InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Theatrale Persoonlijkheidsstoornis (TPS)

Theatrale Persoonlijkheidsstoornis (TPS)

TPS wordt gekenmerkt door drama en overdreven, opvallend gedrag. Sommige mensen zijn interessante, innemende en/of flamboyante persoonlijkheden en staan daardoor automatisch vaak in de belangstelling. Zij doen niets anders dan zichzelf zijn. Wanneer iemand echter constant bevestiging nodig heeft, alles doet om in de belangstelling te staan en blijven, zou er wel eens sprake kunnen zijn van TPS.

Kenmerken

Volgens de DSM heeft iemand een theatrale persoonlijkheidsstoornis wanneer deze aan vier of meer van de volgende criteria voldoet.
  1. Onzeker wanneer men niet in het middelpunt staat
  2. Ongepast seksueel, verleidelijk en uitdagend gedrag (aandacht zoeken)
  3. Snel wisselende en oppervlakkige gevoelens
  4. Oppervlakkige manier van spreken (geen nuances en details)
  5. Uiterlijk gebruiken om aandacht te krijgen
  6. Overdreven, dramatisch gedrag met heftige emotionele uitingen
  7. Makkelijk beïnvloedbaar
  8. Beschouwt relaties als intiemer dan ze in werkelijk zijn

Algemeen

Voor zover bekend zou ongeveer 2 tot 3 procent van de bevolking lijden aan een theatrale persoonlijkheidsstoornis. In psychiatrische instellingen loopt dit zelfs op tot 10 tot 15 procent. De meerderheid zit bij de vrouwen. Naarmate men ouder wordt, neemt de stoornis vaak in heftigheid af. Mensen met TPS zijn vaak warm, extravert en opvallend maar ook overgevoelig, overdreven, uitdagend en aanstellerig. Het zijn zeker geen saaie mensen maar vaak te veel van het goede en daardoor zeer vermoeiend. Vroeger werd TPS ook wel een hysterische persoonlijkheid genoemd, vooral emoties worden overdreven terwijl de persoon zelf een zeer oppervlakkig gevoelsleven heeft. Alles draait om uiterlijk en vooral op seksueel gebied wordt vaak geprobeerd de aandacht te trekken (verleiden, flirten, uitdagende kleding). Over het algemeen wordt er op vrouwen neergekeken, zij worden gezien als zwak en hulpeloos. Mannen worden gezien als machtig, sterk en opwindend, iemand met TPS zal vaak proberen deze mannen aan zich te binden. Hierachter schuilt ook vaak de angst verworpen te worden door diezelfde mannen of jaloezie tov van de macht van die mannen.

Drama is ook een veelgebruikte manier om in de aandacht te komen. Iemand met TPS kan van de ene crisis in de andere terechtkomen omdat ze zo verslaafd aan opwinding raken dat ze constant grote risico’s nemen.

Het zelfbeeld is vaak heel anders dan het voorkomen. Ze kunnen overkomen als manipulerend, controlerend en zelfverzekerd terwijl ze gebukt gaan onder een groot minderwaardigheidscomplex. Ze komen oppervlakkig en kunstmatig over terwijl ze zichzelf juist heel echt en diepgaand vinden. Hoe meer ze het gevoel krijgen tekort te schieten, des te erger worden de symptomen, soms zelfs psychotisch. Doordat ze negatieve dingen het liefst zo snel mogelijk vergeten en wegduwen, leren ze niet van hun fouten en tekortkomingen. Toch staan ze niet afwijzend tegenover hulpverlening, maar zijn dan wel weer geneigd hun problemen in alle hevigheid te overdrijven.
De stoornis neem wat heftigheid betreft vaak wat af naarmate men ouder wordt.

Relaties met andere mensen

Doordat alles om uiterlijk en status draait, gaan mensen met TPS het liefste alleen om met mensen van, in hun ogen, betekenis. Gezien worden of geassocieerd worden met mensen van aanzien, verhoogt hun zelfvertrouwen. Vaak zien ze relaties met anderen als zeer intiem terwijl deze in werkelijkheid maar oppervlakkig zijn. Omdat ze snel geprikkeld worden door nieuwe dingen, hebben ze moeite om oude zaken vast te houden en zijn ze geneigd om veelvuldig te switchen. Op die manier krijgt een relatie niet veel kans om diepgaander te worden. Doordat ze weinig aandacht kunnen opbrengen voor feiten en details hebben ze ook moeite met echte intimiteit. Jezelf blootgeven betekent je kwetsbaar opstellen en dat is iets wat iemand met TPS zeker niet durft.

Hoewel ze zelf erg veel behoefte hebben aan complimentjes, zijn ze zelf niet snel geneigd deze weg te geven, ze vinden het vreselijk wanneer een ander in de belangstelling staat. Ze zoeken hoog visuele werkzaamheden, het liefst waarbij alles om hen draait. Op een rustige, onopvallende werkplek zal je iemand met TPS niet zo snel tegenkomen.

Relatie met een partner

De voorkeur gaat uit naar een knappe, romantische en liefst ook nog rijke man. Een man van aanzien. Wanneer zij iemand gevonden hebben die aan hun eisen voldoet, kunnen zij enerzijds afknappen (de man in kwestie blijkt toch maar een sukkel te zijn doordat hij zich heeft laten vangen) en anderzijds erg plakkerig en afhankelijk zijn (onzeker of ze deze man met status wel kunnen behouden).

SPS in vergelijking met andere persoonlijkheidsstoornissen

Schizotypische persoonlijkheidsstoornissen (STPS)

  • TPS: overdreven aandacht zoeken
  • STPS: aandacht is bedreigend
  • Overeenkomst: opvallend uiterlijk

Borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS)

  • TPS: oppervlakkige gevoelens
  • BPS: impulsief en gewelddadig gedrag
  • Overeenkomst: aandacht vragen van anderen

Antisociale Persoonlijkheidsstoornis (ASPS)

  • TPS: wordt geïmponeerd en geïntimideerd door mannelijke macht
  • ASPS: angst wordt gezien als zwakheid
  • Overeenkomst: weinig tot geen invoelend en empatisch vermogen

ASPS gaat vaak samen met een somatisatiestoornis, de diagnose is soms lastig te stellen omdat er een hoop symptomen samenvallen met die van de BPS en ook wel ASPS en NPS.

Lees verder

© 2007 - 2019 Jaszzx, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Theatrale of histrionische persoonlijkheidsstoornisTheatrale of histrionische persoonlijkheidsstoornisMensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis uiten hun emoties extreem overdreven en willen altijd in het middelpun…
Alcoholverslaving en comorbiditeitAlcoholverslaving en comorbiditeitEen alcolholverslaving an sich is een heftig fenomeen met verstrekkende gevolgen voor het sociale, persoonlijke en zakel…
PersoonlijkheidsstoornissenJe persoonlijkheid is je 'eigen aard,' waarmee je je in de omgang herkenbaar onderschiedt van anderen. Dat is iets ander…
Histrionische-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5Histrionische-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5Wat in de Nederlandse editie van de DSM-IV nog de theatrale persoonlijkheidsstoornis werd genoemd, heet in DSM-5 'histri…
Emotioneel en grillig: als persoonlijkheidsstoornissenEmotioneel en grillig: als persoonlijkheidsstoornissen10 tot 15 procent van de mensheid heeft last van persoonlijkheidsstoornissen. Lang niet elke persoonlijkheidsstoornis wo…
Bronnen en referenties
  • Beknopte handleiding bij de diagnostische criteria van de DSM-IV-TR / druk 2 The Dsm-Iv Personality Disorders – W. John Livesley www.korrelatie.nl www.e-psychiater.nl

Reageer op het artikel "Theatrale Persoonlijkheidsstoornis (TPS)"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Lutgarde Vermeiren, 01-01-2016 15:01 #2
Een vrouw kwam via mijn man langs Facebook ons samenleven overheersen; zij begon met een smoes ging verder via flirterig gedrag daarna via allerlei kwalen van haarzelf en de aandoening van haar zoon en de pesterijen die haar dochter moest ondergaan en de ziekte van haar man maar vooral over haar eigen kwalen. Zij verweet mij ervan een geval van extreme jaloezie te zijn omdat ik, de echtgenote van de man waarop zij gedurende 5 maanden reeds beslag legde via Facebook daarna e-mail en tussendoor ook telefoon aan haar familie en kennissen inlichtingen over haar ben gaan vragen en ten lange leste haar man heb gebeld en gevraagd zijn vrouw te laten ophouden ons leven te beheersen.

Lia Leeman, 12-07-2014 09:30 #1
Nooit met Behandelend arts besproken heb wel bipolaire stoornis. In 2 verwijsbrieven van hem stond dat ik theatrale trekken had. Ben het er niet mee eens en ga het bespreken. Er wordt overal een stempel op gedrukt, ik ben nou eenmaal een enthousiast type.

Infoteur: Jaszzx
Laatste update: 26-05-2010
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Special: Psyche
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!