Persoonlijkheidsontwikkeling Baby Peuter Kleuter Schoolkind
De persoonlijkheidsontwikkeling van een kind is een proces dat in fasen verloopt. Hoe ontwikkelt een kind zich op een bepaalde leeftijd? De fasenindeling in dit artikel is op basis van de psycho-analytische uitgangspunten met de fasen: orale fase, de anale fase, de genitale fase (oedipoes complex) en de latentie-fase. Een stappenoverzicht van de persoonlijkheidsvorming van 6 weken tot 11 jaar : het ontwikkelingsstadium van de baby, de peuter en kleuter tot en met de fase van het basis-schoolkind
Ontwikkeling Persoonlijkheid - Hoe verloopt de Persoonlijkheidsvorming van 0 - 11 jaar?
Ontwikkelingsprofiel Persoonlijkheid. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de persoonlijkheidsontwikkeling van kinderen van 1 jaar tot en met 7 jaar. Dit overzicht gaat uit van de gemiddelde leeftijd waarop kinderen bepaalde ontwikkelings-fasen hebben doorlopen. In de praktijk is er natuurlijk sprake van individuele verschillen, verschil qua tempo, chronologie van de ontwikkelingsstappen, aanlegfactoren en het potentieel van het kind zelf. En last but not least spelen diverse omgevingsfactoren een belangrijke rol in de persoonlijkheidvorming van het kind. Zoals hoe de ouders met de persoonlijkheid of emoties van een kind omgaan, de opvoedingsstijl, de gezinssituatie, sociale contacten etc. Meer over opvoedingsstijlen en wat voor type ouders er zijn, is te vinden in respectievelijk Vier Opvoedingsstijlen en Kenmerken Ouders en Test wat voor soort Ouder je bent .Normale Ontwikkeling Persoonlijkheid. Het onderstaande overzicht geeft een globale indicatie van de doorsnee leeftijd waarop een kind bepaalde ontwikkelingsfasen heeft doorlopen, in relatie tot de gemiddelde ‘normaal’ verlopende ontwikkeling en in het kader van de psychoanalytische opvattingen. Met andere woorden: hoe verloopt de persoonsvorming van een kind -volgens de pyschoanalytische fasenindeling- gerelateerd aan de norm (normgroep leeftijdgenoten). Zie voor uitleg van psychoanalytische terminologie die je in dit artikel tegen kunt komen: Afweermechanismen - Beschermingsmechanismen (Freud) .
In Ontwikkeling Persoonlijkheid - Signalen Ontwikkelingsproblemen kun je vinden welke signalen er zijn om eventuele achterstand in de ontwikkeling van de persoonlijkheidsvorming, mogelijke ontwikkelingsproblemen of eventuele ontwikkelings-stoornissen bij een kind te signaleren, dit nader te observeren en eventuele professionele begeleiding te indiceren.
Ontwikkelingsfasen Persoonlijkheid - Kenmerken Persoonlijkheidsvorming 0 tot 11 jaar
| Leeftijd Fase Kind | Ontwikkelingsfasen Persoonlijkheid - Orale Fase - Stadium van 0 tot 18 maanden |
|---|---|
| 0 - 18 maanden | Orale fase, onderverdeeld in: |
| 0 - 6 weken | • Autistische fase: er is nog geen uitstel mogelijk van driftbevrediging. Zonder onmiddellijke bevrediging treedt er onlust op |
| 1,5 - 9 maanden | • Symbiotische fase: de onmiddellijke driftbevrediging is verschoven, waardoor er energie vrijkomt voor het horen en zien van de vaste verzorger(s) en het manipuleren van objecten in de directe nabijheid |
| In beide bovengenoemde fasen is er nog geen onderscheid tussen Ik en buitenwereld. Het kind is nog helemaal en uitsluitend op zichzelf gericht | |
| 8 - 10 maanden | • Oraal-afhankelijke fase: de scheiding Ik-buitenwereld komt tot stand. Het kind begint vreemd en bekend te onderscheiden en is afhankelijk in de relatie tot de buitenwereld |
| 10 - 18 maanden | • Oraal-sadistische fase: het kind begint te bijten en ervaart dat het zelf iets kan presteren |
| De orale fase is de fase van de totstandkoming van de ‘basic trust’ (basisvertrouwen) en de ‘basic security’ (basiszekerheid) | |
| Kenmerken Oraal-afhankelijke Fase: | |
| Kind is een kieskeurige eter | |
| Aanhoudend en zonder onderscheid oraal betasten, likken, zuigen, proeven | |
| Algemene houding van ongeduld en optimistische verwachting | |
| Algemene onverzadigbaarheid, eist andere mensen en hun aandacht op | |
| Er is sprake van oppervlakkige nieuwsgierigheid van het kind | |
| Kenmerken Oraal - Sadistische Fase: | |
| Kauwt en knabbelt op zichzelf, anderen en op allerlei soorten materialen | |
| Gebruikt tong, lippen en tanden om geluiden te produceren en te vervormen | |
| Positieve ontwikkeling - Vertrouwen (hoop en zelfvertrouwen) versus Negatieve ontwikkeling - Wantrouwen | |
| Leeftijd Fase Kind | Ontwikkelingsfasen Persoonlijkheidsvorming - Anale Fase - Stadium van 1,5 tot 3 jaar |
|---|---|
| 1,5 - 3 jaar | Anale Fase, onderverdeeld in: |
| • Expulsief-anale fase: het kind ervaart dat het zelf iets kan creëren, wat leidt tot het ontstaan van een beginnend zelfgevoel. De lustgevoelens die gepaard gaan met het produceren van faeces (ontlasting, poep) worden versterkt door de aandacht van de moeder bij de zindelijkheidstraining. Gevoelens van trots ontstaan en de trots op de lichaamsproducten gaat samen met het beginnend zelfgevoel van het kind | |
| • Retentief-anale fase: deze fase wordt getypeerd door het domineren en manipuleren van de om-geving. Het kind ontdekt zichzelf als centrum van handelen en gaat met deze ontdekking experimenteren. Hierdoor wordt het met andere mensen en hun wensen geconfronteerd. In deze koppigheidsfase wordt beslist of het kind later de zelfstandigheid aan zal durven of dat het zich later zal onderwerpen aan alle wensen van de omgeving | |
| 1,5 - 3 jaar | Kenmerken Expulsief Anale Fase: |
| Kind heeft sterke interesse in zand, klei, verf etc. | |
| Kind heeft regelmatig driftaanvallen | |
| Kenmerken Retentief Anale Fase: | |
| Terughouden van de ontlasting (ophouden poep) | |
| Ambivalentie, extreme en paniekerige afwisseling van tegengestelde wensen en impulsen | |
| Positieve ontwikkeling - Zelfstandigheid (wilskracht) versus Negatieve ontwikkeling - Afhankelijkheid (schaamte en twijfel) | |
| Leeftijd Fase Kind | Ontwikkelingsfasen Persoonlijkheidsvorming - Pre-Genitale Fase - Stadium 3 tot 5/6 jaar |
|---|---|
| 3 tot 5/6 jaar | Pre-Genitale Fase: Ontdekking van genitaliën en hiermee samengaand van het Ik als handelend persoon. Ontwikkeling van volkomen egocentriciteit naar het begin van realiteitszin. Bezitterigheid t.o.v. de ouder van de andere sexe, jaloersheid en rivaliteit t.o.v. de ouder van gelijke sexe ( is Oedipoes complex). Het oedipale conflict brengt schuldgevoelens en angst voor liefdesverlies teweeg en wordt uiteindelijk opgelost via het proces van identificatie met de ouder van hetzelfde geslacht. Bij jongens kan castratieangst optreden t.g.v. schuldgevoelens m.b.t. erotische fantasieën |
| Tijdens de oedipale fase richt de liefdesdrift zich voor het eerst op een object buiten het lichaam, namelijk op de ouder van het andere geslacht | |
| Kenmerken Oedipale Fase: | |
| Bezitterigheid, verleidend of schuchter t.a.v. het andere geslacht | |
| Beginnend schaamtegevoel, het kind verlangt privacy | |
| Niet gegronde, voortdurende en intense angsten kunnen optreden | |
| Openlijke sexuele nieuwsgierigheid en exploratie van zichzelf en anderen | |
| Gewetensvorming, ontwikkeling van de gewetensfunctie van het kind | |
| Groeiende zelfstandigheid, ontstaan van een toenemende doelbewustheid | |
| Positieve ontwikkeling - Totstandkoming van het Initiatief (doelgerichtheid) versus Negatieve ontwikkeling - Schuldgevoelens en Passiviteit | |
| Leeftijd Fase Kind | Ontwikkelingsfasen Persoonlijkheidsvorming - Latentie Fase - Stadium van 7 tot 11 jaar |
|---|---|
| 7 - 11 jaar | Latente Fase: De oedipaal gerichte libidineuze binding uit de vorige periode maakt nu plaats voor een veel vlakkere en vluchtigere verhouding met vele personen. De aandacht is volledig op de buitenwereld gericht (school- en leeftijdgenootjes) |
| Totstandkoming van plezier in het bezig zijn en een gevoel van competentie | |
| De behoeftebevrediging kan nu ook uitgesteld worden | |
| Kenmerken Latente Fase: | |
| Fantasieën geven vaak blijk van desillusie wat betreft de ouders (b.v. vondeling zijn) | |
| Transfer (overdracht) van libido van ouders naar leeftijdgenoten, onderwijzers, idealen en gesublimeerde interesses | |
| Kind is in staat tot grondige confrontatie met de realiteit | |
| Positieve ontwikkeling - Ondernemend en Initiatiefrijk (competentie) versus Negatieve ontwikkeling - Minderwaardigheidsgevoelens | |
Andere Ontwikkelingsgebieden en Ontwikkelingsfasen van Kinderen - Signalen van Ontwikkelingsproblemen
© 2008 - 2010 Sila, gepubliceerd in Psychologie (Mens en Samenleving) op 20-10-2008, laatst gewijzigd op 29-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sila is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...
Verwante artikelen
- Ontwikkelingspsychologie van kinderen: Wat is ontwikkelingspsychologie? In welke fases komen kinderen en mensen? Welke aspecten van ontwikkeling leren ze wat houden ze in? In welke fase ontwikkel je welk asp…
- Leeftijdsindeling in het jongerenpastoraat: Over de leeftijdsindeling in het jongerenpastoraat wordt in de praktijk verschillend gedacht. Op welke leeftijd kan jongerenpastoraat nu eigenlijk toegepast worden…
- De seksuele ontwikkeling van de mens: In elke fase van het leven van de mens hoort een stukje seksuele ontwikkeling. Elke fase zijn weer andere dingen die erbij komen kijken, of juist veranderen. Hier onder…
- Help, mijn oudste kind is jaloers op de nieuwe baby!: Sommige kinderen maken een moeilijke periode door wanneer er een nieuw broertje of zusje geboren wordt. Als ouders had je gedacht dat de nieuwe baby voor…
- Piep, het is Pasen! door Liesbet Slegers: De lente komt er weer aan en het is bijna Pasen. In dit boekje komt een peuter/kleuter meer te weten over de lente, Pasen en de paashaas. Liesbet Slegers heeft nog m…
Bronnen en/of referenties
- F.J. Monks & A.M.P. Knoers. Ontwikkelingspsychologie. Van Gorcum BV
- P.H. Mussen. The psychological development of the child. Prentice Hall Inc
- M.Davies, F. Alkema. VTO dat doe je zo! Vragen, twijfels, zorgen over de ontwikkeling van kinderen. Assen: Van Gorcum BV
- S. van Dijk. Gegeven colleges Ontwikkelingsproblemen. Vroegtijdige onderkenning & Hulpverlening (Eigen artikel)
Reageer op het artikel "Persoonlijkheidsontwikkeling Baby Peuter Kleuter Schoolkind"
Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.
