InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Normativiteit in Hume's gedachten over schoonheid

Normativiteit in Hume's gedachten over schoonheid

Normativiteit in Hume's gedachten over schoonheid Immanuel Kant, Duits filosoof uit de achttiende eeuw, en David Hume, Schots filosoof uit dezelfde periode, zijn het niet eens over het onderwerp kunst. Kant argumenteert dat Hume’s schoonheidsargument normativiteit mist. Schoonheid is volgens Kant een regulatief ideaal en er is een gemeenschappelijk zintuig dat schoonheid ervaart. Hume denkt daar volgens hem heel anders over. Maar volgens mij is deze kritiek misplaatst. Hume ziet dat er subjectieve kanten aan schoonheid zitten, maar ook wel degelijk dat schoonheid niet iets puur subjectiefs is en ook waarom sommige dingen mooier zijn dan anderen, onafhankelijk van de toeschouwer. Daarom is zit er normativiteit in zijn schoonheidsargument.

Subjectiviteit van Hume

Er is heel veel subjectief aan de theorie van Hume. Hij zegt namelijk dat de term ‘x is mooi’ niet een analytische of synthetische waarheid is, maar een expressie van sentiment. Het zegt iets over de gemoedstoestand van de beschouwer en geeft zo een gevoel of een mening weer. Je moet ervaren dat iets mooi is. Als dit niet gebeurt, heeft het geen zin om je te laten uitleggen of iets mooi is. Je kunt het niet hierdoor zelf mooi gaan vinden. Het is soms gewoon een kwestie van smaak, en daar is eigenlijk niet over te twisten.

Rechtvaardiging voor smaak

Maar mensen twisten wel over smaak. En Hume begrijpt dat als een verlangen naar erkenning en een sociale reactie. Mensen vinden iets mooi en willen graag dat anderen het ook mooi vinden. Bij veel onderwerpen is het verlangen dat anderen dezelfde emotie als jij hebben goed te begrijpen. Denk aan een begrafenis, verdrietig zijn wordt eigenlijk wel van je verwacht. Emoties zijn soms gepast bij gebeurtenissen of objecten. Het is niet vreemd bij een verdrietig portret je verdrietig te gaan voelen. Er is rechtvaardiging te vinden voor deze emotie. Op dezelfde manier is het niet vreemd dat er rechtvaardiging is te vinden voor de expressie dat iets mooi is.

Objectieve regels voor schoonheid

Hume ziet absoluut dat er ook objectieve regels zijn voor schoonheid. Hierbij is het van belang dat hij onderscheid maakt in bepaalde soorten schoonheden. Dingen kunnen bijvoorbeeld mooi zijn omdat ze een effectief design hebben, of omdat ze objecten van een bepaalde soort zijn met de juiste soorteigenschappen. Schoonheidsoordelen worden onder andere gestuurd door de classificatie van een object. Hume verklaart ook waarom mensen dan toch op verschillende manieren op een kunstwerk kunnen reageren. Dit is niet alleen een kwestie van smaak. Hun reactie kan bijvoorbeeld beïnvloed worden door het feit dat ze niet objectief genoeg zijn. Als ze net bij een begrafenis zijn geweest, reageren ze erg anders op hetzelfde kunstwerk dan wanneer ze net van een feest komen. Het juiste standpunt, een objectief standpunt, maakt een adequate reactie op een kunstwerk mogelijk. Dit precies wat de beste critici kunnen: zo objectief mogelijk naar een kunstwerk kijken en er zo achter komen in hoeverre de schoonheid van dat kunstwerk objectief te rechtvaardigen is.

Normativiteit van Hume

Hume’s schoonheidsargument mist geen normativiteit. Hij heeft normen gevonden voor wat mooi is, bijvoorbeeld effectief design en soorteigenschappen, en begrijpt schoonheid niet als iets puur subjectiefs. De schoonheid in een kunstwerk is vaak objectief te rechtvaardigen, bepaalde reacties erop zijn gepast en anderen ongepast. Wel is het nodig te ervaren dat iets mooi is, anders kan je het niet begrijpen. De kans dat dit gebeurt is het grootst als je een objectief standpunt hebt. Als het zelfs dan niet gebeurt, kan je de schoonheid niet zien. Het kan je niet uitgelegd worden. Maar dit maakt dus niet dat er geen normatieve uitspraken over schoonheid te doen zijn.

Lees verder

© 2014 - 2018 Juliaheerink, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is esthetica?Wat is esthetica?Sommige mensen vinden een bepaald schilderij prachtig terwijl andere mensen het afschuwelijk vinden. Is het gewoon een k…
David Hume (1711-1776)David Hume (1711-1776)De Schotse filosoof geboren in 1711 in de hoofdstad Edinburgh, heeft een groot aandeel gehad in de ontwikkeling van de e…
Het genie en de moderne wetenschapHet genie en de moderne wetenschapHet genie kan, volgens Kant, kunst creëren, kunst die goede kunst is. Hoe strookt dit met Kant’s idee dat smaak subjecti…
Egyptische kunst 13: Overeenkomst met Middeleeuwse kunstEgyptische kunst 13: Overeenkomst met Middeleeuwse kunstDe Egyptische kunst en de kunst van de Middeleeuwen zijn beide dienend. Ze staan in het teken van het heilige, het godde…
Hoe autonoom is de hedendaagse kunst?mijn kijk opHoe autonoom is de hedendaagse kunst?Tot in de 19e eeuw was vrijwel alle kunst moralistisch, of hoorde dat volgens de toen geldende norm te zijn. In de heden…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Normativiteit in Hume's gedachten over schoonheid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Juliaheerink
Laatste update: 05-02-2014
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Esthetica
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!