InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Tehilliem: Psalm 62 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 62 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 62 – een Joodse uitleg David bidt voor de ondergang van zijn vijanden. Hij spoort zijn generatie ook aan hun geloof niet te laten rusten in rijkdom, door hen te vertellen dat de accumulatie van rijkdom volkomen nutteloos is. Toch zegent G'd veel mensen met rijkdom. Hoe moet daar dan mee omgesprongen worden? Belangrijk is dat het geld wordt besteed op de manier zoals G'd dit zou willen. Dat wil zeggen veel geld (tien tot twintig procent van de inkomsten) uitgeven aan liefdadigheid.

Tekst Psalm 62

Voor de koorleider. Op-de-wijs van Jedoetoen. Een psalm van David. Alleen bij G'd vindt mijn ziel haar rust, van Hem komt mijn redding. Hij alleen is mijn rots, en mijn redding, mijn burcht, nooit zal ik wankelen. Hoe lang nog vallen jullie aan op één man en bedreigen jullie hem met de dood? Hij is als een muur die omvalt, als een wal die op instorten staat. Zij willen hem van zijn hoogte storten, de leugen is hun lust en hun leven, een zegenwens ligt op hun lippen, maar in hun hart verbergt zich een vloek. Sela. Zoek rust, mijn ziel, bij G'd alleen, van hem blijf ik alles verwachten. Hij alleen is mijn rots en mijn redding, mijn burcht, ik zal niet wankelen. Bij G'd is mijn redding en eer, mijn machtige rots, mijn schuilplaats is G'd. Vertrouw op Hem, mijn volk, te allen tijde, open voor Hem uw hart, G'd is onze schuilplaats. Sela. Niets dan lucht zijn de kinderen van Adam, niets dan een leugen de mensenkinderen, in de weegschaal gaan zij omhoog, samen zijn zij lichter dan lucht. Vertrouw niet op geweld, op iets vluchtigs als geroofd bezit, ook al groeien geld en goed, houd je hart ervan vrij. Eenmaal heeft G'd gesproken, tweemaal heb ik het gehoord: 'De macht is aan G'd'. Bij U, Heer, is ontferming, U beloont ieder mens naar zijn daden.

Hebreeuwse tekst van Psalm 62

אלַֽמְנַצֵּ֥חַ עַל־יְדוּת֗וּן מִזְמ֥וֹר לְדָוִֽד:
באַ֣ךְ אֶל־אֱ֖לֹהִים דֽוּמִיָּ֣ה נַפְשִׁ֑י מִ֜מֶּ֗נּוּ יְשֽׁוּעָתִֽי:
גאַךְ־ה֣וּא צ֖וּרִי וִישֽׁוּעָתִ֑י מִ֜שְׂגַּבִּ֗י לֹֽא־אֶמּ֥וֹט רַבָּֽה:
דעַד־אָ֚נָה | תְּהֽוֹתְת֣וּ עַל־אִישׁ֘ תְּרָצְּח֪וּ כֻ֫לְּכֶ֥ם כְּקִ֥יר נָט֑וּי גָּ֜דֵ֗ר הַדְּחוּיָֽה:
האַ֚ךְ מִשְּׂאֵת֨וֹ | יָֽעֲצ֣וּ לְהַדִּיחַ֘ יִרְצ֪וּ כָ֫זָ֥ב בְּפִ֥יו יְבָרֵ֑כוּ וּ֜בְקִרְבָּ֗ם יְקַֽלְלוּ־סֶֽלָה:
ואַ֣ךְ לֵֽ֖אלֹהִים דֹּ֣מִּי נַפְשִׁ֑י כִּֽי־מִ֜מֶּ֗נּוּ תִּקְוָתִֽי:
זאַךְ־ה֣וּא צ֖וּרִי וִישֽׁוּעָתִ֑י מִ֜שְׂגַּבִּ֗י לֹ֣א אֶמּֽוֹט:
חעַל־אֱ֖לֹהִים יִשְׁעִ֣י וּכְבוֹדִ֑י צוּר־עֻזִּ֥י מַ֜חְסִ֗י בֵּֽאלֹהִֽים:
טבִּטְחוּ־ב֚וֹ בְכָל־עֵ֨ת | עָ֗ם שִׁפְכ֣וּ לְפָנָ֣יו לְבַבְכֶ֑ם אֱ֜לֹהִ֗ים מַֽחֲסֶה־לָּ֥נוּ סֶֽלָה:
יאַ֚ךְ הֶ֥בֶל בְּנֵי־אָדָם֘ כָּזָ֪ב בְּנֵ֫י אִ֥ישׁ בְּמֹֽאזְנַ֥יִם לַֽעֲל֑וֹת הֵ֜֗מָּה מֵהֶ֥בֶל יָֽחַד:
יאאַל־תִּבְטְח֣וּ בְעֹשֶׁק֘ וּבְגָזֵ֪ל אַל־תֶּ֫הְבָּ֥לוּ חַ֚יִל | כִּֽי־יָנ֑וּב אַל־תָּשִׁ֥יתוּ לֵֽב:
יבאַחַ֚ת | דִּבֶּ֬ר אֱלֹהִ֗ים שְׁתַּֽיִם־ז֥וּ שָׁמָ֑עְתִּי כִּ֥י עֹ֜֗ז לֵֽאלֹהִֽים:
יגוּלְךָ־אֲדֹנָ֥י חָ֑סֶד כִּֽי־אַתָּ֨ה תְשַׁלֵּ֖ם לְאִ֣ישׁ כְּמַֽעֲשֵֽׂהוּ

Toelichting op Psalm 62 van Rabbi Yitzchok Rubin

Koning David begint deze psalm met de constatering dat alleen G'd redding kan bieden, zo schrijft Rabbijn Rubin. Degenen die daar anders over denken hebben geen rust en vrede in hun geest. Het geeft een gevoel van bevrijding te weten dat HaShem jouw “Rots” is ondanks dat de wereld probeert kwaad aan te richten. Veel Jodenhaters proberen Joden die belangrijke maatschappelijke posities bekleden omver te halen, constateert Rubin. Bij iemand die Joods is wordt dit altijd in de media extra gemeld, zodat hij vervolgens onderuit kan worden gehaald. Joden moeten zich volgens Rubin daarom richten op de enige echte eer, namelijk gehechtheid met HaShem; niet alleen af en toe, maar voor altijd. Bij HaShem kun je je twijfels en angsten uitstorten. Hij geeft je kracht en een schuilplaats. Alle pracht en praal is slechts een façade; het is damp en verdwijnt snel. Het bereiken van een hoge functie zonder nederigheid leidt tot een val.

David gaat ook in op de vele leugens in de wereld. Het is niet makkelijk om eerlijk en trouw te blijven, meldt David. Maar hij vertelt je dat je jezelf niet moet verliezen, ook al zijn de rijken allemaal oneerlijk tegenover je. Je moet op het juiste pas blijven om je plek in de maatschappij en vóór HaShem niet te verliezen.

Commentaar van Rashi op Psalm 62

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 1

Voor de koorleider. Op-de-wijs van Jedoetoen. Een psalm van David.

Op-de-wijs van Jedoetoen: De naam van een muziekinstrument. De Midrash Aggadah betekent echter: over de verordeningen (דתות) en wetten die door hun vijanden over Israël zijn verordend.

Vers 2

Alleen bij G'd vindt mijn ziel haar rust, van Hem komt mijn redding.

vindt mijn ziel haar rust: Hebreeuws דומיה. Mijn ziel hoopt, zoals (Psalm 37:7): "Wacht (דום) voor de Heer en hoop op Hem."

Vers 3

Hij alleen is mijn rots, en mijn redding, mijn burcht, nooit zal ik wankelen.

nooit zal ik wankelen: Grote hapering. Volgens de Midrash Aggadah (Midden Psalm 62:2) verwijst "sterk" naar Gehinnom (hel).

Vers 4

Hoe lang nog vallen jullie aan op één man en bedreigen jullie hem met de dood? Hij is als een muur die omvalt, als een wal die op instorten staat.

Hoe lang nog vallen jullie aan: Hebr. תהותתו. Menachem (p.69) legde het uit als afgeleid van (Jeremia 12:9): "kom (התיו) te eten"; (Deuteronomium 33:21), "Hij kwam (ויתא) naar het hoofd van het volk." Hoe lang zult u zich verzamelen tegen een man? Maar het komt mij voor dat het moet worden geïnterpreteerd als een uitdrukking van הַוּוֹת-vernietiging, en de "hey" en "tav" zijn de radicaal. Zoals iemand zegt uit מֵת, מוֹת, zo zullen we zeggen van de wortel הֵת, הוֹת, en het meervoud is הוּוֹת. Het is een uitdrukking van een destructieve en bedrieglijke plot. Anderen leggen תְּהוֹתֲתוּ uit als 'je breidt uit', d.w.z. je breidt je tong uit over de zonen van mensen met kwaad, en ze vergeleken het met het Arabisch, wanneer je te veel spreekt.
als een muur die omvalt: die gereed is om op de mensenzonen te vallen.

Vers 5

Zij willen hem van zijn hoogte storten, de leugen is hun lust en hun leven, een zegenwens ligt op hun lippen, maar in hun hart verbergt zich een vloek.

Zij willen hem van zijn hoogte storten: Omdat u bang bent voor mensen (sic), zal hij misschien regeren en u uw beloning terugbetalen en uw raad is om schade aan hem toe te brengen.
op hun lippen: van elk van hen zegenen zij.
maar in hun hart: Maar in hun gedachten vloeken ze voor altijd.

Vers 10

Niets dan lucht zijn de kinderen van Adam, niets dan een leugen de mensenkinderen, in de weegschaal gaan zij omhoog, samen zijn zij lichter dan lucht.

Niets dan lucht zijn de kinderen van Adam: Wees niet bang voor hen, want God is altijd onze schuilplaats in tijden van nood.
in de weegschaal gaan zij omhoog: Als ze op een schaal zouden stijgen, zouden zij en hun ijdelheden gelijk zijn. Dit is de eenvoudige betekenis, maar volgens de Midrash wordt het geïnterpreteerd als betreffende paren (Lev. Rabbah 29: 8).

Vers 11

Vertrouw niet op geweld, op iets vluchtigs als geroofd bezit, ook al groeien geld en goed, houd je hart ervan vrij.

ook al groeien geld en goed: Als je slechte mannen ziet wiens geld bloeit en groeit, moet je er geen acht op slaan. חיל is geld.
groeien: Hebreeuws ינוב, groeit, een uitdrukking van producten (תנובה).

Vers 12

Eenmaal heeft G'd gesproken, tweemaal heb ik het gehoord: 'De macht is aan G'd'.

Eenmaal heeft G'd gesproken: Ik heb er twee dingen van gehoord en wat zijn de twee dingen? Ten eerste, dat G'd de kracht heeft om een man terug te betalen volgens zijn daad. Ten tweede, dat U, o Heer, goedheid hebt. Welnu, uit welke verklaring leiden we dit af? Van het tweede gebod van de decaloog. We leiden hieruit af dat de Heilige, gezegend zij Hij, ongerechtigheid straft en vriendelijkheid bewaart, zoals daarin staat: "Ik bezoek de ongerechtigheid van de vaderen over de kinderen, enz." Daarom vertrouw ik erop dat Hij een prijs zal betalen goede beloning voor de rechtvaardigen en straf voor de goddelozen. Ik leerde van het werk van Rabbi Moshe Hadarshan, maar onze wijzen interpreteerden het als verwijzend naar [de stelregel dat] "Onthouden" en "Houden" in één enkele uitspraak werden vermeld.

Vers 13

Bij U, Heer, is ontferming, U beloont ieder mens naar zijn daden.

Bij U, Heer, is ontferming: En wat is de vriendelijkheid? Dat u een man terugbetaalt volgens zijn daad; niet echt zijn daad maar een deel ervan, als de zaak die wordt vermeld (Ezra 9:13): "voor U, onze God, hebben ons minder gestraft dan onze ongerechtigheden [verdienen]." Op deze manier wordt het geïnterpreteerd in Aggadath Tehillim (Midden Psalm 62:4). Het kan ook worden geïnterpreteerd: En U, o Heer, heb vriendelijkheid omdat U de macht hebt om een man terug te betalen volgens zijn daad.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Zoals David in deze Psalm aangeeft is het niet goed het geloof te laten rusten in rijkdom. Het is volkomen nutteloos om rijkdom na te streven. Toch zegent G'd mensen met rijkdom. De vraag is daarom hoe daarmee om te gaan.

Er is een verhaal waarin een rabbijn een rijke man adviseerde om zijn geld uitbundig uit te geven. De rijke man hoefde niet zuinig te leven. De reden waarom de rabbijn dit tegen de rijke man zei was omdat hij vreesde dat als de rijke man zuinig leefde hij ook minder geld aan liefdadigheid zou besteden. Immers, als hij zelf zuinig kan leven dan kunnen anderen dat volgens de rijke man ook. Als leven eenvoudigweg zal resulteren in minder liefdadigheid en vrijgevigheid, heeft het niet de voorkeur.

Wat betreft liefdadigheid, technisch gezien, moet iemand volgens de Joodse wet tien procent van zijn verdiensten aan liefdadigheid geven, en meer geven, tot twintig procent, wordt als lovenswaardig beschouwd. Iemand die het zich gemakkelijk kan veroorloven, moet zeker streven naar de twintig procent. Liefdadigheid is volgens Rabbijn Shneur Zalman de meest effectieve manier om verzoening voor vroegere wandaden te bereiken en G'ds oneindige vriendelijkheid te voorschijn te brengen.

De belangrijkste les is te realiseren dat G'd mensen zegent met rijkdom om het aan te wenden op zo'n manier als G'd dat wil.

Lees verder

© 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bijbel - Psalm 5 in jonge taalBijbel - Psalm 5 in jonge taalPsalm 5 is een lied of een gedicht om de dag te beginnen. David is de schrijver. Hij heeft deze Psalm waarschijnlijk ook…
De Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenDe Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenPiekeren is menselijk en vaak zie je ‘beren op je pad’. Of ben je nog grenzeloos vol vertrouwen en voel je je nog veilig…
Bijbel - Psalm 4 in jonge taalBijbel - Psalm 4 in jonge taalAls je problemen hebt en geen hulp zoekt kunnen je problemen niet opgelost worden. Psalm 4 is een tekst om je aan te spo…
Bijbel - Psalm 2: in jonge taalBijbel - Psalm 2: in jonge taalDe schrijver van Psalm 2 heeft een boodschap voor de mensen die het voor het zeggen hebben in hun land. Hij wil hen waar…
Psalm 30 - Van David?De Bijbel noemt David de auteur van Psalm 30. Onterecht vinden critici, waarbij ze wijzen op het feit dat de Psalm een g…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 62)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1232516/jewish/Guidelines-for-the-Wealthy.htm

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 62 – een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 10-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!