InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Pedagogiek > Motorische Ontwikkeling - Signalen ontwikkelingsproblemen

Motorische Ontwikkeling - Signalen ontwikkelingsproblemen

Motorische Ontwikkeling - Signalen ontwikkelingsproblemen De motorische ontwikkeling van kinderen verschilt. De één zal zich sneller ontwikkelen dan de ander. Wat is de uiterste leeftijd waarop een kind bepaalde motorische taken of bewegingen moet beheersen? In dit artikel worden signalen gegeven betreffende de motoriek, behorend bij de leeftijdsfasen -5 maanden tot 6 jaar- om te checken of er op motorisch gebied sprake is van een afwijkend ontwikkelingsverloop, mogelijke ontwikkelings-achterstand of wellicht een motorische ontwikkelingsstoornis.

Motorische Ontwikkeling Checklist - Signalen Motorische Ontwikkelingsproblematiek

Signalen Ontwikkelingsproblemen Motoriek

Onder motoriek wordt hier verstaan het geheel aan bewegingen en bewegingspatronen, dat je in staat stelt je lichaam te bewegen, te gebruiken en voort te bewegen. Hieronder in het overzicht worden zowel grofmotorische als fijnmotorische kenmerken en taken genoemd, met erachter (een richtlijn voor) de uiterste leeftijd waarop dit voor een kind leeftijdsadequaat of op leeftijdsniveau is. Dit overzicht is bedoeld om eventuele problemen, afwijkingen in de ontwikkeling of een motorische ontwikkelingsstoornis, vroegtijdig te kunnen signaleren en hulp in te roepen.

Motorische Ontwikkelingsachterstand - Motorische Ontwikkelingsstoornis

Ontwikkelingsachterstand - Ontwikkelingsstoornis

Hoewel ieder kind zich in zijn eigen tempo ontwikkelt, komt er een bepaald moment, een bepaalde leeftijd waarop een kind een bepaalde taak of vaardigheid zou moeten kunnen beheersen. Dit gerelateerd aan het ‘normale’, gemiddelde ontwikkelingsverloop van de gemiddelde (vroeg)kinderlijke motorische ontwikkeling.

Ontwikkelingsachterstand

Van een achterstand wordt gesproken indien een kind slechts weinig afwijkt van het gemiddelde.

Ontwikkelingsstoornis

Van een stoornis wordt gesproken als een kind erg afwijkt van het gemiddelde, heel erg achter is of anders is dan zijn of haar leeftijdgenootjes.

Motorische Problemen Signaleren

Uitdrukkelijk dient opgemerkt te worden dat het hier niet om diagnostische criteria of een oorzakelijk model gaat, maar alleen om een checklist om globaal te ‘screenen’ en kenmerken op het spoor te komen om eventuele ontwikkelingsproblemen (vroegtijdig) te signaleren.

Ontwikkelingsoverzicht Motoriek - Motorisch Ontwikkelingsverloop

Overzichten Motorisch Ontwikkeling

De onderstaande overzichten betreffende het motorische ontwikkelingsverloop -zowel grofmotorisch als fijnmotorisch- zijn geschikt voor ouders, verzorgers, groepleidsters, huisartsen, consultatiebureau, onderwijskrachten, schoolartsen etc. om eventuele motorische problemen op het spoor te komen en aan de bel te trekken i.c. hulp en begeleiding in te roepen indien er sprake is van motorische problematiek. Er is een onderverdeling in 5 signalen, overzichten met de erbij horende gedragingen (kenmerken/vaardigheden), waarbij wordt aangegeven wanneer/op welke leeftijd het gedrag niet meer mag voorkomen. Of indien bepaald gedrag nog wel voorkomt, dit als afwijkend beschouwd kan worden.

Niet Leeftijdsadequate Motoriek - Belemmerde Motorische Ontwikkeling

Belemmerde Ontwikkeling

Wat de motoriek betreft, zijn de volgende signalen een teken dat de ontwikkeling van het kind niet ongestoord of op leeftijdsniveau verloopt:
  • Gebrekkige Houdingscontrole - Te lage of te hoge spierspanning
  • Ongecontroleerde bewegingen - Gebrekkige coördinatie
  • Geen of gebrekkige ruimtelijke oriëntatie
  • Tekort aan bewegingspatronen - Te laag of te hoog activiteitsniveau
  • Slecht besef van de eigen lichamelijke mogelijkheden

Bovengenoemde signalen worden in de onderstaande overzichten nader -met uiterste leeftijdsgrenzen- besproken.


Motorische Ontwikkeling - Wat beheerst een Kind qua Motoriek? Leeftijdsgrenzen

Gebrekkige Houdingscontrole - Te lage of te hoge SpierspanningUiterste leeftijd
Kan bij het zitten het hoofd niet stabiel rechtop houden5 maanden
Kan in buikligging het hoofd niet 90° oprichten en om zich heen kijken6 maanden
Kan een voorwerp niet loslaten en niet overpakken in de andere hand 8 maanden
Wisselende spierspanning; trekt door het hele lijfje waardoor het kind onder stroom lijkt te staan12 maanden
Slappe sperspanning, waardoor het kind als een zoutzak blijft zitten, waar het neergezet wordt 15 maanden
Dermate hoge spierspanning dat er constant bewegingen plaatsvinden en het kind niet tot rust komt. Kan zich slecht ontspannen15 maanden
Problemen met de fijne motoriek. Kind heeft moeite met priegelwerkjes, zoals spelen met kleine legoblokjes4 jaar
Kind loopt nog steeds op zijn/haar tenen4 jaar
Valt om bij evenwichtsoefeningen zoals op 1 been staan, over een streep lopen5 jaar
Kan bij hardlopen niet stoppen op commando5 jaar

Ongecontroleerde Bewegingen - Gebrekkige CoördinatieUiterste Leeftijd
Heftige ongecontroleerde bewegingen, vooral met de armen4 maanden
Kind pakt niet of grijpt mis8 maanden
Kind loopt nog niet los20 maanden
Kind valt veel2 jaar
Kan niet tegen een grote bal schoppen zonder om te vallen2,5 jaar
Kan niet vloeiend of soepel hardlopen3 jaar
Kan geen grote bal vangen3,5 jaar
Kan niet alternerend (links/rechts afwisselend) traplopen 4 jaar
Knoeit erg met eten; kan lepel, mes en vork niet goed gebruiken; kan niet knippen 4,5 jaar
Heeft moeite met knopen dichtmaken en veters strikken 5 jaar

Geen of Gebrekkige Ruimtelijke CoördinatieUiterste Leeftijd
Botst vaak tegen voorwerpen en deuren op2,5 jaar
Kan tijdens hardlopen niet van richting veranderen3,5 jaar
Begrijpt het verschil niet tussen links en rechts4,5 jaar
Slecht begrip van lengte, breedte, hoogte en afstand5 jaar
Geen of slecht tijdsbesef5,5 jaar
Kan de weg naar huis niet vinden, verdwaalt makkelijk6 jaar

Tekort aan Bewegingspatronen - Te laag of te hoog ActiviteitsniveauUiterste Leeftijd
Doet niet mee aan bewegingsspel in een groep3 jaar
Is bang voor grof-motorische spelletjes met bal of op klimrek 4 jaar
Is constant bezig, maar maakt niets af; vliegt van het één naar het ander4 jaar
Kan niet hurken, kan niet hinkelen5,5 jaar
Heeft moeite met touwtje springen, fietsen, rolschaatsen6 jaar
Onttrekt zich aan de gymles door achteraan te hobbelen6 jaar

Slecht Besef van eigen Lichamelijke MogelijkhedenUiterste Leeftijd
Kent zijn/haar eigen lichaamsdelen niet3 jaar
Heeft veel ongelukjes, morst en knoeit veel3 jaar
Kan geen bewegingen nadoen of imiteren3,5 jaar
Kent het verschil tussen links en rechts niet bij zichzelf4 jaar
Weet niet hoe groot hij/zij is (kan dit niet aangeven, maar stoot ook vaak hoofd) 4 jaar
Overschat eigen lichamelijke mogelijkheden, bv ongelukjes bij over muurtje lopen, boompje klimmen 5 jaar
Kan nog geen poppetjes (mensfiguren) tekenen met herkenbare onderdelen (lichaamsdelen) 6 jaar


Lees verder

© 2008 - 2017 Sila, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kinderpsychiatrie: specifieke ontwikkelingsstoornissenEr zijn twee groepen ontwikkelingsstoornissen. Je hebt de specifieke ontwikkelingsstoornissen waarbij er een stoornis be…
Wat is PDD-NOS?Wat is PDD-NOS?PDD NOS is de afkorting van Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified, PDD NOS behoort tot de pervasieve…
Sensomotorische integratietherapieSensomotorische integratietherapieSensorische motorische integratie ofwel sensomotorische informatieverwerking is het proces dat je doorloopt om te leren…
Verschil tussen grove en fijne motoriekVerschil tussen grove en fijne motoriekDe motoriek ontwikkelt zich al op jonge leeftijd in snel tempo. Hierbij maken we onderscheid tussen de grove en de fijne…
Kinderoefentherapie: achterblijvende motorische ontwikkelingKinderoefentherapie: achterblijvende motorische ontwikkelingKinderoefentherapie: sommige kinderen struikelen heel vaak. Anderen laten heel vaak wat vallen. Bepaalde baby’s kijken a…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bugent / Pixabay
  • P.H. Mussen. The psychological development of the child. Prentice Hall Inc.
  • M.Davies, F. Alkema. VTO dat doe je zo! Vragen, twijfels, zorgen over de ontwikkeling van kinderen. Assen/Maastricht: Van Gorcum i.s.m. de Landelijke Commissie V.T.O.
  • F.J. Monks & A.M.P. Knoers. Ontwikkelingspsychologie. Van Gorcum BV
  • S. van Dijk. Gegeven colleges Ontwikkelingsproblemen. Vroegtijdige onderkenning & Hulpverlening (Eigen artikel)

Reageer op het artikel "Motorische Ontwikkeling - Signalen ontwikkelingsproblemen"

De infoteur van dit artikel heeft aangegeven wegens omstandigheden moeilijk of niet te kunnen reageren.
Reageren op het artikel of reageren op reacties blijft mogelijk, maar antwoord van de infoteur zal mogelijk uitblijven.

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Harm, 27-04-2012 22:39 #2
Onze dochter van 4, 5 jaar is een prematuur baby geweest. Ze zit nu op de lagere school en de juf en wijzelf constateren dat ze achterblijft in haar fijne en grove moteriek. Tevens heeft ze problemen volgens de juf met haar taalbegrip en gebruikt ze nog te eenvoudige zinnen. Volgens de logopediste van school gebruikte ze de klanken wel goed maar begrijpt ze niet altijd wat er van haar wordt verwacht. Verder merken wij dat ze onstabiel loopt/rent en nog veel valt, ongecoordineerd haar glas drinken opdrinkt, moeite heeft met kleine voorwerpen, potloden of kleurtjes niet goed vasthoud, haar eten met moeite met een vork eet, nog moeite heeft met kleding zelf aantrekken. Ze loopt ook bij de oogarts vanwege een afwijking van +6 en +8. Dat hebben wij 2 jaar geleden pas ontdekt. Daardoor had ze tot op 2 jaar geleden nog geen ontwikkeling in het diepte zien. Dat begint ze volgens de oogarts nu pas te ontwikkelen. Ik weet niet of ik alles onder het prematuur zijn mag scharen of onder het feit dat haar zicht zich nu pas gaat ontwikken. Er is mij tijdens de controles aan de kinderarts tot ze 3 jaar was altijd gezegt dat prematuren hun eigen groeilijn en motorische ontwikkeling volgen en dat het allemaal wel goed komt. Nu zijn we echter al bijna twee jaar niet meer onder controle bij de kinderarts en vraag ik me af of ik me niet toch zorgen moet gaan maken.

Eugenie Makenbach, 08-01-2012 17:36 #1
Ik wilde u vragen, onze kleinzoon van 18 maanden heeft een fanatieke voorkeur voor een bal. Hij kon nog niet lopen maar schieten met de bal als de beste, hij kan nu ook de bal omhoog gooien en dan als hij naar beneden komt voordat die de grond raakt keihard wegschoppen. Duidelijk een hand- voet coordinatie. Komt dit vaker voor of is dit een uitzondering? Een trotse oma en opa.

Infoteur: Sila
Laatste update: 29-11-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Pedagogiek
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Schrijf mee!