Janusz Korczak (1878-1942)

Janusz Korczak was een Poolse pedagoog van Joodse komaf. Daarnaast was hij kinderarts en schrijver van pedagogische boeken en kinderboeken.

Jeugd

Janusz Korczak werd geboren als Henryk Goldszmit in Warschau. Hij kwam uit een Joodse familie. Zijn vader stierf al jong, hierdoor moest Janusz de kost verdienen voor zijn moeder en zus.

Studie

Janusz Korczak studeerde van 1889-1904 medicijnen in Warschau. Daarna werd hij kinderarts. Tijdens zijn studie schreef hij voor Poolse kranten. Van 1907-1908 studeerde Korczak in Berlijn.

Werk

Korczak bezocht en bestudeerde verschillende instellingen charitatieve organisaties. Ook was hij vrijwilliger in vakantiekolonies. Over deze ervaringen schreef hij verschillende boeken geschreven. Van 1904-1905 was Korczak militair arts in het Russische leger. In 1912 werd Korczak door een joodse filantropische vereniging benoemd tot directeur van Dom Sierot in Warschau (Het Weeshuis). De dertig jaren die daarop volgden had hij samen met Stefania Wilcynska de leiding.
In de Eerste Wereldoorlog werd hij weer legerarts in het Russische leger. Net als tijdens de Pools-Russische oorlog van 1919-1921.

Doel

Korczak was in die tijd al bezig met de rechten van het kind. Het recht op onderwijs, lichaamsbeweging, voeding en warmte. Korczak ontwierp een systeem van zelfopvoeding. Elk individu kan creatief en gelukkig worden. Hij vond dat het kind gelijkwaardig was met de volwassenen en daarom ook respect verdienden. Korczak vond zelfstandigheid van het kind heel belangrijk, ook als er daardoor nare dingen gebeuren. Het kind moest zelf de dingen ontdekken.

De Tweede Wereldoorlog

Korczak voerde deze ideeën zelf uit. Toen de Tweede oorlog uitbrak en alle kinderen van het weeshuis naar de concentratiekamp in Treblinka werden afgevoerd, ging hij zelf mee. Hij was hiertoe niet verplicht, maar is met de kinderen meegegaan. Hij bereide de kinderen voor op de dood en is samen met hen in de gaskamers vergast in 1942.
Op de Powazki-begraafplaats in Warschau en in Yad Vashem in Jeruzalem staan herdenkingsmonumenten voor Janusz Korczak.

Boeken

Korczak heeft verschillende boeken over opvoeding geschreven. Daarnaast schreef hij verschillende kinderboeken.
Pedagogische boeken;

• Momenty wychowawcze (Warsaw, 1919)
• Hoe houd je van een kind (Jak kochać dziecko, Warschau 1919, Jak kochać dzieci)
• Het recht van het kind op respect (Prawo dziecka do szacunku, Warschau, 1929)
• Pedagogika żartobliwa (Warschau, 1933)