Pesten: de gevolgen en oorzaken

Pesten: de gevolgen en oorzaken Het is belangrijk om te weten wat pesten doet, maar ook om te weten waarom iemand pest. Deze tekst is alleen bedoeld voor kinderen en ouders thuis. Scholen zouden bijvoorbeeld de kanjertraining kunnen toevoegen aan hun lesmateriaal. Het is belangrijk om ouders en kinderen te wijzen op de gevolgen van pesten en gepest worden.

De oorzaken zijn divers

Het blijkt dat kinderen die zachtaardig zijn, niet van zich af bijten, toegeeflijk zijn en/of vergevingsgezind een grote kans lopen in een sociaal isolement terecht te komen.

Anonieme kinderen

Om een of andere reden willen of kunnen sommige kinderen niet opvallen in een klas. Deze 'anonieme kinderen' zijn verlegen, weten geen contact te maken met andere kinderen, of zijn bang voor andere kinderen. Deze kinderen vallen nauwelijks op in de klas. Zij zullen dan ook niet aangeven dat zij worden gepest. Als het wordt ontdekt, blijkt er al een vast pestpatroon te zijn ontstaan.

Op zichzelf is apart zijn geen reden tot pesten. Maar als de leerkracht door te plagen, grapjes te maken, of juist boos zijn of straffen voortdurend reageert op het vreemde gedrag, is het mogelijk dat een alibi wordt verschaft aan de kinderen, die vol frustraties zitten en die iemand zoeken waarbij zij hun frustraties kunnen afreageren.

Daarnaast zijn het vaak kinderen die zich niet serieus genomen voelen, weinig controle hebben op hun leven en met "zijnsvragen" worstelen zoals: ben ik wel een goed kind van mijn ouders, ben ik een goede vriend of vriendin, ben ik te vertrouwen, e.d. Het zijn kinderen die mijmeren over de vraag of ze gemist zouden worden: is het wel goed dat ik er ben op deze wereld?

Je hebt plagen en pesten. Het verschil daartussen is groot. Kinderen die elkaar plagen kunnen elkaar wel aan. Nu eens plaagt de een, dan weer de ander. Een geplaagd kind kan terugplagen. Na een tijdje maken ze het samen weer goed. Je kunt elkaar ook plagen voor de gein. Tegen af en toe geplaagd worden, moet kunnen. Je hebt zelfs leuke en vriendelijke plagerijtjes.

Bij pesten is het anders. Pesten is altijd gemeen. Als er wordt gepest, is het ene kind altijd sterker dan het andere. Het ene kind heeft grotere spierballen, een grotere mond, meer invloed. De een wint dus altijd en de andere is altijd de verliezer. Pesten gebeurt nooit zomaar een enkel keertje. Een kind dat wordt gepest is steeds het mikpunt. Daarom is pesten nooit leuk. Pesten komt voor in het gezin, de buurt of op school.

Symptomen

Claimen van kinderen die wel eens aardig tegen hem zijn. Zo kan de zondebok een paar kinderen per jaar verslijten
Het gedrag is onberekenbaar. Overdreven, onecht. soms is het kind op een rare manier blij of heel agressief of heel boos.
Door afkoopgedrag agressie ontlopen. Klusjes opknappen voor de pesters. Als de leerkracht aardig is voor de leerling, gaat het de leerkracht "helpen". Als een kind of een leerkracht hem gewoon iets vraagt, reageert de zondebok onzeker. "Misschien moeten ze wel wat van mij", of, "Misschien is dit een inleiding tot pesten."

Onzekerheid over de gedachte of hij/zij wel of niet gepest zal worden, kan leiden tot gedrag waarin het kind weet dat het gepest gaat worden. Dan hoeft hij zich daar geen zorgen meer over te maken. Bijvoorbeeld afwijkend gedrag, provocerend gedrag, clowntje spelen. Die zekerheid geeft het kind blijkbaar meer rust dan de onzekerheid van al of niet gepest te worden.

Algemene kenmerken van een gepest kind

De kinderen die worden gepest zijn meestal de groepsleden die niet zo goed voor zichzelf kunnen opkomen, het minst weerbaar zijn en het minst populair zijn in de klas. Deze kinderen hebben onvoldoende sociale vaardigheden en weten zich in sociale situaties onvoldoende te handhaven. De meesten van hen zijn "sociaal onhandig": uit verlegenheid of faalangst reageren ze net verkeerd. Daardoor lijkt het weleens of ze pesten zelf uitlokken. De meeste van deze kinderen hebben (of krijgen als gevolg van pesten) weinig zelfvertrouwen en een negatief zelfbeeld. Zij uiten dit door zich terug te trekken en af te sluiten. Dit heeft tot gevolg dat deze kinderen in een negatieve spiraal terecht komen. Het zelfvertrouwen vermindert en de sociale vaardigheden gaan achteruit. Het is belangrijk om hier iets aan te doen. Er zijn ook provocerende slachtoffers te onderscheiden. Zij reageren als ze worden aangevallen, maar ze zijn daar niet doeltreffend in. Deze kinderen worden ook vaak door volwassenen niet aardig gevonden. Een gepest kind kan leiden aan een vorm van depressie, minderwaardige gevoelens en verlegenheid. De effecten van het pesten kunnen het slachtoffer definitief beschadigen. Gevolgen zijn bijvoorbeeld slechte studieresultaten of pogingen tot zelfmoord.

Wat kan u er aan doen?

Steun uw kind

Vertel dat:
  • Pesten op scholen veel voorkomt
  • het niet zou mogen gebeuren
  • het kind er niet zelf voor verantwoordelijk is
  • het heel erg is, maar dat het is te stoppen
  • er veel oplossingen zijn
  • geef informatie. Hoe vaak komt het voor. Wat doen pesters met hun slachtoffers. Waarom pesten sommige kinderen wel en anderen niet Waarom ziet de leraar het vaak niet? Lok ik het niet zelf uit? Waarom doet de rest van de klas niks.

Laat uw kind boeken over pesten lezen

Een overzichtslijst van boeken die betrekking hebben op pesten zijn te verkrijgen bij de openbare bibliotheek. Bij kleine kinderen kunt u ze voorlezen. Een goed leesboek voor oudere kinderen (eind basis- en begin voortgezet onderwijs) is Tirannen. Als het kind het boek heeft gelezen, dan is er voldoende gespreksstof. U kunt de in het boek aangedragen oplossingen bespreken, of bekijken welke andere oplossingen voor het eigen probleem te bedenken zijn. U kunt met uw kind ook naar televisieprogramma"s kijken over pesten

Beloon uw kind

Kinderen die lang de rol van zondebok hebben vervuld, zijn uiterst onzekere kinderen. Zij hebben een laag beeld van zichzelf. Dat zij zo zijn geworden is eenvoudig te verklaren. Pesters hebben een lage dunk van hun slachtoffers, en behandelen hen als oud vuil. Zondebokken gaan zich naar dat beeld gedragen. Help uw kind zelfrespect terug te krijgen. - Geef zakgeld en laat uw kind zelf bepalen waar het een gedeelte van het bedrag aan wil besteden. Bedenk dat sommige pesters geld afpersen in ruil voor veiligheid. Enige vorm van controle zult u daarom moeten uitoefenen. - Geef inspraak bij het kopen van kleding. Uw kind kan dan zelf de consequenties van de eigen keuzen aanvaarden.

Familieraad

Doel: leren voor jezelf op te komen binnen het gezin. Hoe: ieder gezinslid is gerechtigd een familieraad bijeen te roepen over ongeacht welk onderwerp: Het onderwerp wordt voorgelegd en ieder gezinslid mag zijn zegje doen.Als dit heeft plaatsgevonden, dan wordt gezocht naar een vergelijk. Het is dan wel van belang dat ouders hun kinderen "successen" laten behalen en niet bepalen wat wel en niet is geoorloofd. Op deze manier leert u kinderen voor zichzelf op te komen en aan elkaar te vertellen wat hen dwarszit of grieft, of waardoor zij zich gekwetst voelen.

Onderwerpen voor de familieraad
  • Iedereen laat zijn spullen slingeren
  • Een persoon is de hele dag bezig de rommel van anderen op te ruimen
  • Het gebruik van de televisie in huis
  • Er is te veel ruzie in huis
  • Andere omgangsnormen
  • Uitgaan
  • Vakantiebestemming
  • Familiebezoek

Tip: Laat uw kind nadenken over de vraag welke momenten van de dag voor uzelf leuk zijn geweest. Denk op uw beurt na over de vraag welk moment voor uw kind fijn waren.

Stimuleer uw kind aan een sport te doen

Kijk naar mogelijkheden die uw kind heeft om in een spel met anderen uit te blinken. Dit is goed voor het zelfbeeld of zelfrespect van uw kind. Vooral voor kinderen in de leeftijd van 10 tot 15 jaar is sport zeer belangrijk. Daarna worden andere interesses belangrijk. Judo is een sport die zowel voor zondebokken als pesters goed is. Het heeft echter pas een positief effect als het wordt gegeven door een leraar die zicht heeft op de behoefte van een zondebok. Is uw kind motorisch minder vaardig, dan kunt u de leraar lichamelijke opvoeding inschakelen. Sommigen van hen geven motorische remedial teaching. Anderen besteden extra aandacht aan motorisch zwakke leerlingen. Als tenslotte duidelijk is dat uw kind sportmotorische vaardigheden mist, kan worden overwogen hen niet te kwellen en voor de ogen van anderen af te laten gaan. Uw kind doet niet meer mee aan gymnastiek. Uw kind zou tijdens de gymlessen kunnen scheidsrechteren, of tests afnemen bij de klasgenoten op het gebied van motoriek. (Coopertest bijvoorbeeld of: ik tel hoeveel keer je goed kunt touwtje springen)

Houd de communicatie open

Kinderen die zondebok zijn, zijn vaak gesloten. Daar zijn verschillende redenen voor:
  • De pesters dreigen hard te zullen optreden als uw kind er met iemand over praat.
  • Uw kind durft uit een laatste restje eigenwaarde niet te erkennen dat het wordt gepest. (In de ogen van anderen ben ik niets waard.)
  • Uw kind is bang dat het ook door u op de huid wordt gezeten. (Maar jij doet ook zo stom. Waarom doe je dan niks terug. Stel je niet zo aan, iedereen wordt wel eens gepest, enz.)
  • Uw kind is bang dat u teleurgesteld bent in hem/haar. (Mijn kind kan zich sociaal niet redden, en is daarom een mislukkeling.)
  • Uw kind is bang dat u onzorgvuldige stappen gaat ondernemen.
  • Uw kind wil u beschermen. (Schat in dat vader/moeder een verhaal over gepest worden, er niet bij kan hebben, om wat voor reden dan ook.)
  • Overleg met uw kind welke stappen u gaat ondernemen. Uw kind moet het daar mee eens zijn.Anders bereikt u dat uw kind zich onbegrepen voelt door, of zelfs slachtoffer voelt van uw dadendrang. Uw kind moet greep krijgen/houden op de eigen omstandigheden. En als u overleg wilt plegen met leerkrachten of andere belangrijke personen van uw kind, dan bespreekt u eerst met uw kind wat u van plan bent.
© 2006 - 2020 Snoesje, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Pesten - Tips om het te voorkomenPesten is een vervelende gedragsvorm waar veel kinderen op jonge leeftijd (basischool) mee te maken krijgen. Kinderen va…
Pesten, wat doet dit met een kindPesten, sommige kinderen doen dit om erbij te horen, maar zij denken er niet aan wat dit kan doen met het kind dat gepes…
Elektronisch pesten: welkom in de 21e eeuw!Iedereen is natuurlijk heel erg blij met de komst van internet en mobiele telefonie. Helaas is met de komst van internet…
Wat is pesten/treiteren en wat zijn de gevolgen en motieven?Wat is pesten oftewel treiteren nu eigenlijk, en wat zijn de gevolgen en motieven hiervan? Bij pesten wordt met name aan…

mijn kijk opMicro, meso en macro: Verbeter de wereld en begin bij jezelfNatuurkunde is de wetenschap die zich bezig houdt met de bestudering van de natuurwetten. Spiritualiteit is de wetenscha…

Reageer op het artikel "Pesten: de gevolgen en oorzaken"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Moi, 08-10-2015 13:07 #8
Slecht artikel! Heel slecht! Ik ben het helemaal eens met mevr.! Uit eigen ervaring…

Het klopt dat de gepeste er na een poosje niet meer over praat. Ik werd gepest door me zussen. Jaloezie, ik ben veel mooier en talentvoller etc.
Na lange, heeeele lange tijd de moed (of eigenlijk ingestort) iets durven zeggen tegen me ouders.
Gevolg, pester word aangesproken, maar neej… Ouders werden niet boos of streng tegen pester… Juist poeslief tegen pester. Sindsdien bleven de extra aandacht aan pester besteden… want die is nou eenmaal iets dommer en onzekerder dus kreeg ze alle aandacht.

Ik als gepeste? Ik moest maar harder worden, beter voor mezelf leren opkomen, en vooral… Ik moest beter weten en erboven staan… Dus ik al gepeste werd juist links gelaten en verwaarloosd.
Gevolgen zijn groot… Als volwassene gehele familie contacten verbroken. Ze kozen voor de pesters… Zelfs toen ik ernstig ziek werd stond er niemand voor me deur.
Zelfmoord gevoelens, extreme gebrek aan eigenwaarde. En dat terwijl ik zo'n iemand ben die word nagekeken omdat ik zo charismatisch en knap ben. Met een vernietigd hart.

Lieve mensen… Pak die pesters aan! Niet de slachtoffer moeten leren ermee om te gaan! Dat is de omgekeerde wereld en een harde extra trap!

A., 22-05-2012 16:15 #7
''Deze kinderen hebben onvoldoende sociale vaardigheden en weten zich in sociale situaties onvoldoende te handhaven.''
Kom op zeg! Dit is totaal belachelijk. Het zijn de pesters die dit soort problemen hebben,
niet de gepeste!

Sil, 17-09-2011 19:16 #6
Ik sluit me aan bij ''Mevr'''. De aandacht wordt op het ''slachtoffer gelegd, die moeten weerbaar worden, van zich afbijten en noem maar op. Maar waarom eigenlijk? Als iedereen zijn tengeltjes thuis houdt en elkaar met respect behandeld hoeft het slachtoffer niet te veranderen. De enige die moet veranderen, maar altijd het hand boven het hoofd krijgt is de pester.

Praten op school helpt niet als het in het volgende jaar doorgaat, dit betekend hier dus dat onze kinderen naar een andere school zijn gegaan. Ja, ook nu ze in groep 3 en 5 moesten beginnen en al vriendinnetjes hadden. Veilig naar school kunnen is onontbeerlijk, belangrijker dan de schoolkeuze vanwege geloof of type onderwijs. Ze gaan nu naar een montessori, helemaal niet onze eerste keus, het systeem leek ons niet bij ons te passen.

Maar volgens de kinderpsycholoog is het pedagogisch klimaat op deze montessorischool het beste van allemaal, niet te vergelijken met gewone scholen die bovendien ook 300 leerlingen meer hebben. Er wordt veel aandacht besteed aan de sociaal emotionele ontwikkeling, vormen van eigen mening en respect etcetera.

Voor onzekere lang gepeste kinderen kan bovendien het systeem van groepen 3/4/5 fijn zijn zoals ze dat op een montessorischool hebben. Mijn dochter zit nu in groep 5 in een 3/4/5 combi, ze kan de jongste kinderen beter handelen en zo aan haar zelfvertrouwen werken. Gaat voor haar veel gemakkelijker dan een klas vol leeftijdsgenoten. Eventueel kan ze straks groep 5 nog een keer doen en jaar later naar bovenbouw. Zo heeft ze alle tijd met dan ook wat jongere kinderen om weer op adem te komen.

Ik kan iedere ouder aanraden om over schoolwissel na te denken, het lijkt zo heftig, maar het kan een wereld van verschil maken voor je kind.

Stephanie, 14-06-2011 19:34 #5
Ik ben vroeger zelf ook gepest. Er was geen enkele aanleiding toe. Ik was een mooi meisje om te zien, niet dik ofzo geen beugel ik was niet verlegen en had mn mond op de goede plek. Het enige wat ze gebruiken tegen mij waren dan ook namen als kleintje en kabouter, maar dan natuulijk met vloeken erbij, want ja ik was inderdaad op een paar cm na de kleinste van de klas. Als de pesters me uitscholden, schold ik net zo hard terug. Als ze me sloegen, sloeg ik als dat kon nog harder terug. Toch gebeurde het. Iedere dag ging ik weer naar mn lerares toe, minimaal 1 keer in de week was mn moeder op school, de ouders werden erbij gehaald mn moeder is zelfs bij hun thuis geweest. Toch hield het niet op. Toen ik een koliek kreeg door de stress, besefte iedereen pas hoe ver het al was. Toen ben ik terug naar mn oude school gegaan, ookal was het minstens een half uur in de auto. Anderhalf jaar ben ik gepest, en niemand die er wat tegen kon doen. Ik denk zelf, dat het door jaloezie kwam. Ik had een eigen paardje, was absoluut geen lelijk meisje om te zien, ik woonde mooi en kon goed leren. Zo zie je maar, het hoeft niet altijd te gaan zoals iedereen zegt.

Mevr, 23-08-2010 16:50 #4
Door intimidatie en geweld worden kinderen onzeker, timide en gaan ze zich ' moeilijker' gedragen. Dat is het gevolg van pesten. Jammer genoeg wordt dat gevolg vaak aangehaald alsof het de oorzaak is. In werkelijk is het helaas anders. De oorzak ligt in het kind dat besluit te pesten. Hij of zij kan daar ieder kind voor uitkiezen. En zo zien ouders van slachtoffertjes hun vrolijke kindje ontwikkelen tot een onzeker en misschien lastig en uiteindelijk niet (meer) weerbaar kindje. Slachtoffertjes staan er namelijk alleen voor. Hoewel sommige slachtoffertjes wel al bij voorbaad minder weerbaar zijn, zijn veel andere slachtoffertjes dat wel. Maar een pestkop stopt niet met pesten bij een goed weerwoord, vaak ook niet bij een rake klap terug. Als zo'n pestkop door wil gaan dan komt hij de volgende keer met een groepje. Pesten is heel makkelijk. Een kind begint ermee, hoeft maar 1 duw te zijn, 1 lullige opmerking en alles wat het slachtoffer doet of zegt is vervolgens reden om uitgelachen of in elkaar geslagen te worden. Er zijn kinderen die zo weerbaar zijn, uiteindelijk hun weerbaarheid laten vallen in de hoop dat het pesten dan misschien wel ophoud. Ik ben zelf altijd weerbaar geweest, ik maakte als kind makkelijk contact en vrienden, zag er leuk uit, was snel van begrip en bij de eerste klap sloeg ik gewoon terug, en bij de tweede ook, en de derde en de… ik ben de tel kwijt hoe vaak ik me wel niet heb moeten verdedigen. Dat deed ik heel goed. Maar pesten stopte niet. Mijn jeugd was een onveilige waarin ik telkens flink van me af moest slaan! Later heb ik een paar cursussen gehad om weerbaar te worden. Hoe bedoel je worden? Een rollen spel waarin je leert adequaat te reageren… Alleen stopt in het rollenspel de 'pester' bij jouw 'juiste' reactie. In de werkelijkheid is het helaas anders. Eris geen juiste reactie, omdat pesten niet afhankelijk is van het slachtoffer. Pesten stopt bij de gratie van de pester. Dat wil zeggen, als deze er op uit gekeken is. Dan blijft nog steeds het probleem over: de pester besluit zelf wanneer iemand gepest wordt en besluit ook zelf wanneer hij er mee ophoud en wanneer hij er weer mee begint. Wat je ook aan het slachtoffer veranderd. Pesten stopt alleen als je de oorzaak aan pakt en dat is de pester. Zo'n kind wil een ander pijn doen. Dus aan pesters uit leggen dat hun gedrag een ander pijn doet heeft geen zin. Het pijn doen van een ander is namelijk de helede opzet van de pester. Bij de meelopers helpt dit wel, zij hebben namelijk niet dezelfde behoefte om iemand pijn te doen, zij denken er niet over na. Geef de pester gewoon straf, nablijven, een keertje niet buitenspelen omdat hij de zoveelste keer de pauze gebruikte om geweld te plegen. Gedrags therapie is ook heel goed.Het is namelijk de pesster die moet veranderen. Daar zit iets verkeerd wat er voor zorgt dat kinderen gepest worden. En hoe vroeger je erbij bent hoe beter. Nu is het nog steeds zo dat kinderen die anderen intimideren en geweldadig zijn ditt gedrag ook blijven vertonen als ze volwassen zijn, maar dan wordt wel voor de slachtofers opgekomen, dan steekt politie en justitie er een stokje voor. Voor leerkrachten dit: het is niet de vraag of er in de klas een kind gepest wordt, het is de vraag wie er gepest word. Opletten dus! En voor ouders: een kind praat er na verloop van tijd niet altijd meer over. Maar hou je kind in de gaten, neemt het klasgenootjes mee om te spelen? ontwikkelt je kleuter zich tijdens het schoolgaande leven tot een timide en zeer onzeker kind? Gaat het slechter presteren? Is het vaak moe of schoolziek? Veel buikpijn of hoofdpijn? Dit kunnen signalen zijn. En als het inderdaad komt door pesten op school dan helpt vaak praten met school niet, een andere school vaak wel. En wees daarbij niet te star, bijvoorbeeld een atheistisch kind kan misschien naar een protestantste school, een veilige kindertijd is namelijk belangrijker voor de gezonde ontwikkeling van je kind dan een theologisch standpunt.

Desiree, 18-05-2010 10:28 #3
Hoi

mijn kinderen en ik worden regelmatig gepest door buurt kinderen, en gooien dingen tegen het ramen zoals ijs blok van de winter, en ze gooiden vuurwerk in onze tuin.en nu gooien ze met steentjes op de ramen.

wat kunnen we doen…

Maie, 06-11-2008 11:11 #2
Een mooie site. Mijn dochter is nu 12 en is zo weten we nu pas dat ze 4 jaar gepest geweest is. Ze is nu na 4 jaar volledig ingestort. Zij was altijd al een hevig kind dus wij dachten gewoon dat ze een moeilijk karakter had. Vorige week heb ik pas het volledige verhaal van haar gekregen: een monoloog van 4 jaar pesterijen van de bovenste plank. Ik verwijt mezelf meer dan ik een ander iets verwijt omdat ik het gewoon niet gemerkt heb. Maar als ik dan van mijn kind hoor dat ze soms toch wel eens de leerkracht op de hoogte bracht dan denk ik dat de school in deze erg in gebreke gebleven is. Als een kind iets komt zeggen ookal is het geen gemakkeljk kind dan geef ik alle leerkrachten de raad van er verdorie tenminste naar te luisteren.HET PESTACTIEPLAN WERKT ALLEEN MAAR ALS HET GEZIEN WORDT ALS IETS DAT ECHT NODIG IS EN NIET ZOALS IN ONZE LAGERE SCHOOL ALS IETS DAT IN HET LESSENPAKET ZIT. Dit wilde ik gewoon even kwijt.

Annemiek, 21-12-2007 22:30 #1
Een mooie site. Het is jammer dat er met bovenstaand artikel de indruk wordt gewekt dat het slachtoffer het pesten over zichzelf afroept. Is dat wel zo? Niet alle rustige kinderen worden gepest. Alle verlegen kinderen ook niet. Want is het niiet zo dat als Pietje die nu gepest wordt, niet in die klas had gezeten, dat een ander kind dan gepest was geweest? De behoefte om iemand te pesten is er immers. Dus ligt het dan 100% aan het gedrag van Pietje?
En hoe zit het met de kinderen die pesten? Hebben zij wel zo'n juist gedrag? Zou het pesten niet een manier kunnen zijn om hun eigen frustraties/onzekerheden af te reageren op een ander? Moeten deze kinderen niet ook een cursus krijgen hoe zij op een normale en sociale manier met andere mensen om kunnen gaan? Denk er eens over na.

Infoteur: Snoesje
Gepubliceerd: 09-10-2006
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal
Reacties: 8
Schrijf mee!