InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Tehilliem: Psalm 15 - een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 15 - een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 15 - een Joodse uitleg De Tora heeft 613 geboden. Zijn het niet deze geboden die toegang verschaffen tot de tent van HaShem? David beschrijft echter elf gedragspatronen die boven de roep van de Tora-plicht uitgaan. In werkelijkheid bevatten zij het geheim om ons verstand toe te staan te denken en te ontwikkelen zoals zij moeten. Als we in een veilige en warme Tora wereld willen leven, moeten deze elf facetten worden opgepoetst en verfijnd.

Tekst van Psalm 15

Eeuwige, wie mag verkeren in uw tent? Wie mag wonen op uw heiligen berg? Hij, die onberispelijk wandelt en doet wat recht is en waarheid spreekt in zijn hart, die met zijn tong niet lastert, die zijn metgezel geen kwaad doet en geen smaad op zijn naaste laadt; in wiens ogen de verwerpelijke veracht is, terwijl hij hen eert, die de Eeuwige vrezen. Heeft hij tot zijn schade gezworen, hij verandert het niet; hij leent zijn geld niet op woeker en aanvaardt geen geschenk tegen de onschuldige. Wie zó handelt zal nimmer wankelen.

De Hebreeuwse tekst van Psalm 15

מִזְמוֹר לְדָוִד יְהוָה מִי-יָגוּר בְּאָהֳלֶךָ מִי-יִשְׁכֹּן בְּהַר קָדְשֶׁךָ. ב הוֹלֵךְ תָּמִים וּפֹעֵל צֶדֶק וְדֹבֵר אֱמֶת בִּלְבָבוֹ. ג לֹא-רָגַל עַל-לְשֹׁנוֹ לֹא-עָשָׂה לְרֵעֵהוּ רָעָה וְחֶרְפָּה לֹא-נָשָׂא עַל-קְרֹבוֹ. ד נִבְזֶה בְּעֵינָיו נִמְאָס וְאֶת-יִרְאֵי יְהוָה יְכַבֵּדנִשְׁבַּע לְהָרַע וְלֹא יָמִר. ה כַּסְפּוֹ לֹא-נָתַן בְּנֶשֶׁךְ וְשֹׁחַד עַל-נָקִי לֹא לָקָחעֹשֵׂה-אֵלֶּה לֹא יִמּוֹט לְעוֹלָם.

Luister naar Psalm 15

Luister naar Psalm 15 in het Hebreeuws.

Toelichting op Psalm 15 van Rabbi Yitzchok Rubin

613 geboden
De Tora heeft 613 geboden. Zijn het niet deze geboden die toegang verschaffen tot de tent van HaShem? David beschrijft echter elf gedragspatronen die boven de roep van de Tora-plicht uitgaan. In werkelijkheid bevatten zij het geheim om ons verstand toe te staan te denken en te ontwikkelen zoals zij moeten. Als we in een veilige en warme Tora wereld willen leven, moeten deze elf facetten worden opgepoetst en verfijnd.

gedragspatronen
Elk van de elf gedragspatronen houden onze relatie met onze medemens in. Hij die integer is, doet wat goed is en spreekt de waarheid in zijn hart. David zegt: "die met zijn tong niet lastert, die zijn metgezel geen kwaad doet en geen smaad op zijn naaste laadt." David weet één of twee zaken over mensen, vooral die kleine handelingen verrichten en de werkelijke essentie van HaShems Wil vergeten. In de Jeruzalem Talmoed staat dat de generatie van David rechtvaardig en dienend was. Toch zouden ze in strijd belanden omdat zij een schuilplaats bieden voor lasteraars en verklikkers.

de echte Jood
Koning David praat over de echte Jood die onder de bescherming leeft van HaShems tent. We zien in onze tijd een geweldige groei en de hergeboorte van ons volk, toch zijn er velen die leven in pijn. In zulke tijden is het nodig te analyseren hoe we elkaar in relatie staan, want veel van deze stress wordt veroorzaakt door veronachtzamen van de gevoelens van degenen rondom ons. We voelen ons slecht als we geen steun geven aan degenen die lijden.

elke generatie heeft zijn specifieke uitdaging
Elke generatie heeft zijn specifieke uitdagingen. De elf punten die David noemt hebben ook betrekking op ons. We kunnen de last verlichten voor degenen die lijden aan stress. David zegt: "Hij, die onberispelijk wandelt en doet wat recht is." Hoe onberispelijk kunnen we zijn als we weten dat anderen pijn hebben en we niets doen? Doe wat juist is. Wat is meer juist dan de chessed (weldaad) om iemand anders hoop te geven. En spreekt de waarheid in zijn hart. Het is binnen onze harten dat we verantwoordelijk zijn voor onze handelingen. We kunnen zeggen dat we onze best doen, maar wat voor soort boodschap is dit werkelijk in onze harten?

stress is een dodelijke ziekte
Stress is een dodelijke ziekte. De Psalmen vertellen ons dat als we deel willen uitmaken van de natie die streeft in HaShems tent te leven, we onze hand uit moeten steken naar degenen die pijn hebben. We moeten eerlijk zijn in onze harten en vreugde brengen in onze dagelijks interacties met anderen.

Commentaar van Rashi op Psalm 15

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 3
Hij lasterde niet met zijn tong; hij deed zijn naaste geen kwaad, noch nam hij smaad op zijn bloedverwant.

Hij lasterde niet met zijn tong: Ankuza in het Oud Frans, om te beschuldigen als (in II Samuël 19:28) "En hij lasterde (וירגל) uw dienaar." Deze psalm is om ons te informeren over de [juiste] mate van vroomheid.

en spreekt waarheid in zijn hart: Het goede dat hij in zijn hart zegt, is waar. Hij is geen huichelaar [letterlijk, één in mond en één in hart].

noch nam hij smaad: Rapporta in Old French, te rapporteren.

op zijn bloedverwant: Als zijn bloedverwant een overtreding beging waarvoor hij strafbaar was, zou hij hem met gerechtigheid straffen, en hij droeg zijn verwijt niet op zich, dat de verwijtster een excuus zou hebben om te zeggen: "Zo-en-zo, uw familielid, pleegde zo en zo die zonde, en je hebt hem in bescherming genomen.”

Vers 4
Een basaal persoon wordt veracht in zijn ogen en hij eert de godvrezende; hij zweert [zichzelf] pijn te doen en trekt zich niet terug.

Een basaal persoon wordt veracht in zijn ogen: Iemand die basaal is met zijn slechtheid, wordt veracht in de ogen van de rechtvaardige, b.v. Hizkia, die de overblijfselen van zijn vader sleepte, is in schande.

hij zweert pijn te doen: zichzelf

trekt zich niet terug: zijn eed. Hoeveel te meer trekt hij het niet in als het iets betreft dat hem niet bezeert!

Vers 5
Hij gaf zijn geld niet met rente, noch accepteerde hij steekpenningen tegen onschuldigen; hij die deze doet, zal niet voor altijd wankelen.

noch accepteerde hij steekpenningen: tegen een arme man, om hem in het oordeel te veroordelen door pervers te oordelen. Onze wijzen legden het verder uit dat hij geen steekpenningen zou accepteren om hem in het oordeel vrij te pleiten, en hij zal zeker geen steekpenningen aannemen om het oordeel te verdraaien.

zal niet wankelen: en hij verdient het om in Uw tent te verblijven.

zal niet voor altijd wankelen: Als hij wankelt, zal zijn wankelen niet permanent wankelen, maar hij wankelt en stijgt.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Psalm 15 gaat over onze houding ten opzichte van onze naaste. Hierin worden 11 punten genoemd die leiden tot een perfect relatie met onze naasten: de volmaakte weg gaan, doen wat goed is, de waarheid spreken, niet lasteren, geen ander benadelen, een ander niet bespotten, de verachte verachten, eren die ontzag heeft voor G'd, geen eed breken, geen rente vragen voor een lening, geen onschuldige voor geld verraden. Wie G'd wil dienen moet tevens van zijn naaste houden. We kunnen niet in een schijnwereld leven waarbij we geen oog hebben voor het lijden van andere mensen. Heel ons leven dient erop gericht te zijn ons ego uit te schakelen en alleen G'd te dienen. Alleen een altruïstisch ingesteld persoon kan G'd zuiver dienen. Onze egoïstische gedachten denken meteen dat wij hier dan zelf geen profijt van zullen hebben. Maar niets is minder waar, juist altruïstisch gedrag leert ons het ware geluk kennen. Dit is de liefde van G'd die oneindig is. Onze egoïstisch gedrag is slechts op het materiële gericht dat per definitie eindig en dus beperkt is. En wanneer we rationeel denken is dat ook logisch. Een wereld waarin alleen u het goed heeft geeft geen voldoening. Een wereld waar elk mens gelukkig is schept pas echte voldoening. Mensen liefhebben is geestelijk een positieve kracht; mensen haten is geestelijk een negatieve kracht.

Lees verder

© 2009 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bijbel - Psalm 3 in jonge taalBijbel - Psalm 3 in jonge taalPsalm 3 is geschreven door David nadat hij achterna gezeten werd door zijn zoon Absalom. Hij schrijft over de angst die…
De Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenDe Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenPiekeren is menselijk en vaak zie je ‘beren op je pad’. Of ben je nog grenzeloos vol vertrouwen en voel je je nog veilig…
Bijbel - Psalm 4 in jonge taalBijbel - Psalm 4 in jonge taalAls je problemen hebt en geen hulp zoekt kunnen je problemen niet opgelost worden. Psalm 4 is een tekst om je aan te spo…
Mooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartMooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartChristelijke ouders kiezen er vaak voor om een bijbelse tekst, gedicht of versje op een geboortekaartje te zetten. Het k…
Psalm 89: Het Davidische verbond, verwijzing naar de MessiasPsalm 89: Het Davidische verbond, verwijzing naar de MessiasPsalm 89 is een belangrijke psalm wat betreft het Davidische verbond. In 2 Samuël 7 belooft de Heer aan David dat zijn t…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 15)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 15 - een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 10-10-2019
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!