Tehilliem: Psalm 84 – een Joodse uitleg

Tehilliem: Psalm 84 – een Joodse uitleg In deze psalm van gebeden en smeekbeden rouwt de psalmist bitter over de verwoesting van de tempel vanuit de diepten van zijn hart, en spreekt over de vele zegeningen die zullen worden gerealiseerd bij het herstel ervan. Gelukkig is degene die erop vertrouwt dat het zal worden herbouwd en wanhoopt niet in het zicht van deze lange ballingschap. Rabbi Rubin zegt dat Joden met pijn in hun ziel lopen als ze ver weg zijn van het Tora leven. Joden moeten zich focussen op het spirituele en niet het materiële. Dan zijn hun harten vol en leiden de verhalen van de Tora naar gerechtigheid.

Tekst Psalm 84

Voor de dirigent, van de zonen van Korach, een lied. Hoe geliefd zijn Uw verblijfplaatsen, o Heer der heerscharen! Mijn ziel verlangt, ja, zij smacht naar de hoven van de Heer; mijn hart en mijn vlees bidden vurig tot de levende G'd. Zelfs een vogel vond een huis en slikte haar nest door, waar zij haar kuikens op Uw altaren plaatste, o Heer der heerscharen, mijn Koning en mijn G'd.
…..
…..
Zie ons schild, o G'd, en kijk naar het gezicht van Uw gezalfde. Want een dag in Uw rechtbank is beter dan duizend; Ik koos ervoor op de drempel van het huis van Mijn G'd te zitten in plaats van in tenten van goddeloosheid te wonen. Want een zon en een schild is de Here G'd; de Heer zal genade en glorie geven; Hij zal het goede niet onthouden aan hen die oprecht gaan. O Heer der heerscharen, gelukkig is de man die op U vertrouwt.

Hebreeuwse tekst van Psalm 84 – תהילים פד

{א} לַמְנַצֵּחַ עַל הַגִּתִּית לִבְנֵי קֹרַח מִזְמוֹר:
{ב} מַה יְּדִידוֹת מִשְׁכְּנוֹתֶיךָ יְהוָה צְבָאוֹת:
{ג} נִכְסְפָה וְגַם כָּלְתָה נַפְשִׁי לְחַצְרוֹת יְהוָה לִבִּי וּבְשָׂרִי יְרַנְּנוּ אֶל אֵל חָי:
{ד} גַּם צִפּוֹר מָצְאָה בַיִת וּדְרוֹר קֵן לָהּ אֲשֶׁר שָׁתָה אֶפְרֹחֶיהָ אֶת מִזְבְּחוֹתֶיךָ יְהוָה צְבָאוֹת מַלְכִּי וֵאלֹהָי:
{ה} אַשְׁרֵי יוֹשְׁבֵי בֵיתֶךָ עוֹד יְהַלְלוּךָ סֶּלָה:
{ו} אַשְׁרֵי אָדָם עוֹז לוֹ בָךְ מְסִלּוֹת בִּלְבָבָם:
{ז} עֹבְרֵי בְּעֵמֶק הַבָּכָא מַעְיָן יְשִׁיתוּהוּ גַּם בְּרָכוֹת יַעְטֶה מוֹרֶה:
{ח} יֵלְכוּ מֵחַיִל אֶל חָיִל יֵרָאֶה אֶל אֱלֹהִים בְּצִיּוֹן:
{ט} יְהוָה אֱלֹהִים צְבָאוֹת שִׁמְעָה תְפִלָּתִי הַאֲזִינָה אֱלֹהֵי יַעֲקֹב סֶלָה:
{י} מָגִנֵּנוּ רְאֵה אֱלֹהִים וְהַבֵּט פְּנֵי מְשִׁיחֶךָ:
{יא} כִּי טוֹב יוֹם בַּחֲצֵרֶיךָ מֵאָלֶף בָּחַרְתִּי הִסְתּוֹפֵף בְּבֵית אֱלֹהַי מִדּוּר בְּאָהֳלֵי רֶשַׁע:
{יב} כִּי שֶׁמֶשׁ וּמָגֵן יְהוָה אֱלֹהִים חֵן וְכָבוֹד יִתֵּן יְהוָה לֹא יִמְנַע טוֹב לַהֹלְכִים בְּתָמִים:
{יג} יְהוָה צְבָאוֹת אַשְׁרֵי אָדָם בֹּטֵחַ בָּךְ:

Luister naar Psalm 84

Luister naar Psalm 84 in het Hebreeuws.

Toelichting op Psalm 84 van Rabbi Yitzchok Rubin

De ziel van de mens smacht constant naar zijn Bron maar voelt zich verloren in een oceaan van onbeduidendheid veroorzaakt door het materialisme. De ziel kan echter spirituele hoogten krijgen door het luisteren naar verhalen die inzicht bieden. Verhalen dringen door tot het hart van de mens en bieden de mogelijkheid het lawaai van het materialisme te doorbreken.

Eén zo'n verhaal gaat over twee grote Chassidische leiders: Reb Levi Yitzchak van Berditchev en Reb Baruch van Medzibuz. De eerste had een tomeloze passie voor alles wat heilig was. Hij was daardoor onrustig en danste en zwaaide constant tijdens zijn discussie met HaShem. De laatste was in zijn dienst aan HaShem juist heel vastberaden en uiterst waardig. Hij had zichzelf geheel onder controle.

Reb Yitzchak wilde op bezoek gaan bij Reb Baruch. Maar deze laatste vreesde dat Yitzchak zich niet zou kunnen beheersen. Toch gaf hij toe na de belofte dat hij zich zou gedragen. Dat deed Yitzchak onder voorbehoud dat niemand hem iets vroeg dat zijn hart geestelijk kon laten stijgen.

Het bezoek vond plaats op Shabbat waarbij tijdens de maaltijd vis werd geserveerd. Er werd zoete en zure vis opgediend. Op de vraag van de ober aan Reb Yitzchak welke vis hij lekker vond, antwoordde deze dat hij alleen van HaShem houdt. Hij begon te dansen en de vis vloog door de lucht en kwam op de talliet van Reb Baruch terecht. De bedienden wilden de talliet uitwassen maar dat wilde Reb Baruch niet. "Ik wil de talliet dragen gekleurd met de liefde van een Yid voor Hashem," legde hij uit. De vlekken bleven in de talliet die werd doorgegeven van de ene generatie Chassidische leiders aan de volgende. De vlekken symboliseerden hoe een Jood zich zou moeten voelen t.a.v. liefde voor HaShem.

Koning David schrijft over dergelijke gevoelens van verlangen in Psalm 84. Rabbi Rubin zegt dat Joden met pijn in hun ziel lopen als ze ver weg zijn van het Tora leven. De heilige verhalen geven echter kracht en hoop. Joden hebben HaShem nodig omdat ze zonder band met Hem niets zijn. David schrijft dat zelfs vogels weten waar hun huis is, waar ze moeten zijn. Joden moeten zich focussen op het spirituele en niet het materiële. Dan zijn hun harten vol en leiden de verhalen naar gerechtigheid. De verhalen vormen een voorproefje van de hemel terwijl de Joden hier op aarde zijn. Ze gaan goed samen met de Psalmen.

Commentaar van Rashi op Psalm 84

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Psalmen weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

Vers 2
Hoe geliefd zijn Uw verblijfplaatsen, o Heer der heerscharen!

Hoe geliefd zijn Uw verblijfplaatsen: Hoe geliefd en dierbaar zijn Uw verblijfplaatsen!

Vers 3
Mijn ziel verlangt, ja, zij smacht naar de hoven van de Heer; mijn hart en mijn vlees bidden vurig tot de levende G'd.

verlangt: Hebreeuws נכספה wensen.

smacht: Hebreeuws כלתה, verlangens, zoals (II Samuël 13:39): "En [de ziel van] koning David verlangde (ותכל) naar Absalom te gaan."

naar de hoven van de Heer: want ze zijn vernietigd en hij zegt dit over de ballingschap.

mijn hart en mijn vlees bidden vurig: Ze bidden hiervoor.

Vers 4
Zelfs een vogel vond een huis en slikte haar nest door, waar zij haar kuikens op Uw altaren plaatste, o Heer der heerscharen, mijn Koning en mijn G'd.

Zelfs een vogel vond een huis: In zijn ruïnes hebben de vogels genest. Volgens Midrash Aggadah (Midrash Psalm 84:2) spreekt het van [de Tempel] wanneer het is gebouwd, en de vogel is de natie Israël.

Vers 5
Gelukkig zijn zij die in Uw huis blijven; zij zullen U voor altijd blijven prijzen.

Gelukkig: is hij die nog zal verdienen om in Uw huis te wonen, en zij zullen u toch in zijn midden prijzen.

Vers 6
Gelukkig is de man die kracht in U heeft, in wiens hart de gebaande wegen zijn.

die kracht in U heeft: Wie heeft U de sterkte van zijn vertrouwen gemaakt.

in wiens hart de gebaande wegen zijn: Die in zijn hart denkt aan de bestrating van zijn wegen, om zijn weg recht te maken.

Vers 7
Overtreders in de vallei van wenen maken er een fontein van; ook met zegeningen wikkelen zij [hun] Leraar.

Overtreders in de vallei van wenen: Zij die Uw wet overtreden, zie, zij zijn in de diepte van Gehinnom met wenen en jammeren.

maken er een fontein van: met de tranen van hun ogen.

ook met zegeningen wikkelen zij [hun] Leraar: Ze zegenen en danken Zijn naam en zeggen: "Hij heeft ons eerlijk geoordeeld en Zijn oordeel is waar." (Een andere verklaring: Sem Efraïm) En degene die ons leerde de goede weg te volgen, omhult ons met zegeningen, maar we gehoorzaamden hem niet.

Vers 8
Ze gaan van gastheer naar gastheer; hij zal aan G'd verschijnen in Sion.

Ze gaan van gastheer naar gastheer: Die hierboven vermeld, die in Uw huis wonen, in wiens hart de gebaande wegen zijn.

van gastheer naar gastheer: Van de studiezaal tot de synagoge, en hun gastheer en leger zullen verschijnen aan de Heilige, gezegend zij Hij, in Sion.

Vers 9
O Heer, G'd der heerscharen, luister naar mijn gebed; buig Uw oor, o G'd van Jacob, voor altijd.

luister naar mijn gebed: om Uw huis te bouwen.

Vers 10
Zie ons schild, o G'd, en kijk naar het gezicht van Uw gezalfde.

ons schild: Dat is de tempel die ons beschermt.

kijk naar het gezicht: David Uw gezalfde, en overweegt zijn daden van vriendelijkheid en zijn zwoegen, waardoor hij zich in zijn gebouw zwoegde en vermoeide.

Vers 11
Want een dag in Uw rechtbank is beter dan duizend; Ik koos ervoor op de drempel van het huis van Mijn G'd te zitten in plaats van in tenten van goddeloosheid te wonen.

Want een dag is beter: De ene [dag] leven in Uw rechtbank en de volgende sterven [is beter dan] om duizend jaar ergens anders te leven.

Ik koos ervoor op de drempel te zitten: Hebreeuws הסתופף, om gewoonlijk op de drempel en bij de deurpost te zitten.

in plaats van in tenten van goddeloosheid te wonen: in plaats van rustig te wonen in de tenten van de slechte Ezau, om zich aan hen te hechten.

Vers 12
Want een zon en een schild is de Here G'd; de Heer zal genade en glorie geven; Hij zal het goede niet onthouden aan hen die oprecht gaan.

Want een zon en een schild: שמש kan worden geïnterpreteerd volgens zijn duidelijke betekenis, maar Midrash Psalmen interpreteert het als een uitdrukking van de punten van de muur.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Rabbijn Rubin geeft, zoals hierboven beschreven, een voorbeeld van een verhaal. Het Jodendom kent oneindig veel verhalen. Volgens de Tora wordt de Tora zelf ook gepresenteerd in de vorm van een verhaal, waarbij de Zohar (boek over de Kabbala, Joodse mystiek) uitlegt dat men niet alleen naar het verhaal moet kijken, maar vooral naar de diepere betekenis. Koning Salomo, sprak in gelijkenissen. Dit is een methode om een diep punt over te brengen. Dat is waarom deze parabelen bestaan. Op deze wijze zijn mensen in staat om zich te verbinden met de Essentie van G'd.

In de Midrash, die veel in de Talmoed voorkomt, staan ook veel verhalen (aggada). Het vormt, volgens de Zohar, de toegangspoort om contact te leggen met de auteur van de Tora. De aggada bevat naar verluidt “de meeste geheimen van de Tora”. Om de geheimen van de Tora onmiddellijk te begrijpen moet je liefde en wijsheid in je hart hebben. Degenen die alleen liefde hebben maar geen wijsheid zullen stap voor stap de waarheid ontdekken. Maar degenen die geen liefde en wijsheid in hun hart hebben zullen de geheimen niet begrijpen.

Volgens de Joodse filosoof Maimonides gaat de Tora niet over realiteit, maar schept de Tora realiteit. Dingen bestaan eerst in Tora en komen dan tevoorschijn in de geschapen wereld. De wereld vormt de achtergrond van G'ds verhaal. G'd communiceert met de wereld via de Tora. Het is aan de mens om de hints van G'd te verstaan en op te volgen. En wat voor de Tora geldt, geldt ook voor de Midrash. De verhalen spreken vanuit een hoger niveau van realiteit. Zelfs als de mens de verhalen niet begrijpt heeft het toch nog steeds de waarheid.

Lees verder

© 2020 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartMooie bijbelteksten en gedichtjes voor op een geboortekaartChristelijke ouders kiezen er vaak voor om een bijbelse tekst, gedicht of versje op een geboortekaartje te zetten. Het k…
Psalm 30 - Van David?De Bijbel noemt David de auteur van Psalm 30. Onterecht vinden critici, waarbij ze wijzen op het feit dat de Psalm een g…
Tehilliem: Psalm 43 – een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 43 – een Joodse uitlegIn het Jodendom wordt Psalm 43 gezien als een betekenisvol gebed om de moeilijkheden van het lijden veroorzaakt door vij…
Bijbel - Psalm 2: in jonge taalBijbel - Psalm 2: in jonge taalDe schrijver van Psalm 2 heeft een boodschap voor de mensen die het voor het zeggen hebben in hun land. Hij wil hen waar…

Tehilliem: Psalm 78 - een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 78 - een Joodse uitlegPsalm 78 vertelt over alle wonderen die G'd voor Israël heeft gedaan, van de uittocht van Egypte tot de kroning van Davi…
Tehilliem: Psalm 77 – een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 77 – een Joodse uitlegIn Psalm 77 vertelt Koning David over zijn ontzetting en beproevingen. Hij schrijft ze op voor de generaties Joden die n…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Chabad
  • Tenach (voor tekst Psalm 84)
  • Rashi's commentaar op de Bijbel - http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/116426-joodse-denkers-rasji-bijbelcommentaar-in-joodse-traditie.html
  • Rhythm of the Heart - Rabbi Yitzchok Rubin
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2847763/jewish/Introduction.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2398445/jewish/Is-Midrash-for-Real.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2400891/jewish/Midrash-Is-for-Lovers.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2401095/jewish/Midrash-and-Reality.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2401222/jewish/Limitless-Truth-for-the-Limited-Mind.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2402678/jewish/Death-by-Secrets.htm

Reageer op het artikel "Tehilliem: Psalm 84 – een Joodse uitleg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Gepubliceerd: Maart 2020
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Psalmen
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!