InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Tehilliem: Psalm 56 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 56 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 56 – een Joodse uitleg David schrijft Psalm 56 wanneer hij op de vlucht is voor Saul. Hij verblijft in het paleis van de Fillistijn Achish, de stadsvorst van Gat. Diens bodyguard is Yishbi, de broer van Goliath die door David is gedood. David bevindt zich dus in een onmogelijke positie: gezocht in zijn thuisland en zich schuilhoudend in een vijandige omgeving. Hij bidt tot G'd voor zichzelf en voor wat zijn broeders in de toekomst nog zullen meemaken.

Tekst Psalm 56

Voor de koorleider. Op de wijs van Een roerloze duif in de verte. Van David, een stil gebed, toen de Filistijnen hem in Gat hadden gegrepen. Wees mij genadig, G'd, want ze bedreigen mij, de hele dag bestoken en bestrijden ze mij. Mijn tegenstanders bedreigen mij, heel de dag, en bestrijden mij vanuit hun hoge vesting. In mijn bangste uur vertrouw ik op U. Op G'd, wiens woord ik prijs, op G'd vertrouw ik, angst ken ik niet, wat kan een sterveling mij aandoen?
…..
…..
Op G'd, wiens woord ik prijs, op de Eeuwige, wiens woord ik prijs, op G'd vertrouw ik, angst ken ik niet, wat kan een mens mij aandoen. Aan u, G'd, heb ik geloften gedaan, met dankoffers wil ik u betalen, U hebt mijn leven aan de dood ontrukt, mijn voet voor struikelen behoed. Nu kan ik wandelen onder G'ds hoede in het licht van het leven.

Hebreeuwse tekst van Psalm 56 - תהילים נו

א לַמְנַצֵּחַ עַל-יוֹנַת אֵלֶם רְחֹקִים לְדָוִד מִכְתָּםבֶּאֱחֹז אוֹתוֹ פְלִשְׁתִּים בְּגַת. ב חָנֵּנִי אֱלֹהִים כִּי-שְׁאָפַנִי אֱנוֹשׁ כָּל-הַיּוֹם לֹחֵם יִלְחָצֵנִי. ג שָׁאֲפוּ שׁוֹרְרַי כָּל-הַיּוֹם כִּי-רַבִּים לֹחֲמִים לִי מָרוֹם. ד יוֹם אִירָא אֲנִי אֵלֶיךָ אֶבְטָח. ה בֵּאלֹהִים אֲהַלֵּל דְּבָרוֹבֵּאלֹהִים בָּטַחְתִּי לֹא אִירָא מַה-יַּעֲשֶׂה בָשָׂר לִי. ו כָּל-הַיּוֹם דְּבָרַי יְעַצֵּבוּ עָלַי כָּל-מַחְשְׁבֹתָם לָרָע. ז יָגוּרוּ יצפינו (יִצְפּוֹנוּ) הֵמָּה עֲקֵבַי יִשְׁמֹרוּ כַּאֲשֶׁר קִוּוּ נַפְשִׁי. ח עַל-אָוֶן פַּלֶּט-לָמוֹ בְּאַף עַמִּים הוֹרֵד אֱלֹהִים. ט נֹדִי סָפַרְתָּה-אָתָּה שִׂימָה דִמְעָתִי בְנֹאדֶךָ הֲלֹא בְּסִפְרָתֶךָ. י אָז יָשׁוּבוּ אוֹיְבַי אָחוֹר בְּיוֹם אֶקְרָא זֶה-יָדַעְתִּי כִּי-אֱלֹהִים לִי. יא בֵּאלֹהִים אֲהַלֵּל דָּבָר בַּיהוָה אֲהַלֵּל דָּבָר. יב בֵּאלֹהִים בָּטַחְתִּי לֹא אִירָא מַה-יַּעֲשֶׂה אָדָם לִי. יג עָלַי אֱלֹהִים נְדָרֶיךָ אֲשַׁלֵּם תּוֹדֹת לָךְ. יד כִּי הִצַּלְתָּ נַפְשִׁי מִמָּוֶת הֲלֹא רַגְלַי מִדֶּחִילְהִתְהַלֵּךְ לִפְנֵי אֱלֹהִים בְּאוֹר הַחַיִּים.

Luister naar Psalm 56

Luister naar Psalm 56 in het Hebreeuws.

Toelichting op Psalm 56 van Rabbi Yitzchok Rubin

David is als een roerloze duif in de verte
De zin 'Een roerloze duif in de verte' kan letterlijk worden geïnterpreteerd. Maar de Joodse Bijbelcommentator Rashi legt uit dat dit Davids situatie beschrijft van een opgejaagde man die ver van huis is en door angst bevangen en stil is. Terwijl hij bedreigd wordt spreekt hij over de duif, het oude symbool van de vrede, dat zo opgejaagd is dat hij stil is geworden. Rashi verwijst in zijn commentaar naar I Samuel 21:12: 'Nog diezelfde dag zette David zijn vlucht voor Saul voort, tot hij bij Achish kwam, de stadsvorst van Gat. De hovelingen van Achish zeiden tegen hun vorst: “Is dat niet David, de koning van het land? Is dat niet degene over wie ze triomfantelijk hebben gezonden: “Saul versloeg ze bij duizenden, David bij tienduizenden”?'

Het Joodse volk is als de opgejaagde David
Rabbijn Yitzchok Rubin vergelijkt de opgejaagde David (Psalm 56:7 – vergelijk Genesis 49:19 en Hooglied 1:8, commentaar van Rashi) met het opgejaagde Joodse volk in de Diaspora dat steeds weer naar andere plekken moest/moet vluchten. Veel niet-Joden hunkeren naar het einde van het Joodse volk. Ze zeggen het niet hardop maar ze verlangen er wel naar. Degenen die het wel hardop zeggen willen niet alleen Joden uitsluiten maar genieten ook van de onderdrukking. Dag in dag uit doen ze Joden pijn. Wanneer het ergste voorbij lijkt komt er weer een nieuw 'motief' om Joden te vervolgen. De enige reddingsboei bij wie Joden kunnen schuilen is Hashem. Zelfs wanneer Joden door G'd gestraft worden keren ze naar Hem terug zoals een kind weer beschutting zoekt bij zijn ouders door wie hij eerder is gestraft. Joden blijven verbonden met de Tora.

Een zee van tranen
G'd weet dat de Joden lijden en voelt hun pijn. Chassidiem spreken over een zee van tranen in het hoogste rijk van de Hemel. Het bestaat uit alle tranen van Joden die hebben geleden. De tranen zijn heilig en worden bewaakt door de zielen van de vroomste Joden (tzadikkiem).

G'd is met David
De vijanden van David kunnen doen wat ze willen, maar David weet dat G'd met hem is. David heeft al zijn vertrouwen in de handen van G'd gelegd. Het maakt niet uit wat de vijanden doen. De uitkomst is in G'ds handen. Zelfs als David sterft dan weet hij dat dit G'ds wil is.

Commentaar van Rashi op Psalm 56

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 1
Voor de dirigent, op yonath elem rehokim, van David een michtam, toen de Filistijnen hem in Gath grepen.

yonath elem rehokim: Hij zei dit over zichzelf, want hij was met Achish, ver van het land Israël, en de broers van Goliath vroegen toestemming aan Achish om hem te doden, zoals er wordt gezegd (I Samuël 21:12): "Is dit niet David, de koning van het land? 'En hij was onder hen als een stomme duif.

Vers 2
Wees mij genadig, o G'd, omdat mannen ernaar verlangen mij te verslinden; de hele dag onderdrukt de krijger mij.

verlangen: Hebreeuws שאפנו, verlang ernaar mij te verslinden, goloseir of goloser, te lang, ongeduldig te zijn. (Zie Rashi tot Amos 2:7.) Zoals (Jeremia 2:24): "dat snuift (שאפה) de wind op."

de krijger: Hebreeuws לחם, een uitdrukking van oorlog (מלחמה).

Vers 3
Degenen die naar me kijken hebben ernaar verlangd mij de hele dag te verslinden, want velen vechten tegen mij, o Allerhoogste.

o Allerhoogste: De Heilige gezegend zij Hij, die woont op de Hoge.

Vers 5
Met G'd zal ik Zijn woord prijzen; in G'd vertrouwde ik, ik zal niet vrezen. Wat kan vlees mij aandoen?

Met G'd zal ik Zijn woord prijzen: Zelfs wanneer Hij met mij omgaat met de G'ddelijke standaard van gerechtigheid, zal ik Zijn woord prijzen en op Hem vertrouwen.

Vers 6
De hele dag treuren mijn woorden [mij]; al hun gedachten over mij zijn voor het kwaad.

De hele dag treuren mijn woorden [mij]: Mijn achtervolgers treuren me totdat alle woorden van mijn mond verdriet en geschreeuw zijn.

Vers 7
Ze slapen, ze verbergen, ze kijken naar mijn stappen, wanneer ze op mijn leven hopen.

Ze slapen, ze verbergen: Ze sluimeren en verblijven op de plek waar ze hopen dat ik zal gaan, en ze kijken naar mijn stappen (sporen in het Frans, sporen, uitgelegd in Genesis 49:19, Hooglied 1:8) om mij te bespioneren en achtervolgers daarheen te leiden. Dit alles zou hij klagen over de goddelozen van Israël: dat zij op hem zouden wachten en uit angst voor hen was hij naar Achish gevlucht.

ze verbergen: Ze liggen op de loer.

wanneer ze op mijn leven hopen: Als ze weten [dat ik zal passeren] en op me hopen, "zal hij deze kant op gaan."

Vers 8
Voor ongerechtigheid verwachten ze redding. Naties met woede neerhalen, o G'd.

Voor ongerechtigheid verwachten ze redding: Redding en rijkdom vinden voor een kwestie van ongerechtigheid en goddeloosheid. En פַלֶט is als לפלט, te redden. Ze verwachten daarvoor een beloning van Saul.

haal met woede neer: Breng met uw woede deze natie in wiens midden ik ben neer, uit hun wijsheid en uit de samenzweringen die zij bedenken om mij te doden.

Vers 9
U telde mijn omzwervingen; plaats mijn tranen in Uw kolf. Staat het niet in Uw boekhouding?

U telde mijn omzwervingen: U weet het aantal plaatsen waar ik naartoe ben gelopen om te vluchten.

plaats mijn tranen in Uw kolf: Plaats mijn tranen in Uw kolf en laat ze voor U bewaard worden.

Staat het niet in Uw boekhouding?: Plaats ze in uw boekhouding om ze te tellen met de rest van mijn problemen. Menachem associeerde het echter (p. 128) als een uitdrukking van een echt boek.

Vers 11
Met G'd [de gerechtigheid] zal ik een woord prijzen; met de goedheid van de Heer zal ik een woord prijzen.

Met G'd zal ik een woord prijzen; met de goedheid van de Heer zal ik een woord prijzen.: Voor de G'ddelijke standaard van gerechtigheid en voor de G'ddelijke standaard van genade zal ik prijzen.

Vers 14
Want U redde mijn ziel van de dood, zelfs mijn voeten van struikelen, om voor G'd te wandelen in het licht van het leven.

in het licht van het leven: Om terug te keren naar het land Israël.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

In de bespreking van Psalm 38 wordt nader ingegaan op de angsten en depressies van David. Angst ontstaat omdat prioriteit wordt gelegd op de materiële wereld in plaats van de spirituele wereld, zo betoogt Rebbe Menachem Mendel Schneerson. Veel mensen hebben angst omdat ze vrezen niet geaccepteerd te zullen worden door anderen. Maar het gaat er juist om dat je jezelf accepteert door G'd in je leven op te nemen en je de taak uit te voeren waarmee G'd je hier op aarde heeft gezet.

Rabbijn Noah Weinberg geeft een aantal interessante adviezen om angst om te zetten in positieve energie. Weinberg legt uit dat de grootste menselijke angst is om te leven zonder doel. Het is zaak voor jezelf na te gaan wat het meest belangrijke is in je leven en dat je daarmee vervolgens aan de slag gaat. Leef alsof elke dag je laatste dag kan zijn. Door G'd te vrezen (lees: respect hebben voor G'd, d.w.z. het steeds in gedachten houden van de consequenties van je handelen) word je verlost van alle andere angsten. Hij is de enige die je bij alles kan helpen. G'd is degene die je helpt bij het bereiken van je doel. De Joodse wijzen zeggen: "Iemand die G'd dient omdat hij beloning zoekt of geen straf wil, is een slechte dienaar." G'd moet uit liefde worden gediend. Streef naar het goede omdat het goed is. In Jesaja 12:2 staat: Zie, G'd mijn heil, ik vertrouw en vrees niet, want mijn sterkte en mijn psalm is G'd.

Lees verder

© 2017 - 2020 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenDe Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenPiekeren is menselijk en vaak zie je ‘beren op je pad’. Of ben je nog grenzeloos vol vertrouwen en voel je je nog veilig…
Bijbel - Psalm 4 een lied van David in jonge taalBijbel - Psalm 4 een lied van David in jonge taalAls je problemen hebt en geen hulp zoekt kunnen je problemen niet opgelost worden. Psalm 4 is een tekst om je aan te spo…
Joodse Bijbel: De dood van Koning SaulJoodse Bijbel: De dood van Koning SaulKoning Saul en zijn drie zonen, Jonathan, Abinadab en Malkishua vinden de dood tijdens hun strijd tegen de Filistijnen.…
Psalm 30 - Van David?De Bijbel noemt David de auteur van Psalm 30. Onterecht vinden critici, waarbij ze wijzen op het feit dat de Psalm een g…
Mooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartMooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartChristelijke ouders kiezen er vaak voor om een bijbelse tekst, gedicht of versje op een geboortekaartje te zetten. Het k…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 56)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin
  • http://www.chabad.org/library/bible_cdo/aid/16277#showrashi=true
  • Zinvol leven - Menachem Mendel Schneerson
  • 48 Ways - Happiness: Classic Sinai Podcast - Rabbijn Noah Weinberg

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 56 – een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 18-12-2019
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!