InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Spelontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen

Spelontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen

Spelontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen De ontwikkeling van het spel van een kind kent een aantal fasen en belangrijke momenten. Hoewel ieder kind zich in zijn eigen tempo ontwikkelt, zijn er leeftijdsgrenzen aan te geven wanneer een kind zich dingen moet hebben eigengemaakt. In dit artikel worden kenmerken en vaardigheden aangegeven van kinderen van 2 tot 7 jaar om te checken of er qua spel sprake is van een afwijkend ontwikkelingsverloop, belemmeringen, een mogelijke ontwikkelingsachterstand of misschien een ontwikkelingsstoornis.

Ontwikkelingsverloop Spel Kind - Checklist Signalen Problematiek Spelontwikkeling

Hieronder worden kenmerken en vaardigheden genoemd, met erachter (een richtlijn voor) de uiterste leeftijd waarop een kind bepaald spel zou moeten kunnen beheersen; het al dan niet bij de ontwikkelingsfase hoort of leeftijdsinadequaat is. Dit overzicht is bedoeld om eventuele problemen, afwijkingen in de ontwikkeling of een mogelijke stoornis vroegtijdig te kunnen signaleren.

Spelen - Spel Ontwikkelingsachterstand - Spelontwikkeling - Ontwikkelingsstoornis

Ontwikkelingsachterstand - Ontwikkelingsstoornis

Hoewel ieder kind zich in zijn eigen tempo ontwikkelt, komt er een bepaalde leeftijd waarop een kind een bepaalde taak of vaardigheid zou moeten kunnen beheersen. Dit is gerelateerd aan het ‘normale’, gemiddelde ontwikkelingsverloop van de gemiddelde (vroeg)kinderlijke ontwikkeling.

Ontwikkelingsachterstand

Van een achterstand wordt gesproken indien een kind slechts weinig afwijkt van het gemiddelde.

Ontwikkelingsstoornis

Van een stoornis wordt gesproken als een kind erg afwijkt van het gemiddelde, heel erg achter is of anders is dan zijn of haar leeftijdgenootjes.

Ontwikkelingsoverzicht Spel Kind

Het onderstaande overzicht betreffende het verloop op het gebied van de spelontwikkeling is geschikt om te gebruiken door ouders, verzorgers, groepsleiders, huisartsen, consultatiebureaus, onderwijskrachten, schoolartsen etc. om eventuele problemen op het spoor te komen en aan de bel te trekken i.c. hulp in te roepen indien er sprake is van problematiek. Er is een onderverdeling in 5 signalen -overzichten met erbij horende kenmerken of vaardigheden-, waarbij wordt aangegeven wanneer het verschijnsel niet meer mag voorkomen. Of anders geformuleerd: indien een bepaald verschijnsel nog wel of juist niet voorkomt, dit als afwijkend beschouwd kan worden.

Problemen Spelontwikkeling Signaleren

Uitdrukkelijk dient opgemerkt te worden dat het hier niet om diagnostische criteria of een oorzakelijk model gaat, maar alleen om een checklist om globaal te ‘screenen’ en kenmerken op het spoor te komen om eventuele ontwikkelingsproblemen (vroegtijdig) te signaleren.

Leeftijdsadequate Ontwikkeling Spel

Voor het spel zijn de volgende signalen een teken dat de ontwikkeling van het kind niet ongestoord of op leeftijdsniveau verloopt:
  • Stereotiep bewegen, geen ordening
  • Geen imitatie, geen alsof
  • Kind gebruikt geen fantasie
  • Is niet in staat om met anderen te spelen
  • Onvoldoende aandacht en concentratie om spel af te maken

Deze vijf signalen worden in de onderstaande overzichten nader -met leeftijdsgrenzen- besproken.


Fasen Spel Spelontwikkeling - Wat beheerst een Kind qua spel? Leeftijdsgrenzen

Stereotiep Bewegen - Geen OrdeningUiterste Leeftijd
Kind is niet geïnteresseerd in voorwerpen2 jaar
Gebuikt voorwerpen niet goed, stapelt b.v. met autootjes en niet met blokken2,5 jaar
Herhaalt steeds dezelfde beweging of hetzelfde bewegingspatroon, zonder variatie aan te brengen2,5 jaar
Eigenaardige bewegingen als schommelen, met handen wapperen, met bladen van een boekje wapperen; bewegingen die niet te onderbreken zijn3 jaar
Krast zonder te kijken wat het doet op papier (‘toevallig’ tekenen)3 jaar
Kan geen twee plaatjes van dezelfde soort bij elkaar leggen (mens bij mens/dier bij dier)4 jaar
Is niet geïnteresseerd in combineren van spelmateriaal (b.v. blokken, auto’s en poppen)5 jaar
Kind ziet geen verschil tussen groot en klein5 jaar
Kan zich nog niet zelf aankleden6 jaar
Blijft steken in het platte vlak, maakt geen constructies als huizen, dorpen etc.6 jaar
Kan speelgoed niet zo groeperen dat het een natuurgetrouwe kopie van de werkelijkheid is7 jaar

Geen Imitatie - Geen AlsofUiterste Leeftijd
Kind imiteert geen woorden2 jaar
Doet niet na wat het ziet, aan houding of gebaar (b.v. gedag zwaaien)2 jaar
Kind kan het geluid van dieren niet nadoen3 jaar
Kind doet geen handelingen van kinderen na4 jaar
Kind kan niet met poppen spelen4 jaar
Geen rollenspel; kan geen vadertje en moedertje spelen4 jaar
Kind kan niet doen ‘alsof’ (geen ‘alsof spel’)5 jaar
Kind kan geen figuurtjes natekenen (rondje, driehoekje etc.)5 jaar
Kind kan geen zinnetjes nazeggen5 jaar
Kan niet wisselen van rol bij b.v. poppenkastspel6 jaar

Gebruikt geen Fantasie Uiterste Leeftijd
Tekent alleen langs de rand van het papier, het papier wordt niet vol3 jaar
Kind durft niet met klei en verf te spelen4 jaar
Kind luistert niet graag naar sprookjes5 jaar
Kind wil geen verkleedkleren aan5 jaar
Kind wordt angstig van maskers5 jaar
Kan geen rol spelen die het niet kent (b.v. tovenaar of heks)6 jaar
Spelletjes moeten altijd op dezelfde manier en in dezelfde volgorde6 jaar
Kind kan geen fantasieboom of b.v. fantasievogel maken6 jaar
Kind houdt niet van avontuur7 jaar
Houdt krampachtig vast aan hoe het hoort, hoe het echt is7 jaar

Niet in staat om met Anderen te Spelen Uiterste Leeftijd
Kind doet niet mee met groepsspel5 jaar
Kind verstoort het spel van anderen5 jaar
Kind houdt zich niet aan afspraken5 jaar
Kan niet samen met een ander kind een taak uitvoeren, krijgt ruzie of trekt zich terug5 jaar
Luister nooit als een ander kind zijn/haar verhaal in de kring vertelt 5 jaar
Kind wil niet naar school6 jaar
Kind gaat in z’n eentje zwerven, soms spijbelen6 jaar
Kind heeft geen vriendjes of vriendinnetjes7 jaar
Kind verandert spelregels om te kunnen winnen6 jaar
Wordt (vrijwel) nooit door andere kinderen gekozen op verjaardagsfeestjes7 jaar

Onvoldoende Aandacht - Concentratie om Spel af te maken Uiterste Leeftijd
Kind kan zijn/haar aandacht niet richten op het speelgoed3 jaar
Kind kan geen keuze maken waar het mee wil spelen4 jaar
Kind is met tien dingen tegelijkertijd bezig5 jaar
Kind begint overal aan, maar maakt niets af5 jaar
Hoort en ziet alles, waardoor het vergeet waar het mee bezig is6 jaar
Kind droomt tijdens zijn/haar bezigheden weg7 jaar
Kind kan niet stoppen, terwijl het wel klaar is7 jaar


Lees verder

© 2008 - 2019 Sila, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spel & spelontwikkeling - Wat kan 'n kind op welke leeftijd?Spel & spelontwikkeling - Wat kan 'n kind op welke leeftijd?De spelontwikkeling van kinderen van 1 jaar tot en met 7 jaar. Spelen is erg belangrijk in de ontwikkeling van het kind.…
De ontwikkeling van een jong kind verloopt in fasenDe ontwikkeling van een jong kind verloopt in fasenDe ontwikkeling van een kind verloopt fasegewijs. De ontwikkeling is een interessant proces en ontvouwt stukje bij beetj…
De speel-o-theek, speelgoed lenen in plaats van kopenHeel veel kinderen hebben veel te veel en te duur speelgoed waar ze uiteindelijk haast niet mee spelen. Het dure speelgo…
Ontwikkelen van zelfvertrouwen bij een kindEen kind ontwikkelt zelfvertrouwen door het ontdekken van de wereld. Dit doet het kind door spelen. Hierdoor leert hij m…
Speelgoed, welk speelgoed is geschikt voor peutersSpeelgoed, welk speelgoed is geschikt voor peutersPeuters spelen heel veel, het is de belangrijkste bezigheid van een peuter. Wat is nu geschikt en veilig speelgoed voor…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bugent, Pixabay
  • P.H. Mussen. The psychological development of the child. Prentice Hall Inc.
  • M.Davies, F. Alkema. VTO dat doe je zo! Vragen, twijfels, zorgen over de ontwikkeling van kinderen. Assen/Maastricht: Van Gorcum i.s.m. de Landelijke Commissie V.T.O.
  • F.J. Monks & A.M.P. Knoers. Ontwikkelingspsychologie. Van Gorcum BV
  • S. van Dijk. Gegeven colleges Ontwikkelingsproblemen. Vroegtijdige onderkenning & Hulpverlening (Eigen artikel)

Reageer op het artikel "Spelontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen"

De infoteur van dit artikel heeft aangegeven wegens omstandigheden moeilijk of niet te kunnen reageren.
Reageren op het artikel of reageren op reacties blijft mogelijk, maar antwoord van de infoteur zal mogelijk uitblijven.

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sila
Laatste update: 29-11-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!