Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS)

BPS wordt gekenmerkt door uitermate impulsief en gedrag en voortdurend wisselende stemmingen. Sommige mensen zijn wat heftiger in hun reacties dan anderen. Wanneer iemand van de ene seconde op de andere van heel vrolijk naar intens verdrietig verandert, zou er iets mis kunnen zijn. Zodra die reactie zich uit in extremiteiten zou er wel eens sprake kunnen zijn van een borderline persoonlijkheidsstoornis.

Kenmerken

Volgens de DSM heeft iemand een borderline persoonlijkheidsstoornis wanneer deze aan vijf of meer van de volgende criteria voldoet.

1. Extreme verlatingsangst
2. Buitengewoon impulsief (vreetbuien, seks, geld verkwisten, drank en/of drugs)
3. Extreme stemmingswisselingen (meestal van korte duur)
4. Gevoel van leegte
5. Instabiele relaties (overmatig idealiseren en kleineren)
6. Identiteitsstoornis (instabiel zelfbeeld of zelfgevoel)
7. Suïcidale neigingen (dreigingen of zelfverminking)
8. Intense woede (vechtpartijen, driftbuiten of aanhoudende woede)
9. Dissociatie en paranoïde ideeen (voorbijgaand en stressgebonden)

Algemeen

Waarschijnlijk lijdt 1 tot 2 procent van de volwassenen aan een BPS, vrouwen twee keer zo veel als mannen. Bij probleemjongeren wordt deze stoornis tot wel 25 procent aangetroffen, ook hier meer bij meisjes dan bij jongens. Tussen het 20e en 30e levensjaar zijn de uitingen het ergst, ongeveer 8 tot 10 procent van deze groep pleegt uiteindelijk zelfmoord.
Er bestaat voor een borderliner geen middenweg; het is alles of niets. Iets is schitterend of afschuwelijk. Iemand met BPS is emotioneel instabiel, stemmingen kunnen soms zonder aanleiding omslaan in razernij en zich uiten in geweld of zelfs zelfverwonding. Het zelfbeeld is zeer vertekend, ze zijn erg onzeker en vinden zichzelf vaak heel lelijk. Ze kampen altijd met een leeg en eenzaam gevoel. Ze zijn erg impulsief en handelen voordat ze de consequenties hebben overzien.
Ze zijn wel eerlijk en komen meestal eerlijk voor hun daden uit, de kans is groot dat ze uit zichzelf naar een hulpverlener stappen omdat ze er zelf niet meer uitkomen. Na het 40e levensjaar lijkt de stoornis af te nemen en worden de emoties en het gevoelsleven stabieler. Ofschoon er in het verleden gedacht werd dat de stoornis ongeneeslijk was, schijnt zo’n 40 procent gemiddeld 3 jaar na opname genezen te zijn verklaart.

Relaties met andere mensen

Borderliners kunnen niet goed alleen zijn en relaties met anderen zijn erg belangrijk. Ze kunnen makkelijk contact maken en hebben vooral in het begin de neiging de ander te idealiseren. Door hun onvoorspelbaar gedrag, heftige emoties en soms zelfs agressieve reacties, is het heel moeilijk om relaties in stand te houden. Bang als ze zijn iemand te verliezen, proberen ze de ander te claimen en reageren ze zeer heftig wanneer dit niet blijkt te werken. Iemand met BPS kan iemand op een voetstuk zetten, zich vervolgens teleurgesteld voelen, hem of haar laten vallen en tenslotte het gevoel hebben door de ander in de steek te zijn gelaten.

Relatie met een partner

Het valt niet mee om een relatie te hebben met een borderliner. Ze hebben hoge verwachtingen maar zijn zelf niet in staat te geven. Ze zijn vaak ook niet duidelijk naar de ander en wisselen aanhankelijk en afstotend gedrag met grote regelmaat. Kritiek kan paniek veroorzaken en paniek kan zich uiten in extreem alcohol- en/of drugsgebruik of zelfs maniplatie met zelfmoord. In het ergste geval kan er zelfs een psychose optreden, dit zijn echter veelal kortdurende periodes.

SPS in vergelijking met andere persoonlijkheidsstoornissen

Antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASPS)

• BPS: mensen idealiseren, aandacht vragen
• ASPS: macht en geld vergaren
• Overeenkomst: manipulatief en gewelddadig gedrag

Narcistische Persoonlijkheidsstoornis (NPS)

• BPS: onzeker, vertekend zelfbeeld
• NPS: vertekend, opgeblazen maar stabiel zelfbeeld
• Overeenkomst: weinig tot geen invoelend en empatisch vermogen

Schizotypische Persoonlijkheidsstoornis (STPS)

• BPS: onvoorspelbaar, sterk wisselende gevoelens
• STPS: bizarre en extreme denkbeelden en overtuigingen
• Overeenkomst: paranoïde gedachten en illusies

Theatrale Persoonlijkheidsstoornis (TPS)

• BPS: steun zoeken
• TPS: bewondering willen krijgen
• Overeenkomst: aandacht van anderen, claimen

Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis (APS)

• BPS: woedeaanvallen, (zelf-)destructief gedrag
• APS: wegcijferen, ondergeschikt gedrag
• Overeenkomst: verlatingsangst, niet alleen kunnen zijn

© 2007 - 2009 Jaszzx, gepubliceerd in Psychologie (Mens en Samenleving) op 27-10-2007, laatst gewijzigd op 24-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Jaszzx is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Persoonlijkheidsstoornissen: Je persoonlijkheid is je 'eigen aard,' waarmee je je in de omgang herkenbaar onderschiedt van anderen. Dat is iets anders dan je identiteit. Je identiteit is namelijk het subject…
• "Borderliners" leuker dan men denkt?: U kent de term wel: borderline. Iemand die deze ziekte heeft wordt vaak niet gezien als de meest makkelijke persoon. Helaas voor deze mensen, worden ze vaak als agressie…
• Alcoholverslaving en comorbiditeit: Een alcolholverslaving an sich is een heftig fenomeen met verstrekkende gevolgen voor het sociale, persoonlijke en zakelijke leven. Helaas blijkt een groot aantal alcoholv…
• Persoonlijkheidsstoornis borderline: Borderliner wat houd dat nou precies in?Is het erg om er mee te leven?HOe kun je er mee leven. Lees het hier en vind de informatie wat je hier nodig hebt.
• Wat is borderline?: Vroeger gaven de artsen de diagnose borderline als iemand in het grensgebied van een psychose en neurose zat. De artsen wisten het gewoon niet goed en noemden het daarom maar borderline.…

Bronnen en/of referenties

• Beknopte handleiding bij de diagnostische criteria van de DSM-IV-TR / druk 2
• The Dsm-Iv Personality Disorders – W. John Livesley
• www.korrelatie.nl
• www.e-psychiater.nl
• www.who.int