InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Tehilliem: Psalm 23 - een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 23 - een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 23 - een Joodse uitleg Psalm 23 wordt in vele Joodse gemeenten aan het eind van de dienst gezegd, gevolgd door het half-kaddiesj en bar'choe. Toen Koning David in het bos van Choret was en bijna doodging, verschafte HaShem hem voeding met een smaak van de Komende Wereld. Toen schreef David deze psalm waarin hij zijn vertrouwen in G'd uitte. Het is één van de meest geliefde Psalmen van het Joodse volk en ook speciaal door Koning David voor haar geschreven.

Tekst Psalm 23

De Eeuwige is mijn herder; ik kom niet tekort. In grasgroene weiden laat Hij mij liggen, langs rustig water leidt Hij mij. Mijn ziel brengt Hij tot rust, Hij voert mij in het spoor der gerechtigheid ter wille van Zijn Naam. Zelfs als ik ga door dood-donker dal, ben ik niet bang voor onheil, want U bent bij me; Uw stok en herdersstaf geven mij een rustig gevoel. U schikt de tafel voor mij in het zicht van mijn vijanden. Rijkelijk verzacht U mijn hoofd met olie. Mijn beker loopt over, geluk en liefde volgen mij op de voet zolang ik leef, als ik tot in lengte van dagen in het Huis van de Eeuwige mag verblijven.

Hebreeuwse tekst Psalm 23

א מִזְמוֹר לְדָוִד יְהוָה רֹעִי לֹא אֶחְסָר. ב בִּנְאוֹת דֶּשֶׁא יַרְבִּיצֵנִי עַל-מֵי מְנֻחוֹת יְנַהֲלֵנִי. ג נַפְשִׁי יְשׁוֹבֵב יַנְחֵנִי בְמַעְגְּלֵי-צֶדֶק לְמַעַן שְׁמוֹ. ד גַּם כִּי-אֵלֵךְ בְּגֵיא צַלְמָוֶת לֹא-אִירָא רָע כִּי-אַתָּה עִמָּדִישִׁבְטְךָ וּמִשְׁעַנְתֶּךָ הֵמָּה יְנַחֲמֻנִי. ה תַּעֲרֹךְ לְפָנַי שֻׁלְחָן נֶגֶד צֹרְרָידִּשַּׁנְתָּ בַשֶּׁמֶן רֹאשִׁי כּוֹסִי רְוָיָה. ו אַךְ טוֹב וָחֶסֶד יִרְדְּפוּנִי כָּל-יְמֵי חַיָּיוְשַׁבְתִּי בְּבֵית-יְהוָה לְאֹרֶךְ יָמִים.

Luister naar Psalm 23

Luister naar Psalm 23 in het Hebreeuws.

Toelichting op Psalm 23 van Rabbi Yitzchok Rubin

Een psalm voor het Joodse volk
Hoewel Psalm 23 ook een bron van inspiratie is voor niet-Joden, is deze psalm toch vooral bestemd voor het Joodse volk dat veel te lijden heeft gehad onder de vervolgingen van niet-Joden. HaShem is de herder die Zijn volk door dik en dun steunt en bij haar is. Elke Jood is kostbaar voor HaShem en iedereen kan op Hem rekenen.

de vernietigingskampen
Joden die naar de gaskamers werden gedreven de dood tegemoet, bleven vertrouwen op de hulp van HaShem. HaShem bleef bij hen terwijl ze hun doodsstrijd voerden. Hij bleef bij hen zoals hij Jakob (Israël) had beloofd. HaShem laat Zijn volk nimmer in de steek en dat is de enige realiteit die geldt. We ondervinden zoveel kracht uit deze waarheid. We leden enorm, maar HaShem liet ons niet in de steek.

Veerkracht
Vele niet-Joden vroegen zich af hoe het kwam dat na de Holocaust het Joodse volk zoveel veerkracht toonde en een nieuw begin maakte in de nieuwe staat Israël. Hoe kan na zoveel leed opnieuw begonnen worden? Maar de Joden hebben niet zulke vragen, want HaShem is eeuwig. En Hij heeft ons beloofd altijd bij ons te blijven. In de Joodse geschiedenis leren we dat G'd genezing voor het leed uitzendt. G'd weet wat de Joden te wachten staat ten tijde van de Sjoa (Holocaust), maar brengt ook een oplossing. Nog voordat de Sjoa begon werden de eerste stappen gezet in de richting van een Joodse Staat. Deze zou later de opvangplek worden voor de overlevenden van de Sjoa. Zo werkt Ha Shem, na duisternis komt licht.
Al degenen die op onze vernietiging uit waren stonden sprakeloos. HeShem zit neder en maakt de tafel van de Tora voor ons klaar en hiermee zalven we onze levens en onze bekers lopen over van geluk.

HaShem is altijd bij ons
Laten we niet vergeten hoeveel pijn de overlevenden van de Sjoa nog dagelijks ondervinden. Het is een wonder dat ze nog een lach op hun gezicht kunnen toveren. Toch is HaShem altijd bij ons en zorgt dat we bij de kudde blijven. Soms vergeten we dit. Psalm 23 is juist bedoeld om ons er aan te herinneren. Het is de gewoonte deze psalm te reciteren wanneer we onze handen wassen om te eten om onszelf zo te herinneren dat HaShem naar ons kijkt. De psalm heeft een belangrijke boodschap. Het staat ons toe ons van de angst te bevrijden door de waarheid te integreren dat we nooit alleen zijn. HaShem deelt elk moment met ons. Dit geeft de gebroken Jood enorm veel hoop.

Commentaar van Rashi op Psalm 23

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 1
Een lied van David. De Heer is mijn herder; het ontbreekt mij aan niets.

Een lied van David: De rabbijnen zeiden: Waar het zegt: "Een lied van David", zou hij [zijn muziekinstrument] spelen en daarna zou de Shechinah op hem rusten. Het is een lied om de heilige geest op David te brengen. En waar het ook staat: "Van David, een lied", rustte de Shechinah [eerst] op hem en daarna reciteerde hij een lied.

De Heer is mijn herder: In deze woestijn waar ik heen ga, heb ik [daarom] er vertrouwen in dat ik niets zal missen.

Vers 2
Hij zorgt ervoor dat ik in groene weiden ga liggen; Hij leidt me langs stille wateren.

in groene weiden: In grasrijke weiden. Omdat hij begint zijn levensonderhoud te vergelijken met de weide van een dier door te zeggen: "De Heer is mijn herder", is "groene weiden" geschikt voor de uitdrukking "de Heer is mijn herder". David reciteerde deze psalm in het bos van Hereth (I Samuël 22:5). Waarom heette het Hereth? Omdat het zo droog was als een potscherf (חרס) en de Heilige, gezegend zij Hij, bevochtigde het met het goede van de toekomende wereld (Mid. Psalm 23:6).

Vers 3
Hij herstelt mijn ziel; Hij leidt mij op paden van rechtvaardigheid ter wille van Zijn naam.

Hij herstelt mijn ziel: Mijn geest, die verzwakt is door problemen en haast, zal Hij naar zijn vorige status herstellen.

op paden van rechtvaardigheid: Op rechte paden, zodat ik niet in handen van mijn vijanden zou vallen.

Vers 4
Zelfs wanneer ik in de vallei van de duisternis wandel, zal ik geen kwaad vrezen want U bent met mij; Uw roede en Uw staf - ze troosten me.

in de vallei van de duisternis: Hebreeuws צלמות, in een land van duisternis. Hij zinspeelt op de woestijn van Ziph (I Samuël 23:13 28). Elke [vermelding van] צלמות is een uitdrukking van duisternis. Dunash ben Labrat definieerde het [op deze manier].

Uw roede en Uw staf: De pijnen die over mij kwamen en de steun die ik vertrouw op Uw liefdevolle vriendelijkheid van beide zullen mij troosten, want zij zullen dienen om mijn ongerechtigheid te vergelden, en ik ben ervan overtuigd dat U een tafel voor mij zult neerzetten. Dat is de troon.

Vers 5
U stelde mij een tafel voor in aanwezigheid van mijn tegenstanders; U zalfde mijn hoofd met olie; mijn kopje loopt over.

U zalfde mijn hoofd met olie: Ik ben al gezalfd koning door Uw bevelen.

mijn kopje loopt over: Hebreeuws רויה, een uitdrukking van volheid.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Een bekend concept binnen het Jodendom is dat G'd genezing brengt vóór de ziekte. Er zijn een aantal gevallen in de geschiedenis bekend dat G'd al de basis legt voor de genezing. Zo zien we dat 10.000 van de beste Joden in Ballingschap worden gevoerd naar Babylonië. Dit lijkt een ramp. Maar wanneer later alle Joden worden weggevoerd uit Palestina blijkt dat de 10.000 Joden in Babylonië een hele infrastructuur hebben aangelegd voor de rest van de Joden. Zo kan het Joodse leven daar gewoon doorgang vinden en is er nauwelijks sprake van assimilatie. Een zelfde soort situatie zagen we tijdens de Holocaust. Al vóór het begin van de Holocaust werden de eerste fundamenten van de nieuwe Joodse staat gelegd. Deze staat zou later de overlevenden van de Holocaust opvangen. Zo blijkt keer op keer dat G'd Zijn volk niet vergeet en als een goede herder maatregelen treft om de kudde (het Joodse volk) te sparen c.q. te redden. Zelfs vanuit de diepste wanhoop straalt uiteindelijk weer licht. En dit geldt ook voor ieders persoonlijk leven. Dat is de reden waarom de religieuze Jood nimmer zijn geloof in G'd verliest en daar getuigt koning David van in Psalm 23. De geschiedenis van het Joodse volk bewijst dat G'd bestaat en de wereld leidt.

Psalm 23 in het Hebreeuws gezongen door Susan Colin: Adonai Roi (Psalm 23)

Lees verder

© 2010 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartMooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartChristelijke ouders kiezen er vaak voor om een bijbelse tekst, gedicht of versje op een geboortekaartje te zetten. Het k…
Chiasme of kruisstelling (psalm 109, 8): poëzie in de bijbelChiasme of kruisstelling (psalm 109, 8): poëzie in de bijbelPoëzie in de bijbel: chiasme of kruisstelling (Psalm 109 en Psalm 8). Een chiasme of kruisstelling is een literaire stij…
Bijbel - Psalm 4 een lied van David in jonge taalBijbel - Psalm 4 een lied van David in jonge taalAls je problemen hebt en geen hulp zoekt kunnen je problemen niet opgelost worden. Psalm 4 is een tekst om je aan te spo…
Bijbel - Psalm 2: in jonge taalBijbel - Psalm 2: in jonge taalDe schrijver van Psalm 2 heeft een boodschap voor de mensen die het voor het zeggen hebben in hun land. Hij wil hen waar…
Bijbel - Psalm 1: in jonge taal voor mannenBijbel - Psalm 1: in jonge taal voor mannenPsalm 1 is zo vertaald naar de taal van jongeren dat het zoveel mogelijk aansluit bij de hedendaagse beleving. De tekst…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 23)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 23 - een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 20-10-2019
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!