Tehilliem: Psalm 86 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 86 – een Joodse uitleg Deze psalm bevat veel gebeden over Davids problemen en zijn vijanden Doeg en Achitophel. Het bevat ook veel beschrijvingen van G'ds lof. Ieder individu kan, volgens Chabad, deze psalm in nood aanbieden. David raakt in Psalm 86 veel angsten en kwalen van de Joden aan. Hij richt zijn aandacht op de ziel, niet op het materiële. Als de ziel hoger en hoger stijgt, valt de rest automatisch op zijn plek. Deze psalm wordt op weekdagen gereciteerd (wanneer Tanchnun wordt gezegd - Tachnun is het biechtgebed dat wordt toegevoegd aan de dagelijkse gebeden en tijdens de maand Nissan wordt het weggelaten omdat Joden Tachnun weglaten op speciale dagen. Er zijn ook enkele Psalmen die worden weggelaten op de dagen dat Joden Tachnun weglaten.).

Tekst Psalm 86

Een gebed van David. O Heer, neig Uw oor; antwoord mij, want ik ben arm en behoeftig. Let op mijn ziel, want ik ben een vrome man; red Uw dienstknecht - U, mijn G'd - die op U vertrouwt. Wees mij genadig, o Heer, want ik roep U alle dagen. Laat de ziel van Uw dienstknecht zich verheugen, want voor U, Heer, verhef ik mijn ziel.
…..
…..
O G'd, opzettelijke overtreders zijn tegen mij opgestaan en een gezelschap van machtigen heeft mijn leven gezocht en zij hebben U niet voor zichzelf geplaatst. Maar U, o Heer, bent een meedogende en genadige G'd, langzaam tot woede en met veel vriendelijkheid en waarheid. Wend u tot mij en wees mij genadig; schenk Uw macht aan Uw knecht en red de zoon van Uw dienstmaagd. Geef mij een teken ten goede, en laat mijn vijanden het zien en mij schamen, want U, Heer, hebt mij geholpen en getroost.

Hebreeuwse tekst van Psalm 86 – תהילים פו

תְּפִלָּה לְדָוִד הַטֵּה יְהוָה אָזְנְךָ עֲנֵנִי כִּי עָנִי וְאֶבְיוֹן אָני:
{ב} שָׁמְרָה נַפְשִׁי כִּי חָסִיד אָנִי הוֹשַׁע עַבְדְּךָ אַתָּה אֱלֹהַי הַבּוֹטֵחַ אֵלֶיךָ:
{ג} חָנֵּנִי אֲדֹנָי כִּי אֵלֶיךָ אֶקְרָא כָּל הַיּוֹם:
{ד} שַׂמֵּחַ נֶפֶשׁ עַבְדֶּךָ כִּי אֵלֶיךָ אֲדֹנָי נַפְשִׁי אֶשָּׂא:
{ה} כִּי אַתָּה אֲדֹנָי טוֹב וְסַלָּח וְרַב חֶסֶד לְכָל קֹרְאֶיךָ:
{ו} הַאֲזִינָה יְהוָה תְּפִלָּתִי וְהַקְשִׁיבָה בְּקוֹל תַּחֲנוּנוֹתָי:
{ז} בְּיוֹם צָרָתִי אֶקְרָאֶךָּ כִּי תַעֲנֵנִי:
{ח} אֵין כָּמוֹךָ בָאֱלֹהִים אֲדֹנָי וְאֵין כְּמַעֲשֶׂיךָ:
{ט} כָּל גּוֹיִם אֲשֶׁר עָשִׂיתָ יָבוֹאוּ וְיִשְׁתַּחֲווּ לְפָנֶיךָ אֲדֹנָי וִיכַבְּדוּ לִשְׁמֶךָ:
{י} כִּי גָדוֹל אַתָּה וְעֹשֵׂה נִפְלָאוֹת אַתָּה אֱלֹהִים לְבַדֶּךָ:
{יא} הוֹרֵנִי יְהוָה דַּרְכֶּךָ אֲהַלֵּךְ בַּאֲמִתֶּךָ יַחֵד לְבָבִי לְיִרְאָה שְׁמֶךָ:
{יב} אוֹדְךָ אֲדֹנָי אֱלֹהַי בְּכָל לְבָבִי וַאֲכַבְּדָה שִׁמְךָ לְעוֹלָם:
{יג} כִּי חַסְדְּךָ גָּדוֹל עָלָי וְהִצַּלְתָּ נַפְשִׁי מִשְּׁאוֹל תַּחְתִּיָּה:
{יד} אֱלֹהִים זֵדִים קָמוּ עָלַי וַעֲדַת עָרִיצִים בִּקְשׁוּ נַפְשִׁי וְלֹא שָׂמוּךָ לְנֶגְדָּם:
{טו} וְאַתָּה אֲדֹנָי אֵל רַחוּם וְחַנּוּן אֶרֶךְ אַפַּיִם וְרַב חֶסֶד וֶאֱמֶת:
{טז} פְּנֵה אֵלַי וְחָנֵּנִי תְּנָה עֻזְּךָ לְעַבְדֶּךָ וְהוֹשִׁיעָה לְבֶן אֲמָתֶךָ:
{יז} עֲשֵׂה עִמִּי אוֹת לְטוֹבָה וְיִרְאוּ שֹׂנְאַי וְיֵבֹשׁוּ כִּי אַתָּה יְהוָה עֲזַרְתַּנִי וְנִחַמְתָּנִי:

Luister naar Psalm 86

Luister naar Psalm 86 in het Hebreeuws.

Toelichting op Psalm 86 van Rabbi Yitzchok Rubin

Koning David noemt Psalm 86 een gebed. Hij raakt er veel angsten en kwalen van de Joden aan.

David noemt zichzelf zowel arm als behoeftig. De nood vormt een extra last bij de armoede. David vraagt G'd om hulp. Hij verzoekt HaShem hem te verlossen van de waanzin van de materiële wereld dat een luchtspiegeling is. De materiële wereld belemmert de toewijding aan G'd. David zegt verdwaald te zijn en vraagt G'd om genade, ook al beseft hij het niet te verdienen. Zijn hart is verdraaid en besmet.

David verzoekt G'd hem blijdschap te schenken zodat zijn ziel hoger en hoger stijgt. Dat is de enige ruimte die voor de ziel telt. Zo moeten alle Joden G'd om heilige blijdschap vragen. David vraagt niet om materieel gewin, maar alles voor de ziel. Als de ziel vol is van hemelse liefde, zal al het andere een plaats vinden.

De Joden hebben de vriendelijkheid van HaShem nodig. G'd luistert naar de stem van elke smeekbede. Hij lijdt met de Joden mee in tijden van nood en ballingschap.

G'ds werken zijn uniek. Hij handelt niet zoals de mens denkt dat het zal gaan. De mens kan G'd niet vertellen hoe de wereld te besturen. Joden moeten via de Tora leren wie G'd is en wie ze zelf zijn. Dat leren dient altijd door te gaan. Joden kunnen niet stoppen en denken dat ze genoeg weten. Ze moeten vragen blijven stellen.

Commentaar van Rashi op Psalm 86

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 2
Let op mijn ziel, want ik ben een vrome man; red Uw dienstknecht - U, mijn G'd - die op U vertrouwt.

want ik ben een vrome man: dat ik mijn beledigingen en mijn schande hoor, en dat ik wraak kan nemen; toch zwijg ik. Zo is het ook in Aggadath Tehillim (Midrash Psalm 86:1). Een andere verklaring: Onze Wijzen legden uit in Berachoth (4a): [David zei:] "Ben ik geen vrome man, wanneer alle koningen van het Oosten en het Westen in hun glorie zitten, en ik, mijn handen bezoedeld zijn met bloed, met de zak en met de nageboorte?”

Vers 3
Wees mij genadig, o Heer, want ik roep U alle dagen.

alle dagen: Alle dagen van de ballingschap, dat is dag voor de goddelozen en nacht voor de rechtvaardigen. Het wordt op deze manier uitgelegd in Aggadath Tehillim (Midrash Psalm 86:2).

Vers 4
Laat de ziel van Uw dienstknecht zich verheugen, want voor U, Heer, verhef ik mijn ziel.

verhef ik mijn ziel: Ik stuur mijn hart.

Vers 8
Er is niemand zoals U onder de goddelijken, o Heer, evenmin zijn er iets als Uw werken.

als Uw werken: Wie plaatst de hemelse wezens voor de aardbewoners.

Vers 10
Want U bent groot en verricht wonderen, U, o G'd, alleen.

Want U bent groot en verricht wonderen, U, o G'd, alleen: Voordat de engelen werden geschapen, werden hemel en aarde gemaakt. Daarom zullen alle naties Uw naam verheerlijken.

Vers 13
Want Uw vriendelijkheid is groot jegens mij en U hebt mijn ziel gered uit de diepste diepten van het graf.

uit de diepste diepten van het graf: Het is gebruikelijk dat overspeligen in de diepte van het graf worden geplaatst, en van daaruit redde U mij, want de profeet Nathan zei tegen mij (II Samuël 12:13): "Ook heeft de Heer uw zonde verwijderd."

Vers 14
O G'd, opzettelijke overtreders zijn tegen mij opgestaan en een gezelschap van machtigen heeft mijn leven gezocht en zij hebben U niet voor zichzelf geplaatst.

opzettelijke overtreders zijn tegen mij opgestaan: Doeg en Achithophel.

en zij hebben U niet voor zichzelf geplaatst: Ze herinnerden zich niet wat ze zagen, dat Samuël mij op Uw bevel zalfde.

Vers 16
Wend u tot mij en wees mij genadig; schenk Uw macht aan Uw knecht en red de zoon van Uw dienstmaagd.

de zoon van Uw dienstmaagd: De zoon van de dienstmaagd vernedert zich meer voor zijn meester dan de slaaf die hij met geld heeft gekocht, omdat de zoon van de dienstmaagd in het huis werd geboren en opgroeide in de schoot van zijn meester.

Vers 17
Geef mij een teken ten goede, en laat mijn vijanden het zien en mij schamen, want U, Heer, hebt mij geholpen en getroost.

Geef mij een teken ten goede: dus het kan voor anderen duidelijk zijn dat U mij hebt vergeven.

en laat mijn vijanden het zien: het teken en schaam je. Maar de Heilige, gezegend zij Hij, luisterde tijdens zijn leven niet naar hem om het teken te verlenen. In plaats daarvan [kwam het] tijdens het leven van zijn zoon Salomo toen de poorten aan elkaar vasthielden en pas open gingen toen hij zei (2 Kronieken 6:42): “Keer het aangezicht van Uw gezalfde niet terug; gedenk de vriendelijke daden van Uw dienaar David.”

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Wat bedoelt Koning David met het steeds hoger stijgen van de ziel? In Parsha Shemini, Leviticus 9:1–11:47, wordt het steeds hoger stijgen van de ziel besproken aan de hand van het relaas van de twee oudste zonen van Aharon – Nadav en Avihoe – die een wierookoffer brachten aan G'd en dat met de dood moesten bekopen.

In Chassidoet wordt uitgelegd dat het uiteindelijke doel is om ook de dierlijke ziel te beïnvloeden. Als Joden zich alleen concentreren op de G'ddelijke ziel zonder de dierlijke ziel te transformeren, kan dit hen op het verkeerde pad leiden.

De G'ddelijke ziel is zich bewust van het feit dat het aan G'd gebonden is, één is met Hem. Het zelfbewustzijn van de dierlijke ziel verduistert dit bewustzijn van de G'ddelijke ziel. Dat kan echter gewijzigd worden door het drinken van wijn onder de juiste omstandigheden. Er komen dan geheimen naar boven. Het meest ultieme geheim is de eenheid van de G'ddelijke ziel met G'd. Wijn is ook een metafoor voor de innerlijke dimensie van de Tora, waarvan de studie ook de G'ddelijke ziel helpt bij het manifesteren in het bewustzijn.

In Parsha Shemini wordt verteld dat de zonen van de hogepriester Aharon wijn dronken om hun geest te openen en hun G'ddelijke ziel te openbaren. Ook 'dronken' ze metaforisch wijn zodat ze diepe inzichten kregen in de innerlijke dimensie van de Tora. Zo voelden ze zich één worden met G'd. Op deze wijze wisten ze wat G'd wilde nog voordat Hij het openbaarde. Om die reden brachten ze een wierookoffer zonder dat G'd dit had geboden. Hun vader Aharon had alles gedaan wat G'd hem had opgedragen maar was juist gestopt vanaf het niveau dat geboden overbodig werden. De heiliging van het Tabernakel – de totstandkoming van de eenheid met G'd – vereiste een buitenaards vuur. De wierook van Nadav en Avihoe voldeed aan deze vereiste en wekte daarom een vuur van G'd op dat het vuur overtrof dat door de offerdienst van Aaron neerdaalde en de Tabernakel doordrong met heiligheid in plaats van er alleen heiligheid in te manifesteren. Nadav en Avihoe werden gedood door het vuur omdat G'd het offer niet had geboden.

Het was echter geen straf van G'd. Ze stierven op dezelfde manier als Mozes en Aharon zouden sterven, namelijk door de G'ddelijke kus.

Toch mogen Joden het voorbeeld van Nadav en Avihoe niet nabootsen. Het doel is namelijk niet om te sterven waardoor de G'ddelijke missie wordt opgegeven, maar om de ziel steeds hoger te laten stijgen naar niveaus van G'ddelijke bewustzijn en om dit bewustzijn naar de wereld te brengen waardoor de wereld verandert in een 'woning' voor G'd waar mensen zich bewust zijn van G'd.

Na het incident van Nadav en Avihoe verbood G'd het drinken van wijn tot bedwelming.

Lees verder

© 2020 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenDe Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenPiekeren is menselijk en vaak zie je ‘beren op je pad’. Of ben je nog grenzeloos vol vertrouwen en voel je je nog veilig…
Mooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartMooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartChristelijke ouders kiezen er vaak voor om een bijbelse tekst, gedicht of versje op een geboortekaartje te zetten. Het k…
Tehilliem: Psalm 43 – een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 43 – een Joodse uitlegIn het Jodendom wordt Psalm 43 gezien als een betekenisvol gebed om de moeilijkheden van het lijden veroorzaakt door vij…
Tehilliem: Psalm 13 - een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 13 - een Joodse uitlegOnze geest is een tricky plek. Het is als drijfzand. Het trekt ons om het foute te doen. We kunnen de hoop opgeven of we…

Sifra en Pua, twee Hebreeuwse vroedvrouwen (Exodus 1: 15-21)Sifra en Pua, twee Hebreeuwse vroedvrouwen (Exodus 1: 15-21)In de Bijbel staat het verhaal van de twee moedige vroedvrouwen Sifra en Pua. In het Bijbelboek Exodus staat hun verhaal…
Tehilliem: Psalm 80 – een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 80 – een Joodse uitlegEen ontzagwekkend gebed waarin wordt gesmeekt tot G'd om tot de Joden te naderen als in dagen van ouds. In Psalm 80 raak…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 86)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin
  • https://www.chabad.org/parshah/article_cdo/aid/4333609/jewish/Is-It-All-About-Getting-Spiritually-High.htm

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 86 – een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 01-05-2020
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!