Het Othello syndroom: Wat is pathologische jaloezie?

Het Othello syndroom: Wat is pathologische jaloezie? In de tragedie Othello van William Shakespeare lijdt de hoofdpersoon aan een vorm van buitensporige en irrationele jaloezie, die alle perken te buiten gaat en uiteindelijk zelfs leidt tot de dood van zijn geliefde Desdemona. Pathologische jaloezie is een zogenaamde waanstoornis, die zelden in zijn meest pure vorm voorkomt maar wel ernstige gevolgen kan hebben. Wat is pathologische jaloezie oftewel het Othello syndroom nu precies? Waaraan herken je ziekelijke jaloezie? Jaloezie is op zichzelf genomen een veel voorkomende, complexe en relatief normale emotie. De oorzaak is het waarnemen van rivaliteit, waardoor een onprettig gevoel ontstaat. Of de rivaliteit gegrond is en er daadwerkelijk reden voor is of niet is minder relevant. Jaloers zijn binnen een seksuele relatie heeft evolutionair gezien ook duidelijke voordelen. Het is namelijk gedrag dat je verzekert van het alleenrecht op de partner, waardoor je meer zeker bent van de voortzetting van je genen. Wanneer je wantrouwen onterecht zou blijken te zijn, is er echter sprake is van erg veel tijd en moeite om een onbestaande dreiging op te ruimen.

Wanneer wordt jaloezie pathologisch of ziekelijk?

Ziekelijke jaloezie beschrijft een range van irrationele gedachten en emoties, eventueel samengaand met extreem bijbehorend gedrag. De dominante preoccupatie bij dit type waan is de seksuele ontrouw van de partner, waarbij die assumptie wordt gedaan op basis van onbewezen feiten (Cobb, 1979). Zelfs als de vermoedens van de lijder aan deze stoornis terecht zijn kan er nog sprake zijn van pathologische jaloezie, wanneer de bewijzen die worden aangedragen niet kloppend of irrationeel zijn.

Gezonde mensen worden alleen jaloers bij een reële dreiging en dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van stevig bewijs. Ook zijn gezonde mensen eerder bereid om verkeerde uitgangspunten en ideeën te herzien, wanneer er nieuwe informatie die hun manier van denken ontkracht beschikbaar komt. Ook richt de jaloezie zich normaal gesproken op één mogelijke rivaal tegelijkertijd en niet op een hele wereld aan mogelijke bedreigingen.

Bij pathologische jaloezie trekken individuen hun conclusies van ontrouw op basis van onduidelijke feiten en gebeurtenissen, die geen echte samenhang vertonen. Hierbij zijn ze vaak niet bereid om hun uitgangspunten te veranderen in het licht van conflicterende informatie en zijn ze geneigd hun partner te beschuldigen van ontrouw met vele anderen (Vauhkonen, 1968).

Hoe vaak komt het Othello syndroom voor?

De prevalentie van ziekelijke jaloezie is onbekend, daar er op dit vlak geen bevolkingsonderzoek wordt gedaan. Er wordt over het algemeen vanuit gegaan dat deze waanstoornis zeldzaam is maar psychologen en psychiaters komen deze pathologie niet zelden tegen in hun praktijk.

Uit een studie (Silva et al, 1998) onder twintig lijders aan het Othello syndroom blijkt dat de gemiddelde leeftijd van het ontstaan van gerelateerde psychotische kenmerken 28 jaar is, waarbij de ziekelijke jaloezie zelf circa 10 jaar later ontstaat.

De oudste patiënt was 77 jaar oud. Van de 20 onderzochte individuen waren er 19 van het mannelijke geslacht. 80% van de proefpersonen was getrouwd en leefde samen met hun partner.

Er bleek geen correlatie tussen etnische afkomst en de prevalentie van de stoornis, hoewel de aanname wel bestaat dat de stoornis in bepaalde culturen, waar de nadruk op seksuele trouw minder groot is, ook relatief minder zal voorkomen.

Er bestaat een duidelijke correlatie met depressie en in meer dan 15% van de gevallen is er sprake van een organische oorzaak (hersentrauma, dementie, overactieve schildklier enzovoorts). Een borderline persoonlijkheid is een belangrijke predispositie voor alle vormen van morbide jaloezie. Ook kunnen mensen met een paranoïde persoonlijkheid dit soort waangedachten ontwikkelen.
© 2009 - 2021 Sterretje999, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Theorieen over het ontstaan van pathologische jaloezieTheorieen over het ontstaan van pathologische jaloeziePathologische jaloezie of het Othello syndroom is een zogenaamde waanstoornis, waarbij structureel en op basis van onvol…
De diagnose en behandeling van pathologische jaloezieDe diagnose en behandeling van pathologische jaloezieUit de verschillende literatuur, die over het Othello syndroom ofwel pathologische jaloezie te vinden is, blijkt dat het…
Wat zijn de uitingsvormen van pathologische jaloezie?Wat zijn de uitingsvormen van pathologische jaloezie?Wanneer wordt pathologische jaloezie ook echt pathologisch? Kan iemand aan het Othello syndroom lijden, zelfs als een pa…
Welke risico's brengt pathologische jaloezie met zich mee?Pathologische jaloezie of het Othello syndroom kan een enorme ontwrichting met zich meebrengen voor de patiënt, zijn of…

Observerend/sociaal leren: observatie - imitatie - rolmodelObserverend/sociaal leren: observatie - imitatie - rolmodelBij klassieke en operante conditionering leren mensen gedrag aan de hand van de gevolgen die dit gedrag voor hen heeft o…
Daders huiselijk geweld & mishandeling: dader-profiel + hulpDaders huiselijk geweld & mishandeling: dader-profiel + hulpJaarlijks zijn veel mensen - zowel mannen als vrouwen! - het slachtoffer van huiselijk geweld. Ook zijn er zowel vrouwel…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipart-Vectors, Pixabay
  • Cobb, J. (1979) Morbid jealousy. British Journal of Hospital Medicine, 21, 511518.
  • Vauhkonen, K. (1968) On the pathogenesis of morbid jealousy. Acta Psychiatrica Scandinavica Supplementum, 202, 2261.
  • Silva, J. A., Ferrari, M. M., Leong, G. B., et al (1998) The dangerousness of persons with delusional jealousy. Journal
  • Of the American Academy of Psychiatry and the Law, 26, 607623.
Reactie

Charliegirl, 02-09-2010
Waarom word jaloezie zo vaak alleen als gevaarlijk gezien in een seksuele relatie?
ik maak mee dat er veel jaloezie is van een NEP vriendin en zij heel gevaarlijk is geworden voor mij en dan bedoel ik mentaal gezien.
ik kan nergens terecht met mijn verhaal en krijg er de balen van alleen dit soort artikelen te vinden op internet! Reactie infoteur, 14-09-2010
Beste Charliegirl,

Ook jaloezie in een ander type relatie kan schadelijk zijn. Jammer dat je hierover geen geschikte informatie kunt vinden. Dit artikel gaat over een specifieke waanstoornis, die alleen betrekking heeft op de partnerrelatie.

M.vr.gr. Sterretje999

Sterretje999 (364 artikelen)
Laatste update: 27-01-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 5
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.