Onze samenleving: rechtsstaat

Nederland is een rechtsstaat, maar wat is dat eigelijk en waarom is Nederland dat? En hoe kan een rechtsstaat ontstaan en wat ondersteunt dat?

Normen en waarden

Normen en waarden vinden mensen allebei belangrijk, maar wat is nu eigelijk het verschil? Normen zijn regels waar iedereen aan zich zou moeten houden. Bijna iedereen is het daar dan ook over eens. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat je moet opstaan voor een ouder iemand als er geen plek meer is. Waarden zijn voor iedereen verschillend. Iedereen denkt er anders over. Je kan het ook wel zien aan het woord waarde wat erin zit. Iedereen kent een andere waarde aan iets toe. Jij vindt misschien dat je van je ouders moet houden, terwijl een ander daar heel anders over denkt.
Hoe ontstaan normen en waarden? Normen en waarden ontstaan overal waar mensen samenleven. Om samen te kunnen leven zijn regels en wetten nodig.

De grondwet

De grondwet is de basis voor alle wetten. Omdat iedereen, zowel burgers als de overheid, zich eraan moet houden, is Nederland een rechtsstaat. Er zijn vier waarden die de basis van de rechtsstaat vormen:
  • menselijke waardigheid: een mens mag niet vernederd worden
  • leven: ieder mens heeft recht op leven
  • gelijkheid: ieder mens is voor de wet gelijk
  • lichamelijke integriteit: iedereen heeft zeggenschap over zijn hele lichaam

Een rechtsstaat heeft drie belangrijke kenmerken:
  • machtenverdeling: trias politica
  • rechtsbescherming: bescherming van de rechten van de burger
  • rechtshandhaving: geweldsmonopoly van de overheid

Machtenscheiding, rechtsbescherming en rechtshandhaving zijn toegepast in het Nederlandse strafrecht. Bij toepassing van het strafrecht moeten een zes fases doorlopen:
  1. arrestatie
  2. verhoring op het politiebureau (maximaal zes uur)
  3. overplaatsing naar het Huis van Bewaring (gevangenis)
  4. voorkomen aan de rechter
  5. rechtszaak
  6. uitspraak van de rechter opvolgen

Verschillende rechtsstaten

Je kunt rechtsstaten indelen in een linkse (progressieve) kant, het midden en de rechtse (conservatieve) kant. Aan de linkerkant ligt de nadruk meer op rechtsbescherming en rechten en aan de rechterkant meer op rechtshandhaving en plichten. Links staan de libertaire(=vrijheid) samenleving en de zachte rechtsstaat (veel rechtsbescherming). Rechts staan de totalitaire samenleving (alleen plichten) en de harde rechtsstaat (veel rechtshandhaving).
© 2007 - 2021 Judogirl, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Waarom bestaat de Nederlandse wet?Waarom bestaat de Nederlandse wet?Volgens de 'klassiek-liberale rechtsstaat' heeft de Nederlandse wet 3 functies. Een van deze functies is het voorkomen d…
Democratie en dictatuurDemocratie en dictatuurNederland wordt een democratie genoemd. Democratie is afgeleid van de Griekse woorden 'demos' (volk) en 'kratein' (reger…
De rechtsstaat in NederlandIn Nederland leven we in een democratische rechtsstaat. In een rechtsstaat wordt de macht van de staat gereguleerd en be…
Wat zijn de kenmerken van een rechtsstaat?Wat zijn de kenmerken van een rechtsstaat?Een rechtsstaat is een staat waar er grenzen worden gesteld aan de uitoefening van staatsmacht. Deze grenzen worden gest…

Otzi de gletsjermummieEr blijven nog altijd een paar dingen onbekent over de gletsjermummie Otzi zoals hoe hij overleden is en waar aan blijft…
Leven en Werk van Omar KhayyamOmar Khayyam werd in het Westen met name bekend vanwege zijn kwatrijnen, hij schreef echter ook tal van andere gedichten…
Judogirl (64 artikelen)
Laatste update: 09-02-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.