InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Persoonlijkheidsontwikkeling Kinderen - Signalen Problemen

Persoonlijkheidsontwikkeling Kinderen - Signalen Problemen

Persoonlijkheidsontwikkeling Kinderen - Signalen Problemen De persoonlijkheidsontwikkeling van kinderen verschilt. Het ene kind zal zich anders ontwikkelen dan het andere kind. Maar wat is de uiterste leeftijd waarop bepaalde trekken qua persoonlijkheid bij een kind kloppen of adequaat zijn? In dit artikel worden kenmerken gegeven van kinderen van 3 tot 6 jaar om te signaleren of er op persoonlijkheidsgebied mogelijk sprake is van een ontwikkelingsachterstand, van belemmeringen, een afwijkend ontwikkelingsverloop of wellicht een ontwikkelings-stoornis.

Persoonlijkheidsontwikkeling Kind - Checklist Signalen Persoonlijkheidsproblematiek

Hieronder worden kenmerken en vaardigheden genoemd op persoonlijkheidsgebied, met erachter (een richtlijn voor) de uiterste leeftijd waarop het gedrag of uitingen van de persoonlijkheidstrekken bij een kind passen of horen. Oftewel al dan niet leeftijdsadequaat of op leeftijdsniveau zijn.

Ontwikkelingsachterstand Persoonlijkheid - Persoonlijkheidsontwikkelingsstoornis

Ontwikkelingsachterstand - Ontwikkelingsstoornis

Hoewel ieder kind zich in zijn eigen tempo ontwikkelt, komt er een bepaald moment of een bepaalde leeftijd waarop een kind een bepaalde vaardigheid zou moeten kunnen beheersen. Dit gerelateerd aan het ‘normale’, gemiddelde ontwikkelingsverloop van de gemiddelde (vroeg)kinderlijke ontwikkeling op het gebied van de persoonlijkheid.
  • Ontwikkelingsachterstand: Van een achterstand wordt gesproken indien een kind slechts weinig afwijkt van het gemiddelde.
  • Ontwikkelingsstoornis: Van een stoornis wordt gesproken als een kind erg afwijkt van het gemiddelde, heel erg achter is of anders is dan zijn of haar leeftijdgenootjes.

Problemen Persoonlijkheid Signaleren

Uitdrukkelijk dient opgemerkt te worden dat het hier niet om diagnostische criteria of een oorzakelijk model gaat, maar alleen om een checklist om globaal te ‘screenen’ en kenmerken op het spoor te komen om eventuele ontwikkelingsproblemen (vroegtijdig) te signaleren.

Ontwikkelingsoverzicht Persoonlijkheid - Ontwikkelingsverloop Persoonlijkheid

De onderstaande overzichten betreffende het ontwikkelingsverloop op persoonlijkheidsgebied zijn geschikt voor ouders, verzorgers, groepleidsters, huisartsen, consultatiebureaus, onderwijskrachten, schoolartsen etc. om eventuele problematiek op het spoor te komen en aan de bel te trekken i.c. hulp en begeleiding in te roepen. Er is een onderverdeling in 5 signalen, overzichten met de erbij horende gedragingen (kenmerken/vaardigheden), waarbij wordt aangegeven wanneer/op welke leeftijd het betreffende gedrag niet meer mag voorkomen. Of anders geformuleerd: indien bepaalde persoonlijkheidstrekken nog wel voorkomen, dit als afwijkend beschouwd kan worden.

Niet Leeftijdsadequate Persoonlijkheidstrekken - Belemmering Ontwikkelingsverloop

Wat de persoonlijkheidsontwikkeling betreft, zijn de volgende signalen een teken dat de ontwikkeling van het kind niet ongestoord of op leeftijdsniveau verloopt:
  • Afhankelijkheid en gebrek aan wilskracht
  • Passiviteit en gebrek aan initiatief
  • Verstoorde of gestoorde gewetensontwikkeling
  • Angsten of angstig gedrag
  • Onvoldoende onderscheid werkelijkheid - fantasie

Bovengenoemde signalen worden in de onderstaande overzichten nader -met uiterste leeftijdsgrenzen- besproken.


Ontwikkelingsfasen Persoonlijkheid - Signalen Persoonlijkheidsvorming 3 tot 7 jaar

Afhankelijkheid en Gebrek aan WilskrachtUiterste Leeftijd
Kind vertoont geen zelfvertrouwen3 jaar
Eist alle aandacht op, is sterk claimend, onverzadigbaar3 jaar
Kind is zo teruggetrokken dat je hem/haar bijna vergeet 3 jaar
Is sterk negatief ingesteld: “lukt toch niet, kan ik toch niet”4 jaar
Heeft oppervlakkige nieuwsgierigheid, toont geen echte interesse4 jaar
Is wantrouwend t.o.v. anderen, houdt ze voortdurend in de gaten5 jaar
Kind kan niets doorzetten, maakt niets af5 jaar
Kind is een allemansvriend6 jaar
Kind heeft geen eigen mening6 jaar

Passiviteit en Gebrek aan InitiatiefUiterste Leeftijd
Kind onderzoekt uit zichzelf geen voorwerpen2 jaar
Onderneemt uit zichzelf geen poging tot contact3 jaar
Kind spant zich niet in, vindt alles wel best3 jaar
Weet niet wat het wil, kan geen keuzes maken4 jaar
Heeft last van extreme faalangst: “kan ik niet” 4 jaar
Trekt zich terug, omdat anderen alles beter kunnen 5 jaar
Kind schaamt zich (te) snel5 jaar
Kind durft zijn/haar verhaal niet in de kring te vertellen5 jaar
Kind vergelijkt zichzelf altijd met anderen6 jaar
Hij of zij maakt veel grimassen, speelt de clown (clownesk gedrag)7 jaar

Verstoorde - Gestoorde GewetensontwikkelingUiterste Leeftijd
Het maakt het kind niet uit of hij/zij anderen verdriet doet4 jaar
Kan geen verband leggen tussen wat het doet en hoe daar op gereageerd wordt 4 jaar
Is echt niet gevoelig voor straf van volwassenen (maakt niet echt uit) 5 jaar
Voelt niet aan wat ouders goed en niet goed vinden5 jaar
Kind pakt vaak dingen weg5 jaar
Is altijd bang voor kritiek, ook als alles goed gaat5 jaar
Kind jokt veel, lijkt er zelf ook in te geloven6 jaar
Kind toont geen berouw of spijt6 jaar
Probeert het anderen naar de zin te maken ten koste van zichzelf 6 jaar
Kind wil alles (te) perfect doen6 jaar

Angsten - Angstig GedragUiterste Leeftijd
Slaapt al gedurende een lange periode onrustig, is vaak wakkerelke leeftijd
Is extreem angstig als er vreemden binnenkomen3 jaar
Kind kan niet even alleen gelaten worden3 jaar
Kind kan niet tegen harde geluiden4 jaar
Kind is bang voor andere kinderen4 jaar
Kind kan zich niet verweren tegen plagen5 jaar
Kind plast nog iedere nacht in bed6 jaar
Kind leeft in een droomwereld6 jaar
Kind is bang voor/in het donker7 jaar

Onvoldoende Onderscheid Fantasie - WerkelijkheidUiterste Leeftijd
Speelt altijd met hetzelfde voorwerp, durft geen andere spelletjes te doen3 jaar
Kind wordt angstig van eigen fantasieën4 jaar
Extreem dagdromen, waardoor hij/zij slecht luistert5 jaar
Denkt dat het een andere persoon of dier is5 jaar
Leeft helemaal in een wereld van insecten en reptielen6 jaar
Gaat er altijd van uit dat anderen zijn/haar fantasievriendje ook kennen of zien6 jaar
Kind denkt dat sprookjes waar zijn6 jaar
Is erg bang zich vies te maken met zand, water, klei6 jaar
Kind is gemakkelijk voor de gek te houden7 jaar
Kind heeft slechts één onderwerp van gesprek7 jaar


Lees verder

© 2008 - 2019 Sila, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ontwikkelingsstoornissen bij kinderen: diagnose/behandelingEen ontwikkelingsstoornis is een psychische of neurologische aandoening bij kinderen en volwassen die een afwijking vorm…
Persoonlijkheid en geboortevolgordePersoonlijkheid en geboortevolgordeBepaalt de volgorde waarin iemand geboren wordt zijn of haar persoonlijkheid? Is de oudste per definitie een leider en d…
Pervasieve ontwikkelingsstoornissen: inleidingPervasieve ontwikkelingsstoornissen: inleidingPervasieve ontwikkelingsstoornissen zijn stoornissen waarbij de ontwikkeling ernstig verstoord is op het gebied van soci…
Persoonlijkheidsontwikkeling baby peuter kleuter schoolkindPersoonlijkheidsontwikkeling baby peuter kleuter schoolkindDe persoonlijkheidsontwikkeling van een kind is een proces dat in fasen verloopt. Hoe ontwikkelt een kind zich op een be…
Ontwikkeling Zelfredzaamheid Kind - Wat op welke leeftijd?Ontwikkeling Zelfredzaamheid Kind - Wat op welke leeftijd?Een kind is in eerste instantie nog niet zelfredzaam en moet met alles geholpen worden. De ontwikkeling van zelfredzaamh…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bugent, Pixabay
  • P.H. Mussen. The psychological development of the child. Prentice Hall Inc.
  • M.Davies, F. Alkema. VTO dat doe je zo! Vragen, twijfels, zorgen over de ontwikkeling van kinderen. Assen/Maastricht: Van Gorcum i.s.m. de Landelijke Commissie V.T.O.
  • F.J. Monks & A.M.P. Knoers. Ontwikkelingspsychologie. Van Gorcum BV
  • S. van Dijk. Gegeven colleges Ontwikkelingsproblemen. Vroegtijdige onderkenning & Hulpverlening (Eigen artikel)

Reageer op het artikel "Persoonlijkheidsontwikkeling Kinderen - Signalen Problemen"

De infoteur van dit artikel heeft aangegeven wegens omstandigheden moeilijk of niet te kunnen reageren.
Reageren op het artikel of reageren op reacties blijft mogelijk, maar antwoord van de infoteur zal mogelijk uitblijven.

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sila
Laatste update: 29-11-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!