InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > De ware weldoener: bestaat zuiver altruïsme?

De ware weldoener: bestaat zuiver altruïsme?

De ware weldoener: bestaat zuiver altruïsme? Een ander de helpende hand toesteken uit pure naastenliefde? Over het algemeen wordt aangenomen dat het verlenen van hulp niet zelden is gespeend van eigenbelang. Zuiver altruïsme is volgens velen dan ook een zeldzaamheid. De handelingen die we verrichten zijn immers voor een groot deel gericht op ons eigen ego. Maar waarom riskeren we eigenlijk ons leven en spenderen we onze tijd, geld en energie aan het helpen van anderen?

Familie komt eerst

Niet iedereen kan op dezelfde mate van hulpvaardigheid rekenen. We zijn eerder geneigd om een familielid te redden dan een willekeurige voorbijganger. Als voorbeeld kun je het dilemma van het brandende huis nemen. Indien je eigen huis met je kind nog aanwezig, en het huis ernaast met dertig kinderen ook in brand staat, zul je zonder nadenken het leven van je kind redden. Deze drang om je familie te helpen zit in onze genen. Dit dient natuurlijk een evolutionair doel: het redden van je eigen erfelijk materiaal is belangrijk voor het voortzetten van de genen in je familielijn Als je een familielid van de dood redt, stel je daarmee je genen voorlopig nog even veilig.

Wederdienst

Toch kunnen ook andere mensen op onze hulp rekenen. De buurman wiens kat jij eten geeft als hij op vakantie is, is tenslotte zelden een familielid. Waarom je hem toch helpt? Een theorie van Robert Trivers uit 1971 verklaart deze vraag door middel van de wederkerige relatie tussen mensen. In het artikel ''The Evolution of Reciprocal Altruism'' (1971), stelt Trivers dat wanneer je iemand een gunst verleent, je stiekem ook hulp terugverwacht. Als jij de kat van de buurman voert, zal hij de volgende keer jouw hond of je planten verzorgen als jij op vakantie bent. En als je hem niet helpt, laat hij jou de volgende keer waarschijnlijk ook zitten. Vriendschap is een mooi voorbeeld van een band die ontstaan is om wederkerige hulpdiensten in stand te houden. Je helpt zieke vrienden bijvoorbeeld in de hoop dat ze ook een keer voor jou zorgen als jij een keer ziek bent.

Natuurlijk hoeven we niet direct verzekerd te zijn van een wederdienst, maar als we op lange termijn helemaal niets denken terug te krijgen, dan zullen we lang niet zo behulpzaam zijn.

Altruïsme en imago

Familie en bekenden schieten we dus ogenschijnlijk belangeloos te hulp. Toch zijn er vele gevallen bekend waarbij wildvreemden andere onbekenden hebben gered uit brandende gebouwen of uit de kolkende zee. Tevens geven we geld aan goede doelen, waarbij de hulp ook dikwijls uitgaat naar totale onbekenden. Waarom doen mensen dit, terwijl er niet direct een wederdienst wordt uitgekeerd? Het imago speelt volgens het artikel “Why Volunteer? Evidence on the Role of Altruism, Image, and Incentives''(2010), een grote rol. Bepaald behulpzaam gedrag vertonen we om te zorgen dat andere mensen een goede indruk van ons krijgen. Als je een goede reputatie hebt, willen andere mensen je ook eerder helpen. Ze willen bijvoorbeeld eerder met jou samenwerken. Er zitten dus allerlei voordelen op de lange termijn aan. Daarnaast worden hulpvaardige mensen ook aantrekkelijker gevonden dan niet-hulpvaardige personen.

Enkel eigenbelang?

We willen onze genen redden, we verwachten wederdiensten en we hopen bij anderen in de smaak te vallen. Helpen we anderen dan enkel en alleen om eigenbelang? We zijn ons niet van elke behandeling bewust op hoe wij overkomen op andere mensen. Bij het binnengaan van een brandend huis ga je niet eerst nadenken over hoe goed jij op dat moment gezien wordt door de omgeving. Deden we dat wel, dan zou er in levensbedreigende situaties nooit op tijd hulp geboden worden. Daarnaast is een te calculerende houding ongewenst, en stoot juist de mensen in de omgeving af.

Als anderen in de problemen zijn, voelen we ook daadwerkelijk empathie en mededogen. Dit zorgt ervoor dat we onze hulp vaak spontaan en automatisch aanbieden.
© 2018 Wonderw0man, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Is vrijwilligerswerk egoïstisch?Hoe ontstaat de behoefte om andere mensen te helpen? En wat zijn de motieven achter het helpen van anderen door middel v…
Prosociaal gedragProsociaal gedragJe bent rustig aan het winkelen en plotseling valt er voor je een man op de grond neer terwijl hij naar zijn borst grijp…
Joodse wijsheden 39: behulpzaam, hulpvaardig, attentEmpathie voelen voor de ander is één. Een ander echt helpen om zijn leven te veranderen c.q. weer op de rails te zetten…
De rol van religie tussen genetica en evolutieDe rol van religie tussen genetica en evolutieDe rol van evolutie ten opzichte van religie wordt indirect uitgedrukt in wat religie doet voor mensen. Evolutie heeft d…
Zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen?Het kan onverstandig zijn om een nalatenschap zuiver te aanvaarden. Indien er meer schulden dan bezittingen in het nalat…
Bronnen en referenties
  • https://www.psychologytoday.com/us/blog/hide-and-seek/201203/does-true-altruism-exist
  • https://plato.stanford.edu/entries/altruism-biological/
  • The Evolution of Reciprocal Altruism, Robert L. Trivers, The Quarterly Review of Biology, Vol. 46, No. 1 (Mar., 1971), pp. 35-57 https://greatergood.berkeley.edu/images/uploads/Trivers-EvolutionReciprocalAltruism.pdf
  • “Why Volunteer? Evidence on the Role of Altruism, Image, and Incentives” ,Jeffrey Carpenter en Caitlin Knowles Myers(2010) http://sandcat.middlebury.edu/econ/repec/mdl/ancoec/1023.pd (p. 13)

Reageer op het artikel "De ware weldoener: bestaat zuiver altruïsme?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wonderw0man
Gepubliceerd: 12-06-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!