InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Zelfkennis maakt je gelukkiger. Vergroot het!

Zelfkennis maakt je gelukkiger. Vergroot het!

Zelfkennis maakt je gelukkiger. Vergroot het! Het wordt vaak gezegd: zelfkennis is het begin van de wijsheid. Of als je het concreter wilt hebben: zelfkennis leidt tot geluk. Weet wie je bent. Wees wie je bent. Wat is mooier? Een wereldberoemde spreuk in het timpaan van een eeuwenoude Griekse tempel is ‘ken uzelve’. Zelfkennis was al in de oudheid een hooggewaardeerde eigenschap. Nog zo’n mooie tekst: ‘Zelfkennis is het begin van de wijsheid.’ Maar waarom zou dat zo zijn, als wijsheid niet alleen om jezelf draait maar om de hele wereld? Alleen al omdat we met een gekleurd wereldbeeld door het leven gaan. Er zit een filter tussen jou en de wereld om je heen. Dat bestaat uit aangeboren karaktereigenschappen, aangevuld door ervaringen. Een mogelijke definitie voor zelfkennis is dan ook: weten wat voor zelf- en wereldbeeld is ontstaan uit de unieke mix van jouw persoonlijkheid (of zo je wilt je genen) en je bewuste en onbewuste conclusies uit alles wat je hebt meegemaakt. Wijsheid zou je kunnen definiëren als het vermogen alles in én rondom jou zuiver te zien. Dus zonder vertroebelende innerlijke stoorzenders.

Word ik hier gelukkig van?

Je kunt zelfkennis ook concreter bekijken, namelijk vanuit de vraag: word ik hier gelukkiger van? Het antwoord is ja. Want als íémand in staat is jouw geluk te saboteren, ben je het zelf. Je kijkt door een gekleurde bril naar jezelf en de wereld, en die bril kan zowel roze als grijs zijn. Mogelijke grijze ‘filters’ zijn onzekerheid, verongelijktheid of gekwetstheid. Roze filters zijn zelfoverschatting of naïviteit. Welke tint jouw bril heeft, is persoonlijk, maar volgens psychologen hebben we – verrassend genoeg – een neiging richting roze bril. ‘Illusoire superioriteit’ heet dat. Aan de ene kant is dat positief, want het is beter om jezelf een schouderklopje te veel te geven dan te weinig. Anderzijds kan het risico’s opleveren: als jij denkt dat je véél beter werk levert dan je collega’s en toch komt die promotie er niet, dan kun je verbitterd raken. Als jij je fouten tegenover vriendinnen niet toegeeft omdat je je eigen zwaktes stomweg niet ziet, kan dat een eenzaam bestaan worden. Als je steeds je ex-partners er de schuld van geeft dat je relaties mislopen, mis je de kans om te leren waar jullie sámen de mist in zijn gegaan (je weet wel: ‘it takes two to tango’). Dus: grijs of roze, zonder gekleurde bril ben je beter af. Weten wie je bent en hoe je de wereld en jezelf bekijkt, helpt irrationele interpretaties te lijf gaan, te relativeren én is de eerste stap naar verandering als je je eigen geluk in de weg staat.

Zelfkennis en het enneagram

Elly Voorend van de organisatie Corael, geeft workshops en trainingen gericht op het verkrijgen van zelfkennis, gebaseerd op de enneagram-methode. Elly: ‘Het enneagram is een bijzondere, heldere manier om inzicht in jezelf en anderen te krijgen. Het is een eeuwenoude karaktertypologie. In dit model zijn negen persoonlijkheidstypen uitgewerkt. Op zich is het enneagram vrij ingewikkeld. Elk type mens heeft drie subtypen en elk type wordt ook nog beïnvloed door bijvoorbeeld stress. Maar zo wordt wel alles inzichtelijk gemaakt: afweermechanismen, schaduwkanten, kwaliteiten, valkuilen. Het bijzondere is dat mensen niet zozeer worden gekarakteriseerd op basis van gedragskenmerken, maar op grond van innerlijke drijfveren. Die zijn de motor voor je overtuigingen, je gedrag, de manier waarop je in het leven staat. Perfectionisme is bijvoorbeeld zo’n drijfveer: je ziet jezelf en de wereld als imperfect en die moeten verbeterd worden. Door inzicht ontdek je hoe je kijk op de wereld wordt beperkt doordat je alleen ziet wat niet goed is, wat niet goed gaat. Dan kun je aan jezelf gaan werken, dit onder de loep nemen en uiteindelijk milder worden. Je leert de druk en het verantwoordelijkheidsgevoel loslaten en je gaat beseffen dat er niet één manier is, maar meerdere manieren. Maar dat is maar één voorbeeld. Het enneagram laat voor ieder mens een persoonlijk spiritueel pad zien waarlangs je tot een hoger bewustzijn kunt komen.’

Duiken in de spelonken van je ziel

Uit min of meer onbewuste zelfbescherming doen we aan struisvogelpolitiek, of vindt in elk geval een selectie plaats: eigenschappen die je wilt erkennen contra eigenschappen die je liever negeert of wat positiever ‘verpakt’. ‘Ik heb op mijn werk graag mijn zaakjes perfect voor elkaar,’ klinkt nou eenmaal leuker in de (eigen) oren dan de erkenning: ‘Ik vind eigenlijk dat ik als mens geen stuiver waard ben, behalve als ik van alles presteer.’ Persoonlijkheidstests in bladen, boeken en op tv pakken dan ook zelden erg confronterend uit: hier ‘helpen’ we de resultaten een beetje, daar poetsen we het plaatje wat op.
Illusies loslaten, jezelf confronteren met negatieve opvattingen… de weg naar zelfkennis gaat niet over rozen. En een mens is vaak erg goed in het ontkennen van haar eigen aandeel in een probleem. Dus blijk je vaak eerst met je kop tegen de muur te moeten lopen (scheiding, ontslag, overspannenheid) voordat je bij jezelf te rade gaat: heeft wat ik doe en denk invloed op wat hier is gebeurd? Kan dit anders? Kan ík anders?

De weg naar zelfkennis

Wil je meer zelfkennis? Schuif met prioriteiten, zodat je voldoende energie en tijd hebt voor je nieuwe doel. Niet dat je meteen maandenlang in je eentje op een berg moet gaan zitten – een halfuurtje per dag ‘alleen met jezelf’ zet al zoden aan de dijk. Probeer eens een dagboek bij te houden, of brieven aan jezelf te schrijven, of je via boeken in dit thema te verdiepen. Zelfkennis gaat zich ‘vanzelf’ op alle vlakken van je leven manifesteren. De bal gaat aan het rollen - en blijft rollen.

Doe-het-zelven aan zelfkennis

Zelfkennis ontstaat dus uit vragen, zoals veel goede dingen. Uit levenservaringen valt een les te trekken die leidt tot meer inzicht in jezelf. Dat geldt niet alleen voor de negatieve ervaringen die je voortaan wilt vermijden, maar ook voor de positieve ervaringen die je opdoet en die een ‘aha-erlebnis’ opleveren: zo kan het óók! Alleen is de sleutel van elk leerproces wel je bereidheid om te vragen, en om je reacties, gedachten en gevoelens onder de loep te nemen. Dat kost tijd, en energie. Aan jou de keuze om wel of niet het pad der zelfkennis op te gaan. Er zijn natuurlijk ook methodes om aan zelfkennis te werken zonder te wachten wat er vanzelf aan ervaringen op je weg komt. Namelijk via (zelfhulp)boeken, maar ook via cursussen en workshops. Vooral als je een ontbrekend stukje zelfkennis wilt bemachtigen dat je geluk in de weg staat op specifieke gebieden als werk, liefde of vriendschap, heb je een goed aanknopingspunt: de momenten waarop je ‘je neus stoot’ tegen jezelf of de ander. In ons leven zit een patroon, een persoonlijk scenario. Al te vaak zijn we ons onbewust van de inhoud. Als je opmerkzaam wordt op een patroon van bijvoorbeeld verbroken relaties of teleurgestelde carrièrewensen, heb je een beginpunt. Dan kom je verder door specifieke vragen aan jezelf, zoals: ‘Wie ben ik in de liefde?’ of: ‘Wat beweegt mij als werknemer?’

Wat je ook onderneemt om je zelfkennis te vergroten, een beetje nuchterheid is op zijn plaats. Vergeet boeken met opgewekte titels als Leer jezelf kennen in 14 dagen. De negentiende-eeuwse schrijver Edmond de Goncourt zei ooit: ‘Zien is de kunst die misschien het moeilijkst te leren valt.’ Dat geldt ook voor kijken naar jezelf. Elke vaardigheid die je wilt opdoen, vraagt – of liever gezegd: eist – dat je er moeite en tijd in blijft steken. Dagelijks. Maar het principe ‘constante aandacht’ is flexibel. Soms wat meer, soms wat minder. En het resultaat is meer dan de moeite waard.

Tips om je zelfkennis te vergroten:

  • Werk eraan om jezelf een eerlijke spiegel voor te houden: wie ben je? Waarbij voel je je goed? Waarbij niet? Wat kun je goed? Wat niet?
  • Kom je in een situatie die je iets doet, neem dan eens afstand voor een time-out. Wat gebeurt hier? Wat is het effect op jou en wat kan daar de reden voor zijn?
  • Probeer bewust naar jezelf te kijken, maar zonder oordelen. Jouw persoonlijkheidspakket is uniek dankzij jouw sterke én zwakke punten.
  • Leer van je gedachten. Gedachten gaan snel, maar het is vaak wel mogelijk ze te ‘onderscheppen’. Wat denk je op dat feestje? Dat alle ogen op jou gericht waren? Waarom? Was dat leuk of niet? Door irreële gedachten onder ogen te zien kun je ze leren tegengaan.

Dit is een geautoriseerde bewerking van het hoofdstuk 'Zelfkennis is de weg naar geluk. Vergroot het!' uit het boek 'Mijn geluk maak ik zelf wel, psychosurvivalgids voor vrouwen' van Astrid Maria Boshuisen, uitgeverij Het Spectrum
© 2009 - 2019 Mariawrites, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De ideale mens: ZelfkennisDe ideale mens: ZelfkennisZelfkennis of intra-persoonlijke intelligentie is het vermogen om te begrijpen waarom ons lichaam en geest reageren op p…
Assertief worden en zelfvertrouwen krijgen door zelfkennisAssertief worden en zelfvertrouwen krijgen door zelfkennisSommige mensen hebben het moeilijk om assertief te zijn, bijvoorbeeld bij het uitoefenen van hun baan. Ze missen het zel…
Zelfbeeld: hoe houden we een positief zelfbeeld?Een mens wil graag een positief zelfbeeld. Daar doen we alles voor. De mate waarin het zelfbeeld positief of negatief is…
Zelfvertrouwen stimulerenHet is voor cliënten heel belangrijk dat ze zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren. Hoe zelfstandiger ze kunnen fun…
Het zelf: zelfkennisMensen denken bewust of onbewust na over zichzelf. Elke dag vanaf onze geboorte komt daar informatie bij. Informatie ove…
Bronnen en referenties
  • www.mijngelukmaakikzelfwel.nl www.corael.nl

Reageer op het artikel "Zelfkennis maakt je gelukkiger. Vergroot het!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Mariawrites
Gepubliceerd: 16-10-2009
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!