Sociale Psychologie

Sociale psychologie is een tak van de algemenere wetenschappelijke onderzoekstraditie psychologie. Bij psychologie wordt er gekeken naar het gedrag, de gevoelens en de gedachten van mensen. Bij sociale psychologie staan diezelfde gevoelens, gedachten en het gedrag centraal. Bijzonder is echter, dat de sociale psycholoog zich richt op het effect van de omgeving en het milieu op het gedrag, gevoelens en gedachten van die individue.

Geschiedenis

Voor een uitgebreidere beschrijving van de geschiedenis zie het artikel Geschiedenis van Sociale Psychologie. De eerste wetenschappelijke publicatie die als sociaal psychologisch betiteld werd stamt uit 1898, van Norman Triplett. Sociale pyschologie ontstond uit de erg jonge wetenschapstak psychologie en kreeg zijn eerste groeispurt in de jaren ’30, toen veel Gestaltpsychologen Duitsland ontvluchten om de oorlog te ontlopen. Deze wetenschappers zorgden er in de Verenigde Staten voor dat de sociale psychologie zich tot een zelfstandige losstaande discipline ontwikkelde. Ze maakte zich in dit tijdperk onder andere los van het behaviorisme en de psychoanalyse. Tijdens de 2e wereldoorlog onderzochten veel sociale psychologen de propaganda van de Duitsers en probeerden ze ook de beinvloeding van het Amerikaanse leger te begrijpen en sturen. Na de oorlog verviel de noodzaak om dit soort onderwerpen te onderzoeken en ging men zich meer richten op maatschappelijke problemen als racisme. De onderwerpen die toendertijd interessant geacht werden (Perceptie, cognitie en attitudes) zijn nog steeds actueel in de sociale psychologie. In de jaren na de tweede wereldoorlog ontstonden ook nieuwe onderzoeksgebieden, vaak naar aanleiding van maatschappelijke problematiek of vindingen van wetenschappers. Zo ontstond er meer aandacht voor cognitieve dissonantie (theorie ontwikkeld door onderzoeker Festinger) en agressie (door toenemende melding van agressie in de media). In de jaren 80 en 90 groeide het veld van de sociale psychologie tot een veld wat vele maatschappelijke en sociale onderwerpen behelst. Tegenwoordig is er voor sociaal psychologen geen afgebakend gebied aan onderwerpen meer te benoemen, zolang het onderzochte onderwerp maar enigszins gerelateerd kan zijn aan gedrag, gevoelens of gedachten.

Thema’s uit de sociale psychologie

Ondanks dat sociale psychologen tegenwoordig een grote keuze hebben aan onderwerpen voor onderzoek, blijken bepaalde thema’s bijzonder populair te zijn. Enkele thema’s die vaak en veelvuldig onderzocht zijn, zijn:

• Stereotypen: Bepaalde vooroordelen die mensen hebben wanneer ze andere mensen zien. Een vooroordeel van een ander mens wordt ook wel stereotype genoemd. Met name over de vraag of iedereen stereotypen gebruikt, in welke mate, en of er iets aan te doen valt zijn veel onderzocht.
• Groepsdrang: Iedereen heeft een bepaalde behoefte aan de aanweizgheid van anderen. Sommige mensen willen graag in grote groepen zijn, anderen in kleine. Ook het gedrag van individuen in groepen of alleen, en de manier waarop groepen naar hunzelf en naar elkaar kijken is een onderwerp wat veel door sociaal psychologen onderzocht wordt.
• Reclame en politieke campagnes: Tegenwoordig wordt men overspoeld met reclames. Je kan je huis niet uitkomen zonder minstens 10 (vaak onbewuste) reclameboodschappen te hebben meegekregen. Alleen al de verpakking van je tandpasta kan een invloed hebben op je latere keuze van tandpasta. Sommige onbenullige dingen, zoals regen, kunnen zelfs verstrekkende gevolgen hebben voor je consumentengedrag. Omdat reclame en campagnes van de overheid en politieke partijen zo veel in het dagelijks leven aanwezigh zijn is ook dit onderwerp een favoriet van veel sociaal psychologen.

Methoden en technieken

De sociale psychologie is een empirische wetenschap. Dit wil zeggen dat ze gebruik maken van theorieen, hypothesen (voorspellingen) en variabelen (verschillen in condities of toestanden) om de voorspellingen te toetsen.
Om theorieen te kunnen bevestigen zoeken sociaal psychologen naar manieren om verbanden te kunnen aantonen. Een verband tussen de twee variabelen A en B kan verlopen op 3 wijzen:

1. A veroorzaakt B
2. B veroorzaakt A
3. C (een derde variabele) veroorzaakt zowel A als B

Om zinnige uitspraken te kunnen doen zoeken sociaal psychologen naar een causaal verband. Dit betekend dat ze zoeken naar een verband dat aangeeft dat A eerder plaatsvond dan B en tevens de veroorzaker is van B.
Nu kunnen sociaal psychologen data verzamelen door

• Vragenlijsten: Door deelnemers te vragen om vragen te beantwoorden over hun acties en gedachten kunnen wetenschappers een hoop te weten komen. Maar niet iedereen weet genoeg over zijn (onbewuste) beweegredenen en sommige mensen vertellen alleen dingen die sociaal wenselijk zijn. Daarom zijn er ook andere methoden
• Observatie van gedrag: Door gedrag van deelnemers te observeren kan de wetenschapper meer onbewuste processen te weten komen.
• Experimenten: door ervoor te zorgen dat deelnemers zich in een omgeving bevinden waarin de onderzoeker alle variabelen onder controle heeft, wordt ervoor gezorgd dat de situatie 3 (een derde variabele C veroorzaakt de variabele A en B) niet voorkomt. Tevens kan worden uitgesloten dat situatie 2 (B veroorzaakt A) worden uitgesloten, door A altijd eerst te laten gebeuren. In experimenten kunnen wetenschappers gedrag ook nauwkeuriger observeren dan in het dagelijks leven. Tevens kunnen ze de deelnemers onbewust ergens attend op maken, ook wel primen genoemd.

Conclusie

Sociale psychologie is een wetenschappelijke discipline die onderzoekt wat de invloed van de omgeving van een persoon is op diens gedrag, gedachten en gevoelens, en tevens wat het gevolg is van iemands gedrag, gevoelens en gegevens op diens omgeving. De wisselwerking tussen omgeving en persoon staat hierbij dus centraal. Sociale psychologie is een wetenschappelijke studie, ze maakt dus gebruik van theorieen en experimenten om deze te toetsen. Ondanks dit hoge experimentele gehalte werkt sociale psychologie wel met onderwerpen die maatschappelijk zeer relevant zijn. Meestal worden onderwerpen onderzocht die in de wereld problemen veroorzaken of onderdeel zijn van problematisch anti-sociaal gedrag.