InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Vier vrouwen in geslachtsregister van Jezus volgens Matteüs

Vier vrouwen in geslachtsregister van Jezus volgens Matteüs

Vier vrouwen in geslachtsregister van Jezus volgens Matteüs Om aan te tonen dat Jezus de lang verwachte Messias is, de zoon van David, de zoon van Abraham, hebben Matteüs en Lucas een geslachtsregister in hun evangelie opgenomen. Beide evangelisten volgen de mannelijke lijn van afstamming. Matteüs noemt echter vier keer een vrouw tussen al deze mannen. Het zijn Tamar, Rachab, Ruth en de vrouw van Uria, die wij kennen onder de naam Batseba. Het zijn niet de meest voor de hand liggende vrouwen om te noemen. De namen van de vrouwen van de aartsvaders, Sara, Rebekka, Lea en Rachel waren logischer geweest, toch worden die niet genoemd. Wat maakt dat Matteüs juist deze vier vrouwen noemt?

Het geslachtsregister van Jezus volgens Matteüs

Geslachtslijsten werden in vroegere tijden niet alleen opgesteld om het voorgeslacht inzichtelijk te maken, maar ook om bepaalde religieuze of politieke bedoelingen weer te geven. In het geslachtsregister gaat het dus om meer dan alleen een opsomming van de voorouders. In de lijst worden keuzes gemaakt, die keuzes komen bijvoorbeeld tot uiting bij de vergelijking van de geslachtsregisters van Matteüs en Lucas. Matteüs legt daarin eigen accenten. Zo noemt Matteüs de namen van een paar stammoeders van Jezus. Het zijn Tamar, Rachab, Ruth en de vrouw van Uria, die wij kennen onder de naam Batseba.

Juda verwekte Peres en Zerach bij Tamar, [...] Salmon verwekte Boaz bij Rachab, Boaz verwekte Obed bij Ruth, Obed verwekte Isaï, Isaï verwekte David, de koning. David verwekte Salomo bij de vrouw van Uria (Matteüs 1: 3-6).

Vier vrouwen met een twijfelachtige moraal

Matteüs noemt zeer tegen de gewoonte van die tijd in ook een viertal keer een vrouw, een stammoeder van Jezus. Bijbelgeleerden zijn op zoek gegaan naar de overeenkomst tussen deze vier vrouwen. In het verleden kwam men met de verklaring dat de vier vrouwen allen zonderessen zijn, die het met de seksuele moraal niet zo nauw namen. Tamar werd zwanger door haar schoonvader te verleiden, Rachab was een hoer, Ruth verleide Boaz op de dorsvloer, en Batseba pleegde overspel met David, waarna de koning haar man Uria liet vermoorden.

Jezus kwam om zondaren te bevrijden

Deze vier zondaressen zouden dan in de stamboom van Jezus opgenomen zijn om te laten zien dat Jezus is gekomen om zondaren te bevrijden. Deze uitleg is een klassiek voorbeeld van androcentrisme, een verklaring waarin de man er het best afkomt. Vrouwen worden in deze visie geassocieerd met seks en zonde.

Een vrouwonvriendelijke verklaring

Tegenwoordig staat deze verklaring onder sterke kritiek en vindt weinig aanhang meer. Het is een sterke vrouwonvriendelijke verklaring uit een tijd dat mannen de dienst uitmaakten. Het noemen van deze vier vrouwen is overigens totaal overbodig om aan te tonen dat Jezus afkomstig is van zondige mensen. De vermelding van de reeks koningen van Juda die deden wat kwaad was in de ogen van God zou voldoende moeten zijn om aan te tonen dat Jezus voor zondaren kwam. Er zijn gelukkig ook nog andere verklaringen die een stuk vrouwvriendelijker zijn, namelijk hun buitenlandse afkomst en hun daadkracht.

Vier vrouwen van buitenlandse afkomst

Een andere verklaring waarom juist deze vier vrouwen genoemd worden is dat zij alle vier afkomstig zijn uit het buitenland. Ze horen oorspronkelijk niet tot het volk Israël. Tamar en Rachab zijn Kanaänitische vrouwen, Ruth is afkomstig uit Moab en Batseba's echtgenoot Uria is een Hethiet. Dit zal trouwens de reden zijn waarom Batseba in het geslachtregister niet met haar eigen naam wordt genoemd, maar met het wat omslachtige 'de vrouw van Uria'. In die status behoorde ze juridisch tot een heidens volk. Deze vier buitenlandse vrouwen wijzen er naar dat Jezus niet alleen gekomen is voor het volk van Israël, maar dat hij de hele wereld wil redden. Wellicht heeft Matteüs er juist voor vier gekozen om te verwijzen naar de vier windstreken. Het heil in Christus wordt universeel is dan de boodschap: voor jood en niet-jood.

Vier daadkrachtige stammoeders van Jezus

Het is ook mogelijk dat deze vier vrouwen vanwege hun daadkracht in het geslachtsregister van Jezus opgenomen zijn. Elk van deze vrouwen zocht alternatieve wegen om de voortgang van het volk Israël te laten doorgaan. Enkele van deze vrouwen maken daarbij gebruik van de lacunes in de toenmalige wetgeving. Bij al deze vrouwen kent het verhaal een goede afloop. Ze worden (weer) opgenomen in de familie of volk. Zij krijgen een positie in de samenleving die zij daarvoor niet hadden.

Daadkrachtige vrouwen

Tamar is de enige in de familie die zich er voor inzet dat Er, haar overleden man, toch een nakomeling krijgt. Rachab beseft dat verzet tegen de aanstormende Israëlieten vruchteloos is, omdat God hun de overwinnen heeft beloofd. Zij maakt handig gebruik van de bereidwilligheid van de verspieders om haar en haar familie te sparen als ruil voor bescherming. Ruth kies voor een onzeker leven met Naomi in plaats van de veiligheid die Moab haar vaderland voor haar kan bieden. Op een doortastende wijze lukt het haar om ervoor te zorgen dat Boaz zijn verplichtingen ten opzichte van haar overleden schoonvader Elimelech nakomt. Batseba is eerst wellicht het slachtoffer van David, maar later weet zij haar zoon Salomo op de troon te krijgen.

Lees verder

© 2017 - 2019 Theofilus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Uria, Batseba en David in stamboom van Jezus volgens MatteüsUria, Batseba en David in stamboom van Jezus volgens MatteüsTwee evangelisten in de Bijbel hebben een geslachtsregister van Jezus opgenomen in hun evangelie, Matteüs en Lucas. Matt…
Het verhaal van Ruth, stammoeder van Jezus volgens MatteüsHet verhaal van Ruth, stammoeder van Jezus volgens MatteüsRuth wordt door de evangelist Matteüs genoemd als één van de vier stammoeders van Jezus. Haar naam staat in het geslacht…
Rachab van Jericho, stammoeder van Jezus volgens MatteüsRachab van Jericho, stammoeder van Jezus volgens MatteüsRachab is de tweede vrouw die genoemd wordt in het geslachtsregister van Jezus. In totaal noemt de evangelist Matteüs vi…
Het verhaal van Tamar, stammoeder van Jezus volgens MatteüsHet verhaal van Tamar, stammoeder van Jezus volgens MatteüsTamar is een van de vrouwen in het geslachtsregister van Jezus zoals dat door de evangelist Matteüs is opgetekend. Het v…
Ruth, de Moabitische, die er eigenlijk niet had mogen zijnRuth, de Moabitische, die er eigenlijk niet had mogen zijnRuth wordt in de Bijbel de Moabitische genoemd. Dat betekent dat zij afkomstig is van het volk van Moab. Dit volk is gen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Sachbearbeitung, Pixabay
  • Nieuwe Bijbelvertaling (NBV, 2004).
  • W. Weren (1999). Venster op Jezus. Methoden in de uitleg van de evangeliën. Zoetermeer: Meinema.
  • J. T. Nielsen (1971). Het evangelie naar Matheüs. Nijkerk: Callenbach.
  • H. Baarlink (1997). Matteüs I. Tekst en Toelichting. Kampen: Kok.
  • H. E. Faber van der Meulen (1998). Verhalen rond de geboorte van Jezus. Kampen: Kok.

Reageer op het artikel "Vier vrouwen in geslachtsregister van Jezus volgens Matteüs"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Theofilus
Laatste update: 07-11-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Vrouwen in stamboom Jezus
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!