De Amish: vervolging in Europa

De ernst en rechtlijnigheid waarmee de wederdopers hun geloof beleden en aan hun denkbeelden vasthielden, bezorgden hen weliswaar veel respect, maar ook veel ellende. Ze werden zowel door de Rooms-Katholieke als protestantse kerken (zoals afvalligen van de kerk van Rome werden genoemd) hevig vervolgd. In dit artikel uit deze serie schetsen we de gevolgen van deze vervolgingen en de rol van de Zwitserse bisschop Jacob Ammann in het ontstaan van de Amish-gemeenschap.

Vervolging van de wederdopers

De wederdopers verspreidden zich vanuit Zwitserland over heel Europa, maar vooral gedwongen door vervolging van de elkaar bestrijdende, officiële kerken. De aanhangers van Luther en Calvijn stichtten kerken die tegen de leer van de Rooms-Katholieke kerk ingingen en werden daardoor van uit Rome denigrerend 'protestanten' genoemd. De wederdopers werden dus door beide kerkgenootschappen vervolgd. Vervolgingen omwille van het geloof kwamen in die dagen wel vaker voor, maar omdat wederdopers niet in de kinderdoop geloofden en weigerden de overheid te erkennen als het enige en absolute gezag boven God, werd het voor hen alleen maar moeilijker. Hun geloofsgemeenschappen werden telkens weer met de grond gelijk gemaakt en duizenden wederdopers werden vermoord, zodat ze steeds op de vlucht moesten slaan, op zoek naar afgelegen gebieden waar ze met rust zouden worden gelaten. Maar ze hielden fanatiek aan hun denkbeelden vast en als ze ergens waren weggejaagd stichtten ze op andere plaatsen weer nieuwe gemeenschappen.

Zo kwamen ze ondermeer in het oosten van Europa terecht, in het Tsjechische Moravië. Daar stichtte Jacob Hutter een aantal van die gemeenschappen, die echter ook weer werden vervolgd. De wederdopers vluchtten verder, naar Hongarije, Roemenië en Rusland, waar ze mennonieten ontmoetten die uit de landen aan de Oostzee hadden moeten vluchten. De twee bewegingen sloten zich bij elkaar aan en uiteindelijk zijn deze 'Hutterites' in Amerika terechtgekomen om aan de vervolgingen te ontkomen. Maar ook daar hadden ze het niet altijd gemakkelijk: doordat ze pacifisten waren (mensen die naar blijvende vrede streven) en dus ook weigerden om in militaire dienst te gaan. Die houding werd tijdens de Eerste Wereldoorlog de Amerikaanse regering te gek, zodat ze opnieuw moesten vluchten. Ditmaal kwamen ze in Canada terecht.

Jacob Ammann

Andere wederdopers uit Zwitserland trokken naar Duitsland en vormden daar kleine leefgemeenschappen, die in betrekkelijke rust konden leven en werken. Maar in een beweging die zo streng in de geloofsleer is, ligt het voor de hand dat er verschillen van mening ontstaan. Dat gebeurde ook bij de mennonieten. Aan het eind van de zeventiende eeuw keerde de jonge Zwitserse bisschop Jacob Ammann de wederdopers de rug toe en vertrok naar de Elzas, dat toen nog bij Duitsland hoorde; tegenwoordig is het Frans grondgebied. Daar predikte hij bijvoorbeeld dat er niet eenmaal maar tweemaal per jaar een Heilig Avondmaal moest worden gevierd: een christelijk feest, waarbij het laatste maal van Jezus Christus met zijn leerlingen wordt herdacht, voordat hij werd gekruisigd. Dat was bij de wederdopers tot dan toe niet aan de orde geweest. Bovendien vond Ammann dat een lid van de gemeenschap die een zonde had begaan aan de zogenaamde 'Meidung' moest worden onderworpen. Dat betekende niets meer of minder dat niemand meer mocht omgaan met de zondaar of zondares, zodat die in een isolement terechtkwam. Ook verbood hij het bijknippen van de baard en wilde hij niet dat kleding werd voorzien van die moderne knopen; de ouderwetse haken en ogen waren goed genoeg. De heftigheid waarmee Ammann zijn leer verdedigde, veroorzaakte verdeeldheid tussen de Zwitserse wederdopers en die uit de Elzas. In Zwitserland was men wat ruimer van opvatting dan die fanatieke bisschop, die geen duimbreed wilde toegeven. De verschillen tussen de leer van Ammann en die van de andere wederdopers werden ten slotte zó groot dat de jonge bisschop zich afscheidde en een eigen wederdopersgemeenschap begon, ondanks bemiddelingspogingen van andere mennonieten. De Amish van tegenwoordig zijn de afstammelingen van de aanhangers van Jacob Ammann: hun naam getuigt daarvan. © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 06-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Amish: vestiging in de Nieuwe Wereld: De wederdopers van Jacob Ammann hadden het moeilijk. Door hun strenge en sobere levenshouding en onbuigzame overtuiging werden ze soms ook in de Elzas het doelwit van…
• De Amish: Europese oorsprong: De zestiende eeuw is de tijd van de kerkhervorming in West-Europa. Al in de veertiende eeuw waren er mensen die zich verzetten tegen de invloed van de Katholieke Kerk in het dag…
• De geloofsgemeenschap "Amish": De Amish zijn een religieuze gemeenschap in Noord-Amerika, die na verschillende schisma's ontstonden uit de Protestanten en Anabaptisten
• De Amish, terug in de tijd: De Amish geloofsgemeenschap is een aparte gemeenschap die leeft ver van de “moderne wereld”. Ze kunnen in eigen middelen voorzien, bouwen zelf huizen, onderwijzen hun kinderen en…
• De Amish: oude regels en gebruiken: De Amish leven nog steeds volgens oude regels, zelfs in hun taalgebruik. Ze wijzen alles af wat modern is en zeker elke vorm van luxe. Hun godvrezendheid betekent gehoorza…