis in de spraak-taalontwikkeling.

Spraak-taalontwikkelingsverloop Checklist - Signalen Spraak-Taalproblematiek

Hieronder worden kenmerken en vaardigheden genoemd op spraak-taalontwikkelingsgebied, met erachter (een richtlijn voor) de uiterste leeftijd waarop een kind deze vaardigheden zou moeten kunnen beheersen. Oftewel de vraag of het ontwikkelingsverloop qua spraak en taal van het kind al dan niet leeftijdsadequaat of op leeftijdsniveau is.

Spraak - Taalontwikkelingsachterstand - Ontwikkelingsstoornis Spraak en Taal

Hoewel ieder kind zich in zijn eigen tempo ontwikkelt, is er een bepaalde leeftijd waarop een kind een bepaalde vaardigheid zou moeten kunnen beheersen. Dit is gerelateerd aan het ‘normale’, gemiddelde ontwikkelingsverloop van de gemiddelde (vroeg)kinderlijke ontwikkeling op het gebied van de spraak en taal.
  • Ontwikkelingsachterstand: Van een achterstand wordt gesproken indien een kind slechts weinig afwijkt van het gemiddelde.
  • Ontwikkelingsstoornis: Van een stoornis wordt gesproken als een kind erg afwijkt van het gemiddelde, heel erg achter is of anders is dan zijn of haar leeftijdgenootjes.

Problemen Spraak Taal Signaleren

Uitdrukkelijk dient opgemerkt te worden dat het hier niet om diagnostische criteria of een oorzakelijk model gaat, maar alleen om een checklist om globaal te ‘screenen’ en kenmerken op het spoor te komen om eventuele ontwikkelingsproblemen (vroegtijdig) te signaleren.

Overzicht Spraak-taalontwikkeling - Ontwikkelingsverloop Spraak Taal

De onderstaande overzichten betreffende het ontwikkelingsverloop op spraak-taalgebied zijn geschikt voor gebruik door ouders, verzorgers, groepleiders, huisartsen, consultatiebureaus, onderwijskrachten, schoolartsen etc. om eventuele problematiek op het spoor te komen en aan de bel te trekken i.c. hulp en begeleiding in te roepen. Er is een onderverdeling in 5 signalen -overzichten met de erbij horende kenmerken/vaardigheden-, waarbij wordt aangegeven wanneer of op welke leeftijd het betreffende verschijnsel niet meer mag voorkomen. Of anders geformuleerd: indien bepaalde kenmerken nog wel of juist niet voorkomen, dit als afwijkend beschouwd kan worden.

Leeftijdsinadequate Spraak-taalontwikkeling - Belemmerd Ontwikkelingsverloop

Wat de spraak-taalontwikkeling betreft, zijn de volgende signalen een teken dat de ontwikkeling van het kind niet ongestoord of op leeftijdsniveau verloopt:
  • Niet of verdwijnend brabbelen
  • Geen imitatie of nadoen
  • Benoemt geen woorden, het woord krijgt geen symboolbetekenis
  • Taalregels worden afwijkend gebruikt
  • Onverstaanbaarheid door afwijkende articulatie

Bovengenoemde vijf signalen worden in de onderstaande overzichten nader -met uiterste leeftijdsgrenzen- besproken.


Brabbelen - Niet of Verdwijnend BrabbelenUiterste Leeftijd
Reageert niet als er tegen hem/haar gepraat wordt3 maanden
Klanken blijven eentonig (mechanisch) en komen diep uit de keel 6 maanden
Plezier en ongenoegen zijn niet te onderscheiden in de geluiden die het kind maakt7 maanden
Kind herkent de stem van zijn/haar eigen moeder niet7 maanden
Is niet te kalmeren als hij/zij huilt door tegen hem/haar te praten8 maanden
Lijkt niet te luisteren naar eigen klanken, heeft geen plezier in zichzelf herhalen 9 maanden
Gebruikt geluid niet spontaan als communicatiemiddel12 maanden

Geen Imitatie of Nadoen Spraak TaalUiterste Leeftijd
Heeft geen herkenbare zinsmelodie12 maanden
Luistert niet naar wat er gezegd wordt 16 maanden
Er is sprake van plotseling gillen en eentonig schreeuwen 18 maanden
Kind begrijpt niet wat er gezegd wordt24 maanden
Kind zegt niet na wat er gezegd wordt24 maanden
Klanken blijven onbewuste herhalingen van wat het kind net gehoord heeft (echolalie)2,5 jaar

Benoemt geen woorden - Woord krijgt geen SymboolbetekenisUiterste Leeftijd
Kind kan woorden nabootsen, maar gebruikt ze niet (uit zich)zelf 2 jaar
Trekt volwassene mee om iets gedaan te krijgen, maar zegt niet wat het wil 2,5 jaar
Begrijpt eenvoudige opdrachtjes alleen door de gebaren die iemand gebruikt3 jaar

Afwijkend Gebruik van TaalregelsUiterste Leeftijd
De bedoeling van wat het kind zegt, is alleen duidelijk door de situatie waarin het gezegd wordt4 jaar
Gebruikt wel woorden om dingen te benoemen, maar zet deze willekeurig achter elkaar4 jaar
Praat niet over zichzelf in de ‘ik’ vorm 4 jaar
Gebruikt één meervoudsconstructie voor alles (auto’s, stoels, beds)4 jaar
Geen gebruik of verkeerd gebruik van voorzetsels (in, naast, achter) en persoonlijke voornaamwoorden (ik, hij, jij)5 jaar
Maakt geen goed gebruik van de verleden tijd5 jaar
Maakt geen samengestelde zinnen met ‘want’ en ‘omdat’ constructies6 jaar

Onverstaanbaar door Afwijkende ArticulatieUiterste Leeftijd
Kind maakt klinkerverwisselingen (ie/oe, ee/ie)4 jaar
Er is sprake van stotteren4,5 jaar
Kan slecht klanken onderscheiden die op elkaar lijken; lang-kort (bot en boot, laat en lat) 5 jaar
Heeft moeite met dubbele medeklinkers (drop, bleek)6 jaar


Lees verder

© 2008 - 2017 Sila, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De leespraatmethodeDe leespraatmethode is een methode die begeleiding en ondersteuning geeft aan kinderen met een verstandelijke beperking…
Spraak-taalontwikkeling - Wat kan 'n kind op welke leeftijd?Spraak-taalontwikkeling - Wat kan 'n kind op welke leeftijd?Hoe ver is een kind qua spraak-taalontwikkeling op een bepaalde leeftijd? Wat moet een kind qua spraak en taal ongeveer…
Taalontwikkeling bij kinderen: het eerste beginTaalontwikkeling bij kinderen: het eerste beginTaalontwikkeling bij kinderen begint al vanaf de baby-tijd. Wanneer de baby aanvankelijk onwillekeurige geluidjes produc…
Verbale ontwikkelingsdyspraxie bij een opgroeiend kindVerbale ontwikkelingsdyspraxie is een stoornis waardoor je je spraakspieren niet goed kunt gebruiken bij spraakklanken.…
Ontwikkelingsfasen: taalontwikkelingOntwikkelingsfasen: taalontwikkelingDe ontwikkelingsfasen van het jonge kind zijn een boeiend proces. Onderstaand artikel biedt een kijkje in de taalontwikk…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bugent / Pixabay
  • P.H. Mussen. The psychological development of the child. Prentice Hall Inc.
  • M.Davies, F. Alkema. VTO dat doe je zo! Vragen, twijfels, zorgen over de ontwikkeling van kinderen. Assen/Maastricht: Van Gorcum i.s.m. de Landelijke Commissie V.T.O.
  • F.J. Monks & A.M.P. Knoers. Ontwikkelingspsychologie. Van Gorcum BV
  • S. van Dijk. Gegeven colleges Ontwikkelingsproblemen. Vroegtijdige onderkenning & Hulpverlening (Eigen artikel)

Reageer op het artikel "Spraak-taalontwikkeling - Signalen Ontwikkelingsproblemen"

De infoteur van dit artikel heeft aangegeven wegens omstandigheden moeilijk of niet te kunnen reageren.
Reageren op het artikel of reageren op reacties blijft mogelijk, maar antwoord van de infoteur zal mogelijk uitblijven.

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sila
Laatste update: 29-11-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!