InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Ongelijkwaardige relaties en persoonlijke grenzen

Ongelijkwaardige relaties en persoonlijke grenzen

Ongelijkwaardige relaties en persoonlijke grenzen Bij ongelijkwaardige relaties investeert de ene mens meer emotionele energie in het contact dan de andere mens. De ene persoon stelt zich dan bijvoorbeeld toegeeflijk op tegenover zijn of haar dominante partner. Of iemand is gewend om een bepaalde andere persoon te ondersteunen zonder dat dit wederzijds is. Het stellen van persoonlijke grenzen als sprake is van ongelijkwaardige relaties is nog lastiger dan bij gelijkwaardige relaties. Dat komt omdat de nieuwe grenzen per definitie van invloed zijn op de aard van de onderlinge betrekkingen.

Gezonde relaties en ongelijkwaardigheid

In een gezonde relatie zijn de partners in beginsel gelijkwaardig. Ieder investeert vanuit zijn of haar eigen specifieke mogelijkheden ongeveer evenveel emotionele energie in de relatie. In gezonde relaties worden ook elkaars persoonlijke grenzen gerespecteerd. Het gaat hierbij in wezen om een balans tussen 'geven' en 'nemen'. Bij ongelijkwaardige relaties 'geeft' de een veel meer dan de ander (die voornamelijk 'neemt'). Daarom is het essentieel dat je niet alleen je eigen grenzen stelt, maar ook dat je die grenzen van je relatie wilt respecteren.

Hoe herken je een ongelijkwaardige relatie?

Soms heb je misschien een ongemakkelijk gevoel in het gezelschap van bepaalde familieleden, vrienden, kennissen of collega's. Je hebt dan het gevoel dat er 'iets' niet klopt, maar het is je nog niet concreet duidelijk welke van jouw persoonlijke grenzen worden overschreden. Dit is bijvoorbeeld het geval als je nog niet uitgebreid hebt nagedacht over de aard van jullie relatie of omdat het denken in termen van grenzen nog betrekkelijk nieuw voor je is.

De een zet zich harder in voor de relatie dan de ander

Merk je bijvoorbeeld dat iemand jou in een zodanige positie heeft gemanoeuvreerd dat jij je harder inspant om hem of haar te ondersteunen dan die persoon zelf moeite doet om zijn of haar verantwoordelijkheid ten opzichte van zichzelf of van jou te nemen? Dit soort ongelijkwaardige relaties vraagt namelijk om het stellen van concrete grenzen.

De een heeft het gevoel de ander te moeten 'redden'

Hetzelfde geldt als jij het gevoel hebt gekregen dat je verplicht bent om een bepaalde persoon te 'redden'. Bedenk dat je op die manier jezelf emotioneel uitput en de afhankelijkheid van die persoon in stand houdt. Als een vriend te veel alcohol gebruikt, is dat uitsluitend zijn verantwoordelijkheid en niet de jouwe. In plaats van bij hem te blijven en hem, als hij uiteindelijk ladderzat is, veilig thuis te brengen, kun je ervoor kiezen dat je zodra je vriend weer te veel drinkt, ergens anders heen te gaan en je af te vragen of je een dergelijke ongezonde relatie nog wel wilt voortzetten.

(On)gelijkwaardigheid bij toegeeflijk versus dominant gedrag

Theoretisch kan een gelijkwaardige relatie bestaan tussen iemand met een toegeeflijk karakter en iemand met een dominant karakter. Het evenwicht in de relatie hangt dan samen met een grote inzet van de dominante persoon om degene met het toegeeflijke karakter op verschillende terreinen te steunen bij het realiseren van zijn of haar doelen.

Het komt echter geregeld voor dat er een ongelijkwaardige relatie bestaat tussen twee mensen waarbij de een dominant is en de ander toegeeflijk. Stel dat je een toegeeflijk persoon bent met een neiging tot onderdanig gedrag. Dan is de kans reëel dat je in een of meer ongelijkwaardige relaties bent verwikkeld.

Dit komt omdat zowel jij als je relatie gewend zijn aan een patroon van toegeeflijkheid of onderdanigheid aan de ene kant en dominantie aan de andere kant. Een poging tot het stellen van grenzen, kan dan de relatie onder zware druk zetten. Mogelijk dat je dominante relatie zich na het horen van de door jou gestelde grenzen, zich extra dominant, mogelijk zelfs op het randje van agressie gaat gedragen, in de hoop zijn dominante positie te kunnen behouden en net zoals tot dusver het geval was, zijn of haar eigen zin te blijven krijgen. Herhaal dan, zo rustig als je kunt, opnieuw je grenzen. Als je dan later opnieuw met vervelend, dominant gedrag te maken krijgt, ontstaat er een risico van escalatie. Weersta op dat moment de neiging om jezelf nog eens te herhalen, want dit is typisch een situatie waarin de beroemde 'krassende-grammofoonplaat'-techniek een averechts effect kan hebben.

Als je de relatie (nog) niet wilt verbreken, moet je er rekening mee houden dat je veel geduld nodig zal hebben om de dominante persoon te laten wennen aan het feit dat hij beter rekening met jou moet leren houden. Als je daarentegen te maken hebt met agressie of andere vormen van misbruik, dan kun je beter professionele hulp zoeken om de relatie op een veilige manier te kunnen verlaten

Ongelijkwaardige relaties en het stellen van grenzen

Als je op een goed moment besluit om grenzen te stellen naar een familielid, vriend of collega met wie je een ongelijkwaardige relatie hebt, kan dit onwennige situaties en sterke spanningen oproepen. Dat is niet alleen het geval als de relatie er een is van een onafhankelijk persoon met een afhankelijk persoon, maar ook bij een dominant versus een toegeeflijk of zelfs onderdanig persoon.

Als degene die gewend is om te 'geven' persoonlijke grenzen communiceert aan degene die gewend is om te 'nemen', betekent dit voor de laatste dat hij of zij beter rekening zal moeten gaan houden met de eerste. Met andere woorden: door de gestelde grenzen krijgt de relatie een meer gelijkwaardig, dus evenwichtiger karakter. Dat wil zeggen, als degene die tot nu toe in de relatie het meest heeft 'genomen' zich wil inspannen om die grenzen na te leven. Als deze dat niet wil, dan is de waarschijnlijke consequentie dat er een eind aan de relatie komt.

Kun je met het stellen van grenzen andere mensen veranderen?

Het is onmogelijk dat je door het stellen van persoonlijke grenzen andere mensen daadwerkelijk kunt veranderen. Als mensen niet bereid zijn je grenzen te respecteren, dan is dat voor jou een gegeven. Mensen veranderen namelijk alleen als ze dat zelf willen. Je kunt niet verwachten dat als je maar voldoende druk uitoefent, je vriend, familielid of collega echt verandert. Als de ander jouw grenzen weigert te respecteren, kun je slechts de contacten minimaliseren of helemaal verbreken. Dat maakt dan ruimte vrij tot het aangaan van gelijkwaardige, dus betere relaties.

Lees verder

© 2013 - 2019 Manon-troppo, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zo leer je assertief te zijn!Zo leer je assertief te zijn!Assertiviteit betekent opkomen voor jezelf, zonder de gevoelens van anderen uit het oog te verliezen. Assertief zijn zit…
Cursus assertiviteit: waarom is assertief worden nuttig?Cursus assertiviteit: waarom is assertief worden nuttig?Een cursus assertiviteit volgen is in meerdere opzichten nuttig. Niet alleen verlegen mensen die hun verlegenheid willen…
Assertiviteit, introversie en verlegenheidAssertiviteit, introversie en verlegenheidAssertiviteit gaat over de omgang met andere mensen in sociale situaties. Assertief gedrag gaat over het durven en kunne…
Belang van grenzen in persoonlijke relatiesBelang van grenzen in persoonlijke relatiesWat zijn grenzen in persoonlijke relaties? En wat hebben gezonde grenzen te maken met voor jezelf opkomen en persoonlijk…
Opkomen voor jezelfOpkomen voor jezelfOp een nette en duidelijke manier voor jezelf opkomen noemen we met een mooi woord assertiviteit. Er zijn altijd mensen…
Bronnen en referenties
  • Setting boundaries; IIPFW; http://www.ipfw.edu/affiliates/assistance/selfhelp/relationship-settingboundaries.html
  • Setting boundaries; The Counseling Center of the University of Louisville; https://louisville.edu/counseling/prismold/mediation-topics/setting-boundaries.html
  • Setting Personal Boundaries; Clarke University http://www.clarke.edu/page.aspx?id=6508
  • Boundaries or Burnout; University of Wisconsin; www.uwrf.edu/.../ArticleBoundariesOrBurnout.pdf‎
  • Setting boundaries Appropriately: Assertiveness Training; Mark Dombeck, Ph.D. and Jolyn Wells-Moran, Ph.D.; CSN; http://www.csn.edu/PDFFiles/CAPS/Handouts/Assertiveness%20Training%20_Setting%20boundaries%20Appropriately.pdf

Reageer op het artikel "Ongelijkwaardige relaties en persoonlijke grenzen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Betty, 18-09-2019 16:39 #5
Dit is inmiddels al weer jaren later, maar toch zou ik hier nog op willen reageren. Ik denk dat een 'dominant-positief' mens een 'toegeeflijk/ volgzamer' mens kan helpen bij het behalen van zijn doelen door positief leiderschap. De dominante-positieve kan de volgzame dan 'empoweren'/ sterker maken door hem te helpen (niet gaan redden!). Het moet dan dus wel om een dominant-positief mens. Een dominant-negatief mens denkt vooral in eigenbelang, type overheerser of redder zeg maar. Die persoon zal direct over een toegeeflijk persoon heenlopen omdat hij niet kan of wil delen of het beter weet. Zijn eigen ego is te belangrijk. Ik denk dat daar het verschil in zit. Dominantie (of een sterk karakter) kan je ook op een positieve manier inzetten om anderen te HELPEN en dingen SAMEN te doen. Deze persoon vindt het vanzelfsprekend om andere mensen ook te helpen bij het behalen van hun doelen. Op ons werk loopt een super sterke, aanwezig maar positieve collega rond die bergen werk verzet en ondertussen met haar personality zorgt voor een hele fijne, sociale werksfeer, waarmee ze iedereen aan boord houdt. Het is heel prettig om daar op mee te liften en mee samen te werken en ook inspirerend voor mij eigen persoonlijke ontwikkeling.

Marinonie, 17-10-2015 11:12 #4
Jammer dat u het niet duidelijker kunt uitleggen. Het is (voor mij) een interessant vraagstuk; Ik zoek al meer dan 6 jaar naar het antwoord op juist deze vraag (want een "Dominante Kar-Van-Die-Ander-Trekker" te zijn voelt niet gelijkwaardig). My fair Lady? Ik heb inmiddels met vele mensen hierover gesproken. En de reacties lijken telkens op elkaar; vraag en antwoord bereiken elkaar niet. Heel bijzonder. :-( Het voelt alsof het ofwel een taboeonderwerp is. Ofwel het antwoord is dermate voor de hand liggend en impliciet dat niemand op het idee komt om het expliciet te benoemen. Misschien kom ik er nog eens achter… Hoe dan ook; dank voor de reactie.

Marinonie, 13-10-2015 17:24 #3
Dag Reactie infoteur,
Hartelijk dank voor uw uitgebreide uitleg. Het muntje wil nog niet vallen…Want uit uw antwoord zou ik begrijpen dat de Toegeeflijke dus afhankelijk is van de Dominante om zijn doelen te bereiken. En daarmee is het dan toch alsnog weer scheef? Wat is het dan dat kennelijk gewicht in de andere schaal legt, waardoor de balans alsnog gelijk is? Het lijkt er op dat ik misschien een blinde vlek heb hier en ik kan er maar niet achter komen wat het is dat mijn oog maar niet kan zien. Reactie infoteur, 15-10-2015
In mijn vorige reactie heb ik nogmaals geprobeerd uit te leggen op welke manier het evenwicht in een gezonde relatie tussen een dominant persoon en een toegeeflijk persoon tot stand kan komen. Het spijt me, maar duidelijker kan ik het niet uitleggen.

Marinonie, 08-10-2015 12:30 #2
Dank voor de reactie en het antwoord. Helaas ben ik er nog niet mee geholpen… :-)
Als de Toegeeflijke er voornamelijk in kan slagen om zijn doelen te realiseren mits de Dominante hem daarbij helpt, juist dan is het toch scheef? Reactie infoteur, 08-10-2015
Aha, nu begrijp ik waar je probleem in schuilt.

In een ideale relatie zijn twee mensen ongeveer even (weinig) dominant en zetten deze mensen zich ongeveer even sterk in om de ander te helpen diens doelen te bereiken. Het evenwicht wordt bereikt doordat beide personen zich op een soortgelijke manier even hard voor de relatie inzetten.

De vraag was hoe een dominant persoon met een toegeeflijk persoon tot een evenwichtige relatie kan komen. Dat kan bijvoorbeeld wanneer de dominante persoon flink zijn best doet om de toegeeflijke persoon te helpen diens doelen te bereiken.

In een ideale situatie de beide vrienden of partners niet van elkaar afhankelijk om hun doelen te bereiken: immers, als je het in je eentje niet goed hebt, kun je het samen niet beter hebben. Ook bij een goede vriendschap of andere relatie waarbij de een dominant is en de ander toegeeflijk, blijft dat het geval. De dominante persoon houdt per definitie het voordeel dat dominantie nu eenmaal heeft als het gaat om de dingen naar zijn eigen idee om te buigen. Door zich extra in te spannen om de toegeeflijke persoon te helpen met het bereiken van diens doelen, wordt het evenwicht in de relatie bereikt.

Ik hoop dat ik een en ander nu wat duidelijker heb kunnen maken.

Marinonie, 07-10-2015 11:43 #1
Een mooi en verhelderend artikel. Wel vind ik het opvallend om te lezen, en begrijp ik iets niet goed;
"Theoretisch kan een gelijkwaardige relatie bestaan tussen iemand met een toegeeflijk karakter en iemand met een dominant karakter. Het evenwicht in de relatie hangt dan samen met een grote inzet van de dominante persoon om degene met het toegeeflijke karakter op verschillende terreinen te steunen bij het realiseren van zijn of haar doelen".
Er rijst bij mij de vraag; Als de ene "grote inzet" moet hebben om de ander "voort te helpen", is de relatie dan niet alsnog scheef?
Is het dan niet een beetje lullig voor de "dominante partij" dat die kennelijk veel harder moet werken om het "goed" te houden?
Ik zou graag willen begrijpen hoe een dergelijke relatie dan toch gelijkwaardig is. Reactie infoteur, 07-10-2015
Het punt is dat de toegeeflijke persoon per definitie veel minder vaak 'zijn zin' krijgt dan de dominante persoon. Die ongelijke verhouding kan de dominante persoon compenseren door de toegeeflijke persoon zoveel mogelijk te helpen bij het realiseren van diens doelen. Dat maakt de relatie dan toch gelijkwaardig.

Infoteur: Manon-troppo
Gepubliceerd: 25-08-2013
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Special: Persoonlijke grenzen
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 5
Schrijf mee!