Tehilliem: Psalm 91 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 91 – een Joodse uitleg Psalm 91 inspireert de harten van de mensen om beschutting te zoeken onder de vleugels van de G'ddelijke Aanwezigheid. Het spreekt ook over de vier seizoenen van het jaar en hun respectievelijke bedieningskrachten, en instrueert degenen die hun ziel beschermen om ze te vermijden. Mozes heeft deze Psalm geschreven ter ere van de stam Levi. Deze stam heeft een bijzondere verbondenheid met G'd. En de Levieten spelen een belangrijke rol in Klal Jisraeel (de gemeenschap van Israël). Sinds de vernietiging van de Tempel wordt elke Jood als een Leviet beschouwd volgens de Joodse filosoof Maimonides.

Tekst Psalm 91

Hij die in het geheim van de Allerhoogste woont, zal in de schaduw van de Almachtige verblijven. Ik zal van de Heer zeggen [dat Hij] mijn toevlucht is en mijn fort, mijn G'd op wie ik vertrouw. Want Hij zal je redden van de valstrik die de verwoestende pest vasthoudt. Met Zijn vleugel zal Hij u bedekken, en onder Zijn vleugels zult u toevlucht zoeken; Zijn waarheid is een allesomvattend schild.
…..
…..
Op een jonge leeuw en een cobra zult u betreden; u zult de jonge leeuw en de slang vertrappen. Want hij verlangt naar Mij, en Ik zal hem redden; Ik zal hem versterken omdat hij Mijn naam kent. Hij zal Mij roepen en Ik zal hem antwoorden; Ik ben met hem in nood; Ik zal hem redden en Ik zal hem eren. Met lange dagen zal Ik hem verzadigen, en Ik zal hem mijn redding tonen.

Hebreeuwse tekst van Psalm 91 – תהילים צא

{א} יֹשֵׁב בְּסֵתֶר עֶלְיוֹן בְּצֵל שַׁדַּי יִתְלוֹנָן:
{ב} אֹמַר לַיהוָה מַחְסִי וּמְצוּדָתִי אֱלֹהַי אֶבְטַח בּוֹ:
{ג} כִּי הוּא יַצִּילְךָ מִפַּח יָקוּשׁ מִדֶּבֶר הַוּוֹת:
{ד} בְּאֶבְרָתוֹ יָסֶךְ לָךְ וְתַחַת כְּנָפָיו תֶּחְסֶה צִנָּה וְסֹחֵרָה אֲמִתּוֹ:
{ה} לֹא תִירָא מִפַּחַד לָיְלָה מֵחֵץ יָעוּף יוֹמָם:
{ו} מִדֶּבֶר בָּאֹפֶל יַהֲלֹךְ מִקֶּטֶב יָשׁוּד צָהֳרָיִם:
{ז} יִפֹּל מִצִּדְּךָ אֶלֶף וּרְבָבָה מִימִינֶךָ אֵלֶיךָ לֹא יִגָּשׁ:
{ח} רַק בְּעֵינֶיךָ תַבִּיט וְשִׁלֻּמַת רְשָׁעִים תִּרְאֶה:
{ט} כִּי אַתָּה יְהוָה מַחְסִי עֶלְיוֹן שַׂמְתָּ מְעוֹנֶךָ:
{י} לֹא תְאֻנֶּה אֵלֶיךָ רָעָה וְנֶגַע לֹא יִקְרַב בְּאָהֳלֶךָ:
{יא} כִּי מַלְאָכָיו יְצַוֶּה לָּךְ לִשְׁמָרְךָ בְּכָל דְּרָכֶיךָ:
{יב} עַל כַּפַּיִם יִשָּׂאוּנְךָ פֶּן תִּגֹּף בָּאֶבֶן רַגְלֶךָ:
{יג} עַל שַׁחַל וָפֶתֶן תִּדְרֹךְ תִּרְמֹס כְּפִיר וְתַנִּין:
{יד} כִּי בִי חָשַׁק וַאֲפַלְּטֵהוּ אֲשַׂגְּבֵהוּ כִּי יָדַע שְׁמִי:
{טו} יִקְרָאֵנִי וְאֶעֱנֵהוּ עִמּוֹ אָנֹכִי בְצָרָה אֲחַלְּצֵהוּ וַאֲכַבְּדֵהוּ:
{טז} אֹרֶךְ יָמִים אַשְׂבִּיעֵהוּ וְאַרְאֵהוּ בִּישׁוּעָתִי:

Luister naar Psalm 91

Luister naar Psalm 91 in het Hebreeuws.

Toelichting op Psalm 91 van Rabbi Yitzchok Rubin

De Levieten in Bijbelse tijd leefden in de nabijheid van de essentie van G'd. Ze werkten in de Tempel en woonden in een heilige omgeving. De huidige Joden die de Tora naleven werken net als de Levieten in een omgeving van heiligheid. Zij ondervinden bescherming van G'd. Zij weten dat hun voorouders beproevingen hebben doorstaan en steun zochten bij G'd.

Moeten Joden steun van G'd vaag accepteren of er echt naar leven? Volgens Rabbi Rubin is dat glashelder: Joden moeten er echt naar leven door te aanvaarden dat alleen G'd bestaat. Joden kunnen dus alleen bij G'd steun zoeken. Rubin verwijst naar Joden die de Holocaust hebben meegemaakt en de meest verschrikkelijke dingen hebben ervaren. Toch zijn het aardige en lieve mensen gebleven. Waar halen ze de kracht vandaan om dergelijke pijn te overwinnen? Door G'd te blijven dienen en Zijn Eenheid te aanvaarden.

Commentaar van Rashi op Psalm 91

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 1
Hij die in het geheim van de Allerhoogste woont, zal in de schaduw van de Almachtige verblijven.

Hij die in het geheim van de Allerhoogste woont: Hij die zich schuilhoudt onder de vleugels van de Shechinah zal in Zijn schaduw verblijven, want de Heilige, gezegend zij Hij, beschermt hem. Mozes, onze leraar, overtuigt hierbij mensen om te schuilen onder de vleugels van de Shechinah.

de Allerhoogste: Hebr. שדי, een uitdrukking van kracht. "Hij die in het geheim van de Allerhoogste woont" is als (Hooglied 2:3): "in Zijn schaduw verlangde ik en zat."

Vers 2
Ik zal van de Heer zeggen [dat Hij] mijn toevlucht is en mijn fort, mijn G'd op wie ik vertrouw.

Ik zal van de Heer zeggen [dat Hij] mijn toevlucht is en mijn fort: en iedereen zal van mij leren. Waarom zeg ik dit?

Vers 3
Want Hij zal je redden van de valstrik die de verwoestende pest vasthoudt.

Want Hij zal je redden van de valstrik, etc.: Tegen iedereen zegt hij: 'Hij die in het geheim van de Allerhoogste woont.'

Vers 4
Met Zijn vleugel zal Hij u bedekken, en onder Zijn vleugels zult u toevlucht zoeken; Zijn waarheid is een allesomvattend schild.

Met Zijn vleugel zal Hij u bedekken, en onder Zijn vleugels zult u toevlucht zoeken: U bent gedekt.

een allesomvattend schild: Hebr. ה וסחרה. Dit is een schild dat een man aan zijn vier zijden nauw omsluit. וסֹחֵרָה is een uitdrukking van סְחוֹר סְחוֹר, rond.

Vers 5
U zult niet bang zijn voor de angst van de nacht, de pijl die overdag vliegt;

U zult niet bang zijn: als je op Hem vertrouwt.

de pijl die overdag vliegt: de demon die vliegt als een pijl.

Vers 6
Pestilentie die in de duisternis rond sluipt, vernietiging die 's middags teistert.

Pestilentie die in de duisternis rond sluipt, vernietiging: Dit zijn namen van demonen; één vernietigt 's nachts en één vernietigt 's middags.

teistert: Hebreeuws יָשוּד, [gelijk aan] יְשוֹדֵד.

Vers 7
Er zullen er duizend aan uw zijde staan en tienduizend aan uw rechterhand; maar het zal je niet benaderen.

Er zullen er duizend aan uw zijde staan: Hebreeuws יפל, een uitdrukking van kamperen, als (Genesis 25:18): "voor het aangezicht van al zijn broers vestigde hij zich (נפל)."

aan uw zijde staan: Links van je zullen duizend demonen gestationeerd zijn, en ze zullen u niet benaderen om te schaden.

Vers 8
U zult slechts met uw ogen staren en u zult de vernietiging van de goddelozen zien.

[U]en.... de vernietiging
: Hebreeuws ושלמת, volledige vernietiging. En waarom?

Vers 9
Voor u [zei]: "De Heer is mijn toevlucht"; de Allerhoogste hebt u uw woning gemaakt.

Voor u: U zei: "De Heer is mijn toevlucht." Dit is een elliptisch vers.

de Allerhoogste hebt u uw woning gemaakt: U hebt de Heilige, gezegend zij Hij, de zetel van uw vertrouwen gemaakt.

Vers 10
Er zal u geen kwaad overkomen, noch zal een plaag dichtbij uw tent komen.

Er zal u geen kwaad overkomen: Hebreeuws לא תאנה, zal niet gebeuren. Evenzo (Exodus 21:13): "en G'd stond toe dat het gebeurde (אנה) aan zijn hand."

Vers 12
Op [hun] handen zullen ze je dragen, opdat je voet niet op een steen struikelt.

opdat..... struikelt: Hebreeuws תגף, opdat het [uw voet] niet struikelt, en dus elke uitdrukking van נְגִפָה, acupir, azoper, om te slaan, tegen te slaan.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Psalm 91 is door Mozes geschreven ter ere van de stam Levi. Gutte Yidden (Joden die de onderbewuste goedheid belichamen) hebben gezegd dat na de churban (vernietiging van de Tempel), elke Jood een shtikale Levi is, 'een deel van Levi'. Iedere Jood draagt een deel van de verbondenheid van de stam Levi met HaShem. Dit brengt wel meer verantwoordelijkheid met zich mee.

Wie waren de Levieten? Wat is de relatie tussen de Levieten en de andere Joden? En waarom draagt iedere Jood een deel van de verbondenheid van de stam Levi met HaShem?

Levi was een zoon van Jakob. Zijn nakomelingen worden Levieten genoemd. Deze kregen de speciale taak om G'd in de Tempel te dienen. De meesten van hen hadden 'gewone' taken zoals het spelen van muziek, het openen van de poorten en de wacht houden. Zij regelden ook alles rondom de Tabernakel (die voorafging aan de Tempel). De meest heilige taken, zoals het brengen van offers, waren voorbehouden aan de priesters (kohaniem). Zij stamden af van Aharon (die net als zijn broer Mozes ook een Leviet was).

Waarom kregen de Levieten deze speciale taak? Omdat de stam van de Levieten de enige was die niet meedeed met de zonde van het Gouden Kalf. Toch waren de Levieten al bijzonder ten tijde van de slavernij in Egypte. Zij waren de enige Joden die geen slaven waren.

De priesters, zoals gezegd de nakomelingen van Aharon, geven het volk Israël de priesterlijke zegen (Birkat Kohaniem). Dat gebeurt heden nog steeds in de synagoges. De priester zegt de zegen met opgeheven handen. Het is één van de meest verheven momenten tijdens de synagogedienst omdat de hele gemeente als het ware omhelsd wordt in een “goddelijke knuffel”.

In Numeri 6:23 staat: Spreek met Aharon en zijn zonen en zeg: Zo zult u de kinderen van Israël zegenen:“Moge de Heer u zegenen en over u waken. Moge de Here Zijn aangezicht tot u laten schijnen en u begunstigen. Moge de Heer Zijn aangezicht naar u toe verheffen en u vrede schenken.” Zij zullen Mijn Naam aan de kinderen van Israël geven, zodat Ik hen zal zegenen.

Naast de 'gewone' priester was er ook een Hoge Priester. Die mocht op Jom Kippoer het Heilige der Heiligen in de Tempel betreden waar de Heilige Ark stond. Aharon was de eerste Hoge Priester.

De stam Levi had als enige geen eigen gebied in het Oude Israël. De Levieten leefden verspreid over het land in verschillende steden. Zij werkten niet en werden ondersteund door een systeem van tienden en andere 'giften' van de andere Joden zoals beschreven in de Tora.

Tegenwoordig kan je de Levieten herkennen aan hun achternaam (volgens een directe lijn van mannen), zoals Levi, Levine, Segal, Horowitz, etc. Priesters herken je aan de achternaam Cohen, Kagan, Katz en Azulay. Omdat er heden geen Tempel meer is en de Levieten gewoon zelf de kost moeten verdienen, verschillen ze niet veel meer van de andere Joden. Toch moeten ze met een aantal zaken rekening houden: de priester wordt het eerst opgeroepen bij Toralezing in de synagoge, de Leviet als tweede; ze mogen niet in contact komen met een dode (dus ze kunnen niet naar een begrafenis of begraafplaats tenzij het familie is); de priesters spreken nog steeds de priesterlijke zegen uit; een priester mag niet trouwen met een Ge'rusha (gescheiden vrouw), Chalalah (vrouw met een gebrekkige Kohen-status), Zonah (vrouw die eerder bepaalde seksuele verboden heeft overtreden), Giyoret (bekeerling) of Chalutzah (een Leviet-weduwe).

Zoals hierboven al aangegeven door Gutte Yidden is in feite iedere Jood, spiritueel gezien, een Leviet sinds de churban (vernietiging van de Tempel). Hoewel de Leviet is uitverkoren door G'd zijn alle Joden gelijk. In de woorden van de beroemde Joodse filosoof Maimonides: “Niet alleen de stam van Levi [werd gekozen door G'd], maar elke mens, man of vrouw, die spiritueel gemotiveerd is en het intellectuele begrip heeft om zichzelf opzij te zetten en voor G'd te staan om Hem te dienen en om G'd te kennen, op een rechtvaardige manier zoals G'd hem heeft gedaan, de last van de vele plannen die mensen nastreven van zijn nek verwijderend, wordt geheiligd als heilig van heiligen en zal G'd voor altijd zijn deel en erfenis zijn ...”

Lees verder

© 2020 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartMooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartChristelijke ouders kiezen er vaak voor om een bijbelse tekst, gedicht of versje op een geboortekaartje te zetten. Het k…
Tehilliem: Psalm 43 – een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 43 – een Joodse uitlegIn het Jodendom wordt Psalm 43 gezien als een betekenisvol gebed om de moeilijkheden van het lijden veroorzaakt door vij…
De Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenDe Bijbel in de praktijk: vertrouwen in het levenPiekeren is menselijk en vaak zie je ‘beren op je pad’. Of ben je nog grenzeloos vol vertrouwen en voel je je nog veilig…
Dertien geloofspunten Maimonides 8: Goddelijkheid ToraMetaforisch gesproken dicteerde God aan Mozes de Tora. Alleen Mozes weet hoe God de Tora werkelijk aan hem communiceerde…

Wat was de Mishkan (Tabernakel) – Exodus 25:8?Wat was de Mishkan (Tabernakel) – Exodus 25:8?De Tabernakel (Mishkan in het Hebreeuws) was volgens de Tora/Bijbel het tijdelijke heiligdom waarin de g'ddelijke aanwez…
De Bijbel over goede zorg voor de vreemdelingDe Bijbel over goede zorg voor de vreemdelingIn elke samenleving zijn er vreemdelingen, mensen die anders zijn dan de meerderheid. Vreemdelingen hebben binnen een sa…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 91)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1007178/jewish/Shemita-Chapter-13.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/audio_cdo/aid/672127/jewish/Kohanim-and-Leveim.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/audio_cdo/aid/658377/jewish/The-Priestly-Blessing.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/video_cdo/aid/1856009/jewish/Was-Aaron-a-Levite.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/video_cdo/aid/1488095/jewish/How-to-Be-a-Kohen.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/video_cdo/aid/4292538/jewish/The-Making-of-a-Kohen.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/video_cdo/aid/2231253/jewish/The-High-Priest-Marrying-a-Widow-Divorcee-Zonah-or-Chalalah.htm

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 91 – een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Gepubliceerd: 17-06-2020
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 12
Schrijf mee!