InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Jezus in Getsemane: leerlingen slapen i.p.v. waken en bidden

Jezus in Getsemane: leerlingen slapen i.p.v. waken en bidden

Jezus in Getsemane: leerlingen slapen i.p.v. waken en bidden De laatste week van Jezus op aarde roept allerlei vragen op. In de evangeliën staan verhalen die soms moeilijk te begrijpen zijn. In Marcus 14 staat dat de discipelen tot drie keer toe in slaap vielen toen Jezus de doodstrijd streed in Gethsemané. Hoe is het mogelijk? Leden ze soms aan narcolepsie? Op een website staat te lezen dat Jezus op palmpasen op 'n ezeltje Jeruzalem binnenreed, waarbij de mensen riepen: 'Hosanna'. Maar nog geen week later klinkt uit hun mond: 'Kruisig Hem'.¹ Hoe kan dat?

De Joodse context van het Nieuwe Testament

Voor de beantwoording van de vragen die ik in de inleiding heb opgeworpen, is het van belang de Joodse context in ogenschouw te nemen. Bijbellezers die zijn opgegroeid met de Joodse liturgie, de ceremoniën, rituelen en gebruiken van het Joodse religieuze jaar, de rabbijnse literatuur en de algemene Joodse morele en culturele aspecten, kunnen daarmee hun voordeel doen. Ontzettend veel aspecten van de evangeliën zijn voor Joden zo bekend als de lucht die ze inademen. Een aantal voorbeelden.

De kwast van Jezus' kleed

In Matteüs 9:20 horen we van een vrouw die al twaalf jaar aan bloedverlies leed, en die genezen werd toen ze een kwast van Jezus' kleed aanraakte. Wat wordt bedoeld met 'een kwast' van Jezus kleed? Hiermee worden de tsietsiejot tsietsiejot (enkelvoud: tsietsiet) bedoeld, dit zijn de gedenkkwastjes aan de gebedsmantel (talliet) van een Jood. Het voorschrift van de tsietsiet staat in het Schriftgedeelte Numeri 15:37-41:

De HEER zei tegen Mozes: ‘Zeg tegen de Israëlieten dat zij en al hun nakomelingen aan de zoom van hun kleren kwastjes moeten bevestigen waarin een blauwpurperen draad verwerkt is. Bij het zien van die kwastjes zullen jullie herinnerd worden aan alle geboden van de HEER, zodat jullie die naleven en mij niet ontrouw worden door de begeerten van je hart en je ogen te volgen. Ze zullen jullie helpen om aan al mijn geboden te denken en die na te leven en jullie God toegewijd te blijven. Ik ben de HEER, jullie God, die je uit Egypte heeft weggeleid om jullie God te zijn. Ik ben de HEER, jullie God

Het Onze Vader

Jezus leerde het Onze Vader aan zijn volgelingen. Er zijn zeer veel parallellen tussen het Onze Vader en het Kaddisj, één van de belangrijkste gebeden van het Jodendom. De orthodoxe Jood David Flusser schrijft ergens dat hij tussen de twee wereldoorlogen in opgroeide in Bohemen. Het was toentertijd gebruik dat men dagelijks voorafgaand aan de lessen hardop het Onze Vader bad. Hij had hier geen enkel probleem mee, het gebed kwam volledig overeen met zijn Joodse overtuiging.

Gelijkenissen

De gelijkenissen van Jezus vertonen verwantschap met parabels uit de Tenach, en ook met de rabbijnse parabels die in de Misjna en de Talmoed zijn opgetekend. Jezus maakt vaak gebruik van een rabbijnse techniek, waarbij hij een gedeelte van een tekst uit de Tenach citeert, soms zelfs maar één of twee woorden, waarbij een goed verstaander weet op welke passage hij zich beroept. Deze techniek vergroot de impact van hetgeen de spreker zegt op zijn toehoorders. Een voorbeeld daarvan is Jezus' antwoord op de vraag: "Als mijn broeder of zuster tegen mij zondigt, hoe vaak moet ik dan vergeving schenken? Tot zevenmaal toe?" Jezus antwoordde: "Niet tot zevenmaal toe, zeg ik je, maar tot zeventig maal zeven" (Matteüs 18:21-22). Hier refereert hij aan Genesis 4:24, een contrasterende tekst, waar een zekere Lamech zegt: "Kaïn wordt zevenmaal gewroken, Lamech zevenenzeventigmaal." Jezus zegt dat zijn volgelingen in dezelfde mate anderen moeten vergeven als Lamech wraak wilde nemen. Voorts staat in het Jodendom het getal 7 voor volheid of volledigheid:

We should be Lamech's polar opposite, making it our goal to forgive as extravagantly and completely as possible.[2]

Ook is het een normaal Joods gebruik dat een Rabbi leerlingen (talmidim) heeft. Er waren zelfs beroemde Rabbi’s die een
wachtlijst hadden. Jezus verzamelde een groep van 12 leerlingen om zich heen. Geen willekeurig aantal: 12 is namelijk een verwijzing naar de 12 stammen van Israël. De 12 discipelen staan symbool voor het hele volk Israël.

Waarom vielen Jezus' leerlingen tot drie keer toe in slaap?

In Marcus 14 lezen we dat Jezus in Getsemane zijn leerlingen Petrus, Jakobus en Johannes met zich meenam. Hij zei tegen hen: "Ik voel me dodelijk bedroefd; blijf hier waken" (vers 34). Deze woorden doen denken aan Psalm 42 (vs.6,12). Jezus loopt een stukje verder en wendt zich tot zijn Vader. Hij liep terug en zag dat zijn leerlingen lagen te slapen. En even later gebeurt het weer en daarna nog een keer! Hoe kunnen deze leerlingen in slaap sukkelen terwijl Jezus' ziel tot de dood toe bedroefd is? Juist nú was het nodig dat zij waakten en baden. In vers 40 staat dat hun ogen steeds dichtvielen; ze hadden moeite hun ogen open te houden.

Joodse context van het verhaal

Als we de (Joodse) context erbij betrekken, wordt het volstrekt helder waarom zijn leerlingen moeite hadden hun ogen open te houden. Ten eerste hadden ze die avond het pesachmaal genuttigd, de zogeheten sedermaaltijd (paasmaaltijd). De sederavond is een godsdienstig Joods familiefeest, met een uitgebreide liturgie en waarbij veel wordt gegeten. Tijdens de seder drinkt iedereen vier bekers wijn. Maar nog belangrijker, de sedermaaltijd vond plaats na een vermoeiende reis naar Jeruzalem. Tijdens het bestaan van de Joodse tempels, gingen Joden tijdens Pesach op bedevaart naar Jeruzalem. Ook moesten er allerlei voorbereidingen worden getroffen voor het pesachmaal (Marcus 14:12). Aan de viering van Pesach gaat een grondige voorbereiding vooraf. Op het feest mag men niets dat gist bevat in huis hebben en het hele huis wordt grondig van het gezuurde bevrijd. Het servies, bestek de potten en de pannen moeten gereinigd worden van het zuurdesem. De sedermaaltijd is een echte feestmaaltijd, waar allerlei ingrediënten voor nodig zijn en waar verschillende gerechten voor klaargemaakt moeten worden. Er werd toentertijd ook een lammetje geslacht.[4]

De Talmoedische Rabbi's moeten bekend geweest zijn met eventuele vermoeidheidsproblemen tijdens sedermaaltijd, getuige de volgende opmerking in de Talmoed:

Zijn enkelen van hen ingeslapen, dan mogen ze [nog verder] eten; zijn ze [echter] allen [ingeslapen], dan mogen ze niet [verder] eten. Rabbi Jose zegt: Zijn ze even ingedommeld, dan mogen ze [nog verder] eten; als ze vast ingeslapen zijn, mogen ze niet [verder] eten.[5]

Schokkende zaken

Daarbovenop hadden ze die avond verwarrende en schokkende dingen te horen gekregen. Zo verzekerde Jezus dat één van hen die met hem de sedermaaltijd eet, hem zal uitleveren (Marcus 14:17). Bovendien zei Jezus tegen hen: "Jullie zullen allemaal ten val komen, want er staat geschreven: 'Ik zal de herder doden, en de schapen zullen uiteengedreven worden'” (Marcus 14:27). Ze hadden daarvoor al een enerverende periode achter de rug, zoals de intocht in Jeruzalem en de aanvaringen met de religieuze autoriteiten, onder meer als gevolg van Jezus' tempelreiniging (Marcus 11). Daar komt bij dat het inmiddels in de kleine uurtjes was geworden.

Noten:
  1. http://www.langedijkkerkplein.nl/sow/activiteiten/palmpasenstok.html (voor de laatste keer geraadpleegd op 8 april 2011)
  2. Ann Spangler & Lois Tverberg: Sitting at the feet of Rabbi Jesus - How the Jewishness of Jesus can transform your faith, Zondervan, Grand Rapids, Michigan, 2009, p.39.
  3. Zie: http://www.stadopeenberg.nl/downloads/joodse_wortels/sedermaaltijd-gerechten.pdf
  4. Misjna Pesachim 10:8.

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Tombes en Bijbelse plekken rond JeruzalemDe Tombes en Bijbelse plekken rond JeruzalemRondom de oude stad Jeruzalem liggen meer dan duizend uit de rots gehouwen tombes. In de Kidronvallei bevinden zich ook…
Alle paasdagen op een rijPasen is een Christelijk feest, waarbij we gedenken dat Jezus aan het kruis is gestorven en weer opgestaan. Maar voor ve…
Pasen en liturgische vieringen rondom dat hoogfeestPasen en liturgische vieringen rondom dat hoogfeestHet hoogfeest van Pasen kent een aantal liturgische vieringen om die feestdag heen waardoor er sprake is van een paascyc…
Christenen - Wie is Jezus?Christenen - Wie is Jezus?Iedereen kent het kerstverhaal wel. De geboorte van onze verlosser Jezus Christus en de viering daarvan. Toch zit er nog…
De gelijkenis van de verloren zoon: Lucas 15De gelijkenis van de verloren zoon: Lucas 15Wanneer Jezus de gelijkenis van de Verloren zoon in Lucas 15 vertelt moeten we letten op context waarin de gelijkenis ve…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Brionv From San Francisco, United States, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)
  • Ann Spangler & Lois Tverberg: Sitting at the feet of Rabbi Jesus - How the Jewishness of Jesus can transform your faith, Zondervan, Grand Rapids, Michigan, 2009.
  • Bavli Pesachim 119b.
  • Dr. J.A. Vor der Hake (red.): Commentaar op de Heilige Schrift, H.J. Paris, Amsterdam, 1956.
  • Dr. G.H. Cohen Stuart: Joodse feesten en vasten - Een reis over de zee van de Talmoed naar de wereld van het Nieuwe Testament, Ten Have, Baarn, 2003.
  • Flavius Josephus: Antiquities of the Jews, XX,9.2 ((205-207), The new complete works of Josephus, translated by William Whiston, commentary by Paul L. Maier, Kregel Publications, Gran Rapids, 1999.
  • http://dezevenderegel.ning.com/profiles/blogs/theologie-voor-wit
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Essenen
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Kajafas
  • http://www.broedersinchristus.nl/blad/blad_taal_31.htm
  • http://www.christipedia.nl/Artikelen/O/Overpriester
  • http://www.langedijkkerkplein.nl/sow/activiteiten/palmpasenstok.html
  • http://www.stadopeenberg.nl/downloads/joodse_wortels/sedermaaltijd-gerechten.pdf
  • H.P. Medema: Het proces tegen Jezus, Medema, Stichting, 1990.
  • J.C. Bette, G. van den Brink, H. Courtz, G.A. van Veelen: Studiebijbel - Het evangelie naar Marcus, In de Ruimte, Soest, 1992.
  • Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), tenzij anders aangegeven.
  • New Light on Jesus’ Last Week: http://kingdomlivinglife.com/pdfs/Kingdom%20Surprise.pdf
  • Misjna Pesachim.
  • Reformatorisch Dagblad, 15 november 1991.

Reageer op het artikel "Jezus in Getsemane: leerlingen slapen i.p.v. waken en bidden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 15-02-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 19
Schrijf mee!