InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Carriere > Last van pesterijen op het werk?

Last van pesterijen op het werk?

Last van pesterijen op het werk? Wat kun je doen als je door een of meer collega’s op het werk wordt gepest? Met welke reacties van het management of personeelszaken moet je rekening houden als je het pesten op je werkplek bespreekbaar wilt maken? Hoe zit het bijvoorbeeld met misvattingen zoals het beschouwen van het doelwit als zijnde zwak of zelf schuldig of medeschuldig aan de ontstane vergiftigde sfeer? Of dat het negeren van het pesten of het 'afkopen' van de pestende collega de beste aanpak is? Of het geval waarin de pester of pesters ontkennen dat ze systematisch aan het treiteren zijn en de gepeste persoon beschuldigen van onheus gedrag? Hoe kun je dergelijke misvattingen ontzenuwen? En hoe bereid je je voor op een gesprek over pesten op de werkplek?

Als je gepest wordt door een collega of een groepje collega's

Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer een op de tien werknemers te maken heeft met pesten op de werkvloer. Waarschijnlijk is dat een schrale troost voor degenen die het slachtoffer zijn van pestende collega's. Bewezen is dat in een bedrijf waarin wordt gepest, de prestaties lager liggen en de ziektekosten hoger. Toch zijn het management en personeelszaken in het algemeen huiverig om het pesten met woord en daad aan te pakken.

Als je het enige doelwit bent, is de kans klein dat het management of personeelszaken daar iets tegen wil doen. Dit tenzij het bedrijf een actief beleid tegen het pesten voert en liefst ook over een pestprotocol beschikt. Als je samen met enkele collega’s door een bepaalde vervelende collega of groepje collega’s het doelwit van pesterijen bent, heb je al wat meer kans op effectieve steun van je werkgever.

Word je al langere tijd structureel op je werk gepest?

Als een collega je de afgelopen paar weken af en toe een smerige streek levert, bijvoorbeeld omdat hij of zij jou als concurrent ziet voor een mooie functie die binnenkort vrijkomt, is dat voor jou ongetwijfeld erg vervelend, maar het is nog maar de vraag of je dat valse gedrag mag rekenen tot het soort gepest waartegen je werkgever mogelijk een beleid heeft ontwikkeld.

Om te worden gerekend tot dat soort pesten waartegen beleid, is het namelijk niet alleen noodzakelijk dat het treiterende gedrag meerdere keren is voorgekomen, maar ook dat dit pesten gedurende een langere periode structureel plaatsvindt.

Wat heb je aan een bedrijfsbeleid tegen het pesten?

Je werkgever is formeel op grond van de Arbowet (artikel 4 lid 2) verplicht een beleid te voeren ter bescherming van werknemers tegen seksuele intimidatie en tegen agressie en geweld op het werk. Pesten valt onder agressie en geweld. Heb je geluk, dan heeft het bedrijf waar je werkt een actief beleid tegen het pesten. Je boft al helemaal als er een protocol is dat in geval van pesterijen op de werkvloer ook daadwerkelijk wordt toegepast. Toch moet je ook in dat geval rekening ermee houden dat je bij het management en/of personeelszaken tegen een muur van onbegrip of tegen een passieve houding oploopt.

Alle mooie beleidsvoorschriften ten spijt, wordt pesten toch nog vaak niet als probleem van het bedrijf, maar als probleem van de gepeste persoon gezien. Als ook andere collega's geklaagd hebben over een bepaalde treiteraar is de kans op effectief ingrijpen van het management groter.

Veel voorkomende misvattingen van het management over pesterijen op het werk


'Het doelwit laat zich pesten'

Als je klaagt over pesterijen op het werk, loop je het risico om voor zwakkeling of slappeling te worden uitgemaakt. Immers, op iedere weerbaarheidstraining leer je dat je je niet als slachtoffer moet opstellen en dat je anderen geen ongewenste macht over jou moet geven.

Hoewel hier een kern van waarheid in zit, wordt met een dergelijke afhoudende opstelling het sociale krachtenveld binnen een organisatie buiten beschouwing gelaten. Pesten wordt dan niet gezien als een probleem van de cultuur binnen het bedrijf, maar als een geïsoleerd probleem tussen twee mensen waarvan er een, namelijk degene die wordt gepest en die daarom om hulp vraagt, niet in staat is om zijn eigen boontjes te doppen.

'Negeren van het pesten is de beste aanpak'

Een personeelsadviseur of een lid van het managementteam kan ten onrechte veronderstellen dat het ongewenste gedrag van de pester wel zal ophouden, als er geen aandacht aan wordt geschonken. Het komt ook voor dat de personeelsadviseur of leidinggevende bang is dat hij of zij zelf het doelwit van pesterig gedrag wordt. Het probleem met deze negerende opstelling is dat het feitelijk een vrijbrief voor de pester is om door te gaan met zijn gedrag. Het risico is dat het probleem dan groter en groter gaat worden, omdat de pesters geen enkel signaal van bovenaf krijgt dat zijn gedrag niet door de beugel kan.

De pester 'afkopen'

Een managementtactiek die vaak voor de korte termijn werkt, is de pester het naar de zin te maken, door hem iets te bieden waarvan bekend is dat deze dat graag wilt. Dankzij dit afkopen van het probleem, houdt het vervelende gedrag dan vaak voor enige tijd op, aangezien de treiteraar dan tijdelijk wat minder gevoelens van ongenoegen heeft die hij op een of meer collega’s wil uitleven.

Het probleem met deze schijnoplossing is dat de pester hierdoor heeft geleerd dat agressie loont. En wanneer zijn frustraties weer het eerdere, hogere niveau hebben bereikt, zal hij zich weer voluit op een of meer bepaalde collega's gaan uitleven. Mogelijk zal zijn pesterige gedrag, gezien zijn eerdere positieve ervaringen met de afloop ervan, verder escaleren in de hoop daarvoor opnieuw positief beloond te gaan worden.

'Waar twee kijven hebben twee schuld'

Een baas is vaak geneigd om te veronderstellen dat de pester en zijn doelwit allebei schuld hebben aan de situatie en dat het slachtoffer het onheil over zichzelf heeft uitgeroepen. De kans dat het management of personeelszaken gelooft dat alle schuld bij de pester ligt, is helaas klein.

Het woord van de pester of collega's weegt zwaarder dan van het doelwit

Als je het pesterige gedrag van je collega of collega's aan de kaak wilt stellen, is het zaak dat je goed gedocumenteerd bent. Anders loop je het risico dat het weerwoord van je pestende collega of collega’s zwaarder weegt dan het jouwe.

Houd ook rekening met het risico dat de pester of pesters jou zullen beschuldigen van weinig collegiaal gedrag. Het management is gevoelig voor dergelijke opmerkingen, tenzij je binnen de organisatie bekend staat als overtuigd teamplayer.

Heb je niet met een maar met meer pesters tegelijk te maken, kun je verwachten dat je werkgever veronderstelt dat de meerderheid wel gelijk zal hebben. Die pestende meerderheid zal waarschijnlijk het gedrag waarvan zij wordt beschuldigd, ontkennen en proberen een karaktermoord op jou te begaan.

Heb je getuigen van het pesten die in jouw richting onder vier ogen bemoedigende woorden tegen je uiten, dan wil dat nog niet zeggen dat ze dat ook tegenover het management of personeelszaken willen doen, uit angst dat ook zij slachtoffer van het gepest zullen worden.

Het doelwit van pesten is zelf schuldig aan de ontstane situatie

Een bekend fenomeen is dat de rol van slachtoffer en dader worden omgewisseld. Het doelwit van het pesten wordt dan schuldig verklaard aan de ontstane situatie. Misschien klinkt dat onwaarschijnlijk, maar iets dergelijks overkomt niet alleen slachtoffers van pesten, maar ook slachtoffers van seksuele intimidatie. Als doelwit ben je dan twee keer de klos: een keer van de pester en een keer van het management.

Tot zover een aantal mogelijke reacties van het management of personeelszaken als je het pesten bespreekbaar wilt maken.

Zorg dat je weet wat je verwacht van een gesprek over pesten op je werkplek

Als je al langere tijd op je werk wordt gepest en je overweegt hierover te gaan praten met het management of met personeelszaken, is het verstandig dat je voorafgaande aan een dergelijk gesprek rekening houdt met hun mogelijke inschatting van de situatie en eventuele bereidheid om jou te steunen. Verder is het van groot belang dat je weet welke uitkomst je van het gesprek wilt hebben.

Bedenk dat pestende collega’s die routinematig op zoek zijn naar een doelwit om te treiteren, doorgaans niet ‘na een goed gesprek’ met een personeelsfunctionaris of een leidinggevende bereid zijn om dit gedrag op te geven. Bedenk ook dat het management lang niet altijd de betrokkene of betrokkenen kan of wil ontslaan of met ontslag wil dreigen. Daarom ben je in veel gevallen het beste af, als een begripvol management, om je te helpen, jou elders in het bedrijf een baan met een vergelijkbaar niveau en met min of meer vergelijkbare uitzichten, als het jouwe aanbiedt.

Als je lid bent van een vakbond, is het zinvol je om je samen met een vertegenwoordiger van die vakbond je op een dergelijk gesprek met je werkgever voor te bereiden. Bij de vakbond is soms kennis over de specifieke situatie op een bepaalde afdeling of directie van een bepaald bedrijf bekend. In bijzondere gevallen kan de vakbond je aanbieden om samen met een van haar medewerkers het gesprek met je werkgever aan te gaan.

Zorg daarom ervoor dat je een antwoord klaar hebt op een eventuele vragen zoals: 'Waarom denk je dat uitgerekend jij het doelwit van pesten bent', maar vooral ook op de vraag: 'Wat wil je dat wij als werkgever voor jou doen?'

Lees verder

© 2013 - 2019 Manon-troppo, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is pesten/treiteren en wat zijn de gevolgen en motieven?Wat is pesten oftewel treiteren nu eigenlijk, en wat zijn de gevolgen en motieven hiervan? Bij pesten wordt met name aan…
Stichting Stop Pesten NuStichting Stop Pesten NuPesten is iets wat steeds vaker voorkomt in Nederland. Niet alleen onder kinderen, maar ook volwassenen krijgen er soms…
Gepest worden op het werkGepest worden op het werkPesten lijkt misschien iets voor kinderen, maar pesten op het werk komt ook vaak voor. Uit onderzoeken blijkt dat in EU-…
Gepest op FacebookGepest op FacebookCyberpesten is een vorm van pesten dat steeds vaker voorkomt onder kinderen en/of jongeren. Ook op Facebook houden kinde…
Gedragscode tegen mobbing, intimidatie en pesten op het werkGedragscode tegen mobbing, intimidatie en pesten op het werkZo'n 500.000 Nederlanders worden regelmatig gepest op het werk of ondervinden andere vormen van ongewenst gedrag, zoals…
Bronnen en referenties
  • Active and Passive Accomplices: The Communal Character of Workplace Bullying; Gary Namie en Pamela E. Lutgen-Sandvik; International Journal of Communication 4 (2010), 343-373 1932-8036/20100343; http://www.unm.edu/~plutgen/Namie%20Lutgen-Sandvik%202010%20Active%20and%20Passive%20Accomplices%20to%20Bullying.pdf
  • Bullies in the workplace: a focus on the ‘abusive disrespect’ of employees; augustus 2006; http://noworkplacebullies.com/yahoo_site_admin/assets/docs/BulliesintheWorkplace1_HR_Magazine.234101040.pdf
  • De 13 meest gestelde vragen over pesten op het werk; FNV; http://home.fnv.nl/02werkgeld/arbo/themas/ongewenst-gedrag/vragen/pesten/antwoord-pesten.html
  • Workplace bullying; Wikipedia; http://en.wikipedia.org/wiki/Workplace_bullying

Reageer op het artikel "Last van pesterijen op het werk?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Corine, 02-04-2014 13:53 #2
Bedankt voor de tips, maar bij ons op het bedrijf is de manager degene die pest. Helaas zijn wij een klein zelfstandig bedrijf binnen het moeder concern, waardoor we geen gebruik kunnen maken van de afdeling personeelszaken. Al onze personeelszaken worden gerund door diezelfde manager, waardoor hij min of meer heel wat macht in handen heeft. Hij wordt wel gecontroleerd door onze directeur, die overigens bekend is met alle klachten, maar niets kan doen, omdat de manager (zo narcistisch als hij is), mooi weer speelt tegen over de directeur, en zelfs de rollen omdraait. Het is dus zijn woord tegen die van ons. Reactie infoteur, 03-04-2014
Wat een akelige situatie, Corine! Overigens acht ik de kans reëel dat de directeur wel degelijk beseft dat er sprake is van pesterijen door de manager, maar doet hij er weinig of niets tegen, omdat die manager tot nu toe goede bedrijfsresultaten heeft weten te boeken. Op langere termijn werkt het pesten negatief op de bedrijfsresultaten en het weglopen van bekwaam personeel. Daarom worden er meestal uiteindelijk toch maatregelen tegen het pesten getroffen. Maar daaraan heb je op korte termijn natuurlijk weinig of niets.

Wat je eventueel nog zou kunnen doen: de kwestie aankaarten bij leden van je ondernemingsraad en/of bij de bedrijfsarts of eventueel bij de vakbond.

Silas, 19-03-2014 22:25 #1
Goede tips! Je bent inderdaad afhankelijk van de bereidheid van je werkgever. Aanwezig zijn van de wet of niet, je veiligheid is niet gegarandeerd, zoals men doet voorkomen in Nederland.

Infoteur: Manon-troppo
Laatste update: 26-02-2013
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Carriere
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 2
Schrijf mee!