InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) Eerst denken dan doen

Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) Eerst denken dan doen

Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) Eerst denken dan doen De Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) 'Eerst denken, dan doen', is een training van 20 bijeenkomsten van 2,5 uur met huiswerk, waarbij justitiabelen nieuwe denkpatronen worden aangeleerd met het doel vermindering van recidive. Deze training komt oorspronkelijk uit de Angelsaksische landen en heeft daar vruchten afgeworpen. Het programma kan zowel aan gedetineerden als aan niet-gedetineerde justitiabelen -die onder toezicht van de reclassering staan- worden gegeven.

Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa)


Klik hier voor een artikelenreeks over de reclassering: Wat doet de Reclassering; Reactance (weerstand tegen bedreiging van gedragsvrijheid); Cirkel/fasen van gedragsverandering van Prochaska en DiClemente; Daders huiselijk geweld; Loverboys; Wet Voorwaardelijke invrijheidstelling; Elektronisch Toezicht / Elektronische controle / huisarrest; Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) Eerst denken dan doen; STATIC-99 (Inschatting recidiverisico seksuele delinquenten); Werkstraf; Maatregelen pedoseksuelen voor veilige terugkeer in de samenleving.

Cognitieve vaardigheden

Uit onderzoek blijkt dat vooral interventies die gericht zijn op het aanleren van cognitieve vaardigheden, een significante vermindering van de recidivekans kan bewerkstelligen van circa 10-15%. In Engeland, Canada en de Verenigde Staten werkte men langer met programma’s die zijn gericht op het veranderen en aanleren van denkpatronen. In deze programma’s worden deelnemers geleerd om eerst te denken, dan te doen, de consequenties van hun gedrag te overzien, problemen op een adequate manier op te lossen, moreel te redeneren en sociale vaardigheden te verbeteren. De reclassering geeft dit programma.

Een veiliger samenleving

In Nederland wordt sinds enkele jaren de Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) gegeven aan justitiabelen, zowel in de gevangenis als daarbuiten. De CoVa is gebaseerd op het in Engeland ontwikkelde ETS (Enhanced Thinking Skills – verbeterde denkvaardigheden) programma. Trainingen en methodieken moeten sinds een aantal jaren voldoen aan vastgestelde objectieve criteria, zodat ze beoordeeld kan worden op hun effectiviteit. Daarvoor was er een woud aan rehabilitatieprogramma’s die al dan niet projectbasis gegeven werden en waarvan niet vaststond dat zij ook echt werkten en een bijdrage leverden aan het terugdringen van recidive. De vermindering van recidive geldt voor de reclassering als resultaatscriterium. Niets meer en niets minder. Een bijdrage leveren aan een veiliger samenleving staat voorop. De CoVa is één van de acht nieuwe gedragsinterventies voor volwassen justitiabelen, die (voorlopig) zijn erkend door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie.

Effectiviteit van programma's: What Works principe

De laatste jaren zijn er veel (meta)onderzoeken gepubliceerd over de effectiviteit van reclasserings- en rehabilitatieprogramma’s; de zogenaamde What Works benadering. Deze onderzoeken wijzen uit dat een programma moet voldoen aan onder andere de volgende vereisten en principes willen ze effect sorteren.

  • Effectieve programma’s sluiten aan op het recidiverisico. Er wordt grofweg onderscheid gemaakt tussen een laag, gemiddeld en een hoog risico. Uit onderzoek is gebleken dat het dikwijls averechts werkt als een justitiabele met een laag risiconiveau moet deelnemen aan een intensieve training. Bij deze groep moeten belemmeringen worden weggenomen die een goede re-integratie in de weg staat. Voornamelijk de begeleiding van de middengroep is effectief gebleken en daar is de CoVa-training ook op toegesneden. Voor de groep met een hoog recidiverisico (zo’n 20% van alle daders) is tot nu toe geen enkel programma echt effectief gebleken.
  • Interventies moeten zich richten op die factoren van de justitiabele waarbij er een duidelijk verband is met het delictgedrag. Het gevoel van eigenwaarde of gevoelens van somberheid hebben geen samenhang met delictgedrag. Antisociaal gedrag, het niet met geld kunnen omgaan, werkloosheid en alcohol- en drugsgebruik daarentegen wel.
  • Er moet een zekere mate van responsiviteit zijn bij een deelnemer, maar het hoeft niet veel te zijn. In de CoVa-training wordt gewerkt aan het vergroten van de motivatie, zodat ook deelnemers die niet overlopen van enthousiasme en niet veranderingsgezind zijn, toch kunnen deelnemen. De deelnemer moet verder ontvankelijk zijn voor de interventies die qua stijl en vorm moeten aansluiten bij zijn niveau, mogelijkheden en leerstijl.
  • Er moet sprake zijn van programma-integriteit. Het programma moet goed doordacht en onderbouwd zijn en het moet van Maastricht tot Groningen op dezelfde wijze gegeven worden. Er mogen niet allerlei veranderingen in worden aangebracht door de individuele uitvoerders, tenzij deze wijzigingen van bovenaf worden doorgevoerd naar aanleiding van uitkomsten van onderzoek. Als onderzoek heeft uitgewezen dat een programma werkt, dan moet het programma ook op die manier gegeven worden. Afwijkingen kunnen ten koste gaan van de effectiviteit.

Doel van de CoVa

Het doel van de interventie is het verminderen van de recidivekans, door deelnemers adequate denkgereedschappen aan te leren. Denken ligt aan de basis van het gedrag van mensen, zo ook delictgedrag. Door anders te leren denken, zal het gedrag ook veranderen. Het gaat bij de CoVa om het aanleren van de noodzakelijke mentale voorwaarden en condities, zodat de structuur van het denken verandert. De training richt zich op het ontwikkelen van (denk)vaardigheden die deelnemers in staat stellen zowel binnen als buiten de gevangenis op een meer pro-sociale wijze te denken en te handelen, zodat ze in staat zijn een maatschappelijk aanvaardbaar bestaan op te bouwen zonder justitiecontacten.

Doelgroep van de CoVa

Het gaat om justitiabelen die in de gevangenis verblijven of door de rechter een verplicht reclasseringstoezicht opgelegd hebben gekregen. De CoVa is generiek van aard, hetgeen wil zeggen dat de training zich niet richt op een specifieke dadercategorie. Het delict waar een deelnemer voor veroordeeld is komt niet ter sprake in de training, zodat deelnemers die een delict hebben gepleegd dat veel weerstand oproept, zoals zedendelinquenten, ook kunnen deelnemen aan de training. Het betekent tevens dat daders die geen of slechts gedeeltelijk verantwoordelijkheid nemen voor hun delictgedrag kunnen deelnemen aan de training. Uit onderzoek blijkt dat de CoVa vooral resultaat heeft bij gewelds-, drugs- of zedendelinquenten en bij niet-gedetineerde vermogensdelinquenten. Vaak is de CoVa een goede basistraining, waarbij een basis wordt gelegd die in andere trainingen of in de begeleiding of behandeling verder uitgebouwd kan worden.

De training slaat vooral aan bij justitiabelen die:
  • impulsief zijn (die eerst doen en dan pas denken);
  • egocentrisch zijn (erg op eigen behoeftebevrediging zijn gericht);
  • rigide denkpatronen hebben ('zo moet het en niet anders'); en
  • beperkte probleemoplossende vaardigheden hebben.

Cognitieve tekorten (ex-)gedetineerden

Uit onderzoek blijkt dat veel (ex-)gedetineerden problemen hebben op het gebied van cognitieve vaardigheden: ze zijn impulsief, hebben een gebrek aan invoelingsvermogen, hebben beperkte probleemoplossende vermogens en kunnen de gevolgen van hun gedrag voor zichzelf en anderen niet zo goed overzien. Problemen op het gebied van denkvaardigheden is een belangrijke criminogene factor die samenhangt met (herhaald) delictgedrag. Recent onderzoek in Nederland bij een groep van een kleine 4500 daders vond een percentage van bijna 80% van de onderzochte personen met een criminogeen probleem op het gebied van denkpatronen, gedrag en vaardigheden.

Inhoud van de CoVa

De CoVa is toegesneden op bovengenoemde tekortkomingen van delinquenten. De CoVa richt zich op het versterken van een aantal specifieke aspecten van denkvaardigheden, te weten:
  • interpersoonlijke probleemoplossing;
  • cognitieve stijl;
  • zelfbeheersing;
  • verbreden van je sociale blik;
  • moreel redeneren; en
  • kritisch redeneren.

De gebruikte methodes komen voornamelijk voort uit cognitief-gedragstherapeutische technieken en procedures, waarvan vaststaat dat ze vruchten afwerpen. De training put onder andere uit het werk van Goldfield, Ellis (bekend van de Rationeel Emotieve Therapie, de RET) en Kohlberg.

De 20 bijeenkomsten van de CoVa in vogelvlucht

1. Inleiding en afspraken

Aan de hand van het ABC-model worden de relaties tussen cognities en gedrag uitgelegd. ABC staat voor Aanleiding, Beoordeling en Consequentie (gedrag). Denken is immers de basis van ons gedrag; situaties overkomen ons niet. De wijze waarop wij situaties interpreteren, bepalen hoe wij ons zullen gedragen.
Ook wordt in de eerste sessie de eerste stap van de probleemoplossingsstrategie behandeld: Wat is het probleem?

2. Stop en denk na: stap 2 van de probleemoplossingsstrategie

Er wordt geoefend in technieken om impulsief gedrag te voorkomen. Ook wordt de tweede stap van de probleemoplossingsstrategie behandeld: Stop en denk na.

3. Besluitvorming 1: Informatieverzameling, creatief denken en het bedenken van alternatieven

In deze bijeenkomst wordt de derde en de vierde stap van de probleemoplossingsstrategie besproken: hoe kan goede informatie helpen bij processen rondom besluitvorming en welke informatie is het meest geschikt? De techniek van het brainstormen wordt als hulpmiddel ingeschakeld in het bedenken van alternatieve oplossingen. Veel justitiabelen beweren namelijk dat ze 'geen keuze hadden' en het delict 'wel moesten plegen'.

4, Besluitvorming 2: Nadenken over de gevolgen

De probleemoplossingsstrategie wordt in deze sessie verder uitgediept: nadenken over de gevolgen. Veel justitiabelen zeggen achteraf dat ze nooit hebben nagedacht over de lange(re) termijn gevolgen van hun handelswijze, de winst op korte termijn stond voorop. De voordelen-nadelenanalyse wordt besproken, zodat deze in het besluitvormingsproces kan worden geïntegreerd.

5. Probleemoplossing

Er worden twee stappen van de probleemoplossingsstrategie behandeld: plannen en actie ondernemen.

6. Hoe gaat denken in zijn werk?

Het ABC-model wordt weer van stal gehaald en in deze sessie wordt de invloed van eerdere ervaringen, het groepslidmaatschap en onze persoonlijke overtuigingen op de 'B' betrokken. Met name hoe dit onze beoordeling negatief kan beinvloeden. Ook wordt er aandacht besteed aan stereotypen en extreme gedachten.

7. Verschillende soorten gedrag

Er wordt gekeken hoe de wijze waarop we ons gedragen van invloed is in het contact met anderen. Ook wordt het onderscheid besproken tussen assertief, agressief en passief gedrag.

8. Een brede blik 1

In deze sessie worden de deelnemers uitgedaagd om zich in te leven in het standpunt van een ander, onder andere via een rollenspel.

9. Luistervaardigheden en het vragen om hulp

Benadrukt wordt waarom deze vaardigheden van belang zijn voor de deelnemers.

10. Een brede blik 2

Via een rollenspel worden een reeks morele dilemma's behandeld in relatie tot de rechten en verantwoordelijkheden van een individu.

11. Een ander overtuigen

Er wordt wederom een moreel dilemma uitgewerkt in een rollenspel, gerelateerd aan de onderwerpen vertrouwen en loyaliteit. Daarna wordt de sociale vaardigheid 'een ander overtuigen' behandeld.

12. Irrationeel denken

Emoties staat centraal in deze sessie en dan met name hoe emoties er voor kunnen zorgen dat we ons irrationeel gedragen. Door rationeel en effectief te denken, wordt geleerd om problemen te voorkomen.
tevens wordt de vaardigheid 'het goed omgaan met je doel niet bereiken' geleerd.

13. Omgaan met emoties

Welke invloed hebben emoties op ons functioneren en hoe kunnen we emoties bij onszelf en anderen herkennen. Ook wordt de rol van lichaamstaal besproken en vindt er een oefening plaats over een moraal dilemma dat handelt over een emotioneel aangrijpende kwestie.

14. Samenwerken

Er wordt in deze bijeenkomst uitvoerig stilgestaan bij de vaardigheid 'samenwerken'.

15. Regels en voorschriften

Nut en noodzaak van regels in de maatschappij waarin mensen met elkaar samenleven en samenwerken wordt besproken.

16. ´Het eens worden´

Veel daders zijn van mening dat ´het eens worden´ betekent dat je een ander dient te overtuigen. Er wordt uitgebreid stilgestaan bij de vaardigheid ´het eens worden´.

17. Reageren op anderen

Er wordt in deze sessie onder andere een techniek aangeleerd om te voorkomen dat anderen je manipuleren en dat je wordt meegezogen in delictgedrag.

18. Alles samenvoegen

Alle voorgaande onderworpen worden in deze sessie samengevoegd. De gehele probleemoplossingsstrategie wordt stap voor stap doorlopen en de deelnemers moeten met een door hen zelfbedachte oplossing komen.

19. Sociale vaardigheden in de praktijk

Het gaat hier om het in praktijk brengen van de in sessie 18 aangedragen oplossingen.

20. Herhaling en evaluatie van de training

Via een vraag en antwoordspel worden alle onderwerpen gerecapituleerd.

Aan het einde van deze sessie ontvangen de deelnemers een certificaat.

Lees verder

© 2009 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Rationeel-Emotieve TherapieRationeel-Emotieve TherapieIedereen komt in zijn leven hindernissen tegen. De reactie hierop verschilt echter van mens tot mens. Deze reactie kan r…
RET: rationeel emotieve therapieRET: rationeel emotieve therapieRET staat voor Rationeel Emotieve Therapie. Dat is een vorm van therapie waarbij het verstand én het gevoel beiden een r…
Cognitief gedragstherapeutische benaderingCognitief gedragstherapeutische benaderingTegenwoordig worden er steeds meer nieuwe benaderingen gebruikt binnen de hulpverlening. Eén hiervan is de cognitief ged…
Moeten maakt gek: boek over RET (rationeel emotieve therapieMoeten maakt gek: boek over RET (rationeel emotieve therapieMoeten maakt gek is een boek van Albert Ellis en Wouter Backx. De ondertitel luidt: 'pak zelf uw emotionele problemen aa…
Paranormale cognitieve techniekenSemi-intuïtieve cognitieve technieken is een moeilijke benaming voor een aantal paranormale verschijnselen, die wel een…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • National Probation Service, London, UK, Ministerie van Justitie, Den Haag, Nederland: Informatiegids training Cognitieve Vaardigheden Eerst denken, dan doen!, 2e druk, oktober 2004.
  • Anneke Menger en Lous Krechtig: Het delict als maatstaf - Methodiek voor werken in gedwongen kader, PlantijnCasparie, IJsselstein, april 2004.

Reageer op het artikel "Cognitieve Vaardigheidstraining (CoVa) Eerst denken dan doen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Kawaler, 26-02-2013 13:56 #2
Kawaler
Mijn vraag: Ik heb een cova training opgelegd gekregen van justitie. Echter ben ik van mening dat deze training helemaal niet voor mij van toepassing is. Wat zijn de eventuele gevolgen als ik weiger aan deze trainig deel te nemen? Mede gezien de tijden waarop deze training wordt gegeven. Vanwege mijn werk is onmogelijk om 11 weken op deze tijden te komen, terwijl mij verteld is dat ik maximaal twee keer mag verzuimen. Ook heb ik op eigen initiatief en eigen kosten al voor de zitting een training gevolgd bij het GGZ, en deze cova dus eigenlijk overbodig is. Ik heb al het bovenstaande gelezen en alles wat er staat heb ik al gevolgd. Reactie infoteur, 14-03-2013
Als u niet meewerkt aan de CoVa-training, dan zal de reclassering (als uitvoerende instantie) justitie daarvan op de hoogte brengen. Als het door de rechter is opgelegd als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijk strafdeel, dan bestaat de kans dat deze geheel of gedeeltelijk ten uitvoer zal worden gelegd.

Schafer, 14-07-2012 18:24 #1
Onze zoon is 20 jaar maar via een onderzoek kwam uit dat hij eigenlijk in zijn pubbertijd
is blijven hangen en dat, met als gevolg dat hij zeer beinvloedbaar is en daar heeft een 30 jarige man flink gebruik van gemaakt. onze zoon zit nu vast in de gevangenis en nu pas weet hij dat die man geen vriend was maar dat er misbruik van zijn goed bedoelde
hulp is gemaakt, dus onze vraag is komt hij in aanmerking voor een cova training? zo ja
kunnen wij daar over wat meer info { folders, info matriaal } opgestuurd krijgen? Reactie infoteur, 23-07-2012
Als uit de diagnose (RISc) van de reclassering blijkt dat het bij jullie zoon aan cognitieve vaardigheden ontbreekt, dan kan hij deze training aangeboden krijgen. Dit kan door de rechter worden opgelegd in het kader van een (deels) voorwaardelijke veroordeling of jullie zoon kan het aangeboden krijgen in het kader van het programma Terugdringen Recidive (TR).

Hier vindt u meer informatie over de volgende onderwerpen:
- RISc: http://goo.gl/802Z1
- Voorwaardelijke veroordeling: http://goo.gl/CjUqO
- TR: http://goo.gl/Vw4mM
- CoVa (folder van de reclassering): http://goo.gl/qeyhO

Ik hoop jullie hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Sterkte gewenst!

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 16-09-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Special: Reclassering
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 2
Schrijf mee!