Sociale Ontwikkeling - Wat kan een kind op welke leeftijd?

De sociale ontwikkeling van kinderen van 1 maand tot 8 jaar in een overzicht. Wat moet een kind sociaal gezien kunnen op een bepaalde leeftijd? Ieder kind door-loopt sociale ontwikkelingsfasen; echter het tempo kan per kind verschillen. Gerelateerd aan het gemiddelde, doorsnee profiel van de ‘normale’ sociale ontwikkeling wordt bekeken over welke vaardigheden een kind moet beschikken. Een overzicht met details - stap voor stap de ontwikkeling van de sociale vaardigheden per leeftijd.

Sociale Ontwikkeling - Welke vaardigheden moet ' n Kind van 1 maand tot 8 jaar hebben?

Sociaal Ontwikkelingsprofiel. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de sociale ontwikkeling van kinderen van 0 jaar tot en met 7 jaar. Dit overzicht gaat uit van de gemiddelde leeftijd waarop kinderen bepaalde sociale vaardigheden (zouden) moeten kunnen beheersen. Benadrukt moet worden dat er in werkelijkheid natuurlijk altijd sprake is van individuele verschillen, door onder meer tempoverschillen in de ontwikkeling, een andere volgorde van ontwikkelingsstappen en eigen mogelijkheden van het kind, maar ook spelen de omgevingsfactoren een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling. Het zal o.a. afhangen van de manier waarop en mate waarin een kind gestimuleerd wordt door de omgeving (ouders, plaats in het gezin, vrienden, kinderdagverblijf, school etc).

Normale Sociale Ontwikkeling. Het onderstaande overzicht geeft dus alleen een idee van wat de doorsnee leeftijd is waarop kinderen bepaalde dingen moeten kunnen beheersen, in relatie tot de gemiddelde ‘normaal’ verlopende ontwikkeling. Het overzicht kan beschouwd worden als een soort algemene leidraad om de normale sociale ontwikkeling van een kind nader te bekijken.

In Sociale Ontwikkeling - Signalen Ontwikkelingsproblemen kun je vinden welke signalen er zijn om eventuele achterstand in de sociale ontwikkeling, mogelijke ontwikkelingsproblemen of eventuele sociale ontwikkelingsstoornissen bij kinderen op het spoor te komen, om -indien hier sprake van is- extra aandacht aan te schenken en vroegtijdig in te kunnen grijpen.

Fasen Sociale Ontwikkeling - Wat beheerst een Kind op de leeftijd van 1 maand - 8 jaar?

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling 1 tot en met 12 maanden
1 Maand	Kijkt naar een gezicht wanneer dat binnen een afstand van 30 cm van het gezicht is
	Reactie op lichamelijk contact, waardoor een wisselwerking tussen moeder en kind kan ontstaan
	Wordt rustig als het uit het bedje wordt gehaald
2 Maanden	Eerste glimlach als antwoord op de aanwezigheid van moeder (± 6 weken)
	Begint te luisteren en reageert op de stem van de moeder (verzorger)
	Begin van het volgen met de ogen
	Huilt op verschillende manieren
3 Maanden	Volgt met de ogen het bewegende gezicht van de moeder (verzorger)
	Gaat zelf vocaliseren en merkt dit geluid op, hieruit:
	Ontwikkelt zich een verdere interactie tussen moeder en kind
	Draait het hoofd naar het geluid toe, zoekend
	Beantwoordt een glimlach van de ander
4 Maanden	Vrolijk opgewonden bij ‘spelcontact’
	Huilen bij verbreken van het contact
	Begint gezichtsuitdrukking van de volwassene te onderscheiden en reageert erop
	Onderscheidt alleen-samen zijn; reageert op plotseling verbreken van contact
5 Maanden	Draait zich naar sprekenden
	Is bij het huilen te kalmeren door het toe te spreken
	Begint geluiden te herhalen
6 Maanden	Steekt de armen uit bij de verwachting opgepakt te zullen worden
	Antwoordt op de gezichtsuitdrukking van een volwassene door mimiek en geluid
	Leert de betekenis van interactie en mimiek verstaan
	Reageert negatief als een stuk speelgoed wordt afgepakt
7 Maanden	Begin van sociale imitatie (b.v. gedag zwaaien)
	Trekt actief aandacht van volwassenen
	Lacht tegen zichzelf in de spiegel
8 Maanden	Maakt onderscheid bekenden - vreemden
	Terughoudendheid t.o.v. vreemden (soms echt angstig)
	Raakt zichzelf in de spiegel aan
	Treedt uit de twee-eenheid (dyade) met moeder naar buiten
	Kan kiekeboe spelletje spelen
9 Maanden	Gaat in op het gedrag van de volwassene voor zover het ermee vertrouwd is
	Begrijpt woordje(s)
	Kan iets terugvinden als het onder een doek wordt verstopt
10 - 12 Maanden	Gebaren van volwassenen worden doelmatig beantwoord
	Reageert op noemen van de naam
	Herkent het eigen spiegelbeeld
	Kan genegenheid tonen (d.m.v. kusjes)
	Kan een voorwerp op verzoek afstaan

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 1 tot 1,5 jaar
1 - 1,5 jaar	Imitatie van dagelijkse handelingen
	Voert eenvoudige opdrachtjes uit
	Begin van samenspelen (b.v. bal rollen); speelt verder naast anderen
	Begin onafhankelijkheid door zelf voort te kunnen bewegen
	Leert nee te zeggen; dit zou je de eerste concrete wilsuiting kunnen noemen
	Begrijpt een verbod
	Begin van ’schaamte’ bij stout zijn via bewustwording van goed- en afkeuring van de volwassene
	De interactie met andere kinderen wordt persoonlijker: interesse in andere kinderen

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 1,5 tot 2 jaar
1,5 - 2 jaar	Begin van het eigendomsbegrip
	Probeert te vertellen wat het beleefd heeft
	Noemt zichzelf bij de naam
	Wendt zichzelf actief tot de volwassene om hulp of om iets te laten zien
	Kent de weg naar huis
	Kan nog niet delen met andere kinderen
	Hangt erg aan moeder, is verlegen t.o.v. vreemden
	Kinderen tov elkaar verdraagzamer: gedrag iets beter aangepast aan de activiteiten van 't andere kind
	Wordt zich bewust van het geslachtsverschil
ca. 2 jaar	Voor het eerst wordt het begrip 'ik', jij en mij gebruikt (beginnend ik-besef)

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 2 tot 2,5 jaar
2 - 2,5 jaar	Toenemend ik-besef; wel worden ik en jij nog een tijdje door elkaar gebruikt
	Begin van de koppigheidsfase: de eigen wil wordt ontdekt, wat gepaard gaat met bewijzen van eigen zelfstandigheid
	Onevenwichtig sociaal gedrag met sterke uitersten: afhankelijkheid en zelfstandigheid
	Ontdekken van zichzelf als middelpunt van eigen handelen
	Pakt het speelgoed van de ander af
	Kan rijmpjes, versjes en verhaaltjes onthouden

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 2,5 tot 3 jaar
2,5 - 3 jaar	Beperkte echte zelfstandigheid, n.l. eigen persoon, eigen wil, eigen ideeën
	Bepaalde zelfbeheersing
	Wordt coöperatief, begrijpt namelijk eenvoudige motiveringen
	Is erg gevoelig voor lof en kritiek
	Gebruikt het begrip wij
	Leert te delen en op de beurt te wachten
	Betere aanpassing in groep met kinderen
	Is eerder geneigd raad van vriendjes op te volgen dan van volwassenen

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 3 tot 4 jaar
3 - 4 jaar	Saamhorigheidsgevoel
	Kan met andere kinderen spelen, vooral veel rollenspel; met twee kinderen beter dan met meerdere
	Accepteert sociale regels en eenvoudige spelregels
	Weet mijn en dijn te onderscheiden
	Begint zich van huis te verwijderen; kan zelfstandig teruggaan

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 4 tot 5 jaar
4 - 5 jaar	Realistischer t.o.v. eigen mogelijkheden
	Kritiek op volwassenen
	Competitie-element doet zijn intrede; kan vaak nog slecht tegen verlies
	Eerste werk- en taakrijpheid ontstaat
	Samenspelen in kleine groepjes is mogelijk

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 5 tot 6 jaar
5 - 6 jaar	Neemt meer afstand van de ouders, vooral van moeder
	Zit met een innerlijke tweestrijd
	Zet zichzelf steeds centraler; ook kritischer t.a.v. zichzelf
	Belangstelling voor eigen babytijd, samen met de mogelijkheid zich in de toekomst te verplaatsen
	Grotere sociale belangstelling; vriendschappen
	Groot aanpassingsvermogen
	Kan anderen beschermen i.p.v. alleen maar zelfhandhaving

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 6 tot 7 jaar
6 - 7 jaar	Schoolrijpheid: eigen maken van traditioneel cultuurbezit
	Sterke behoefte aan leeftijdgenoten
	Is minder afhankelijk van moeder
	Vergelijkt thuis met dat van andere kinderen
	Schaamtegevoel ontwikkelt zich sterk, schaamt zich voor ontoereikende mogelijkheden, angsten en fouten
	Probeert conflicten te vermijden
	Kan zichzelf doelen stellen, een taak opleggen

Leeftijd Fase Kind	Sociale Ontwikkelingsfasen van het Kind - Sociale Ontwikkeling van 7 tot 8 jaar
7 - 8 jaar	Is goed in staat te luisteren en zich te concentreren
	Begin van gevoel voor ethiek (goed/slecht)
	Maakt zich de morele opvattingen van het gezin eigen
	Gevoel voor plicht en verantwoordelijkheid

De Kinderlijke Ontwikkeling en Problemen in de Ontwikkeling Sociale Ontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen Motorische Ontwikkeling Kind - Wat kan een kind op welke leeftijd? Motorische Ontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen Persoonlijkheidsontwikkeling Baby Peuter Kleuter Baisschoolkind Persoonlijkheidsontwikkeling Kinderen - Signalen van Problemen Spraak-taalontwikkeling Kind - Wat kan een kind op welke leeftijd? Spraak-taalontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen Spel & Spelontwikkeling Kind - Wat kan een Kind op welke Leeftijd? Spel & Spelontwikkeling Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen Ontwikkeling Zelfredzaamheid Kind - Wat kan een kind op welke leeftijd? Ontwikkeling Zelfredzaamheid Kind - Signalen van Ontwikkelingsproblemen