InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Gaan Handelingen 15 en Galaten 2 over dezelfde bijeenkomst?

Gaan Handelingen 15 en Galaten 2 over dezelfde bijeenkomst?

Gaan Handelingen 15 en Galaten 2 over dezelfde bijeenkomst? De belangrijkste bijeenkomst in het Nieuwe Testament na de hemelvaart van Jezus is het concilie van Jeruzalem. Tijdens deze bijeenkomst werden de regels vastgesteld waaraan de niet-joodse christenen zich moesten houden. Dit was een belangrijk onderwerp in de vroege kerk. In de Bijbel lijken er twee beschrijvingen te zijn van deze bijeenkomst, namelijk door Paulus in Galaten 2 en door Lucas in Handelingen 15. Theologen zijn het niet met elkaar eens of ze het over dezelfde bijeenkomst hebben, omdat beide beschrijving op wezenlijke punten van elkaar verschillen.

Vergelijking van Galaten 2 en Handelingen 15

VraagGalaten 2Handelingen 15
Wanneer was het concilie?Dat is lastig uit de brief te halen. Paulus heeft het over een periode “na 14 jaar”, maar het is onduidelijkheid waar hij daarbij op doelt. 14 jaar na zijn bekering of 14 jaar na zijn eerste ontmoeting met Kefas.Uit Handelingen is het lastig een precieze datering te krijgen. Handelingen 12:23 lijkt er op te wijzen dat het concillie plaats vond rond de dood van Herodus Aggripa. Flavius Josephus plaats die dood rond het jaar 44.
Waar bevindt Paulus zich voorafgaand aan zijn bezoek aan Jeruzalem?Het einde van hoofdstuk 1 doet veronderstellen dat hij in Syrië en Cilicië was, hoewel de tekst ruimte laat voor interpretatie. (1:31)Antiochië (14:26)
Wie gingen er met Paulus mee?Titus en Barnabas (2:1)Paulus en Barnabas, samen met enkele andere leerlingen (15:3)
Wat waren de redenen voor het bezoek aan Jeruzalem?Paulus had dit opgedragen gekregen in een openbaring (2:2)
Er was sprake van een woordenstrijd met Joden over het wel of niet besnijden van de heidenen. Paulus en Barnabas wilde dit voorleggen aan de apostelen en oudsten
Met wie sprak Paulus in Jeruzalem?De belangrijkste broeders (2:6) waaronder in ieder geval Kefas, Johannes en Jakobus (2:9)Apostelen en oudsten (15:6), waaronder in ieder Petrus (15:9) en Jakobus (15:9)
Waarover werd gesproken?Paulus spreekt daar in vrij algemene zin over: “Het evangelie dat ik aan de heidenen verkondig (2:2). In het tekstgedeelte wordt maar liefst 5 keer de besnijdenis genoemd. Dat lijkt dus een belangrijk thema te zijn. Daar wijst ook Galaten 2:3 op. Paulus zegt daar: “Maar zelfs Titus, die mij vergezelde, werd niet gedwongen zich te laten besnijden, hoewel hij toch een Griek is”, en verbindt dat direct aan de voorgaande zin over het “evangelie dat ik aan de heidenen verkondig”.
De eerste aanleiding was de besnijdenis (15:1-2), maar in bredere zin wordt er ook gesproken over de het werk van Paulus onder de heidenen en aan welke eisen zij moeten voldoen.
Wat is de conclusie van de bijeenkomst?Paulus mag verder werken onder de heidenen. Er is als het ware sprake van een taakverdeling. Paulus werkt onder de heidenen, de apostelen onder de Joden. De enige verplichting was dat hij de armen zou ondersteunen. (2:10)Er wordt een brief gestuurd naar de gemeente in Antiochië waar de leiders in Jeruzalem hun besluit mededelen. Zij hebben besloten geen andere verplichtingen op te leggen dan wat strikt noodzakelijk is: onthouding van offervlees dat bij de afgodendienst is gebruikt, van bloed, van vlees waar nog bloed in zit, en van ontucht. (15:28-29)
Wat gebeurt er na afloop van de bijeenkomst?Dat is niet precies duidelijk. Wel schrijft Paulus in het deel daarna over een bijeenkomst over Antiochië, waar hij Paulus en Barnabas terecht wijst omdat zij uit angst van de voorstanders van de besnijdenis opeens niet meer met de heidenen eten, terwijl ze dat eerder wel deden. (2:11-14)Paulus en Barnabas keren terug naar de gemeente in Antiochie, met de brief van de apostelen, en in het gezelschap van Silas en Judas, die de brief mondeling zullen toelichten. Het nieuws wordt met blijdschap ontvangen in Antiochië.(15:30-35)

Wat zijn de grootste verschillen?

Er zijn verschillen, maar in de meeste gevallen kunnen die goed naast elkaar bestaan. Soms is of Handelingen of Galaten vollediger, bijvoorbeeld als het er om gaat wie met Paulus meereisten. Galaten is specifieker (Silas en Titus), terwijl Handelingen iets uitgebreider is (Barnabas en enkele andere leerlingen). In andere gevallen zijn de verschillen de verklaren uit de achtergrond van de schrijver. Paulus geeft een persoonlijke weergave met zijn eigen interpretatie, terwijl Lucas veel meer een historisch verslag beoogt. Daarom geeft Paulus aan dat hij vanwege een openbaring naar Jeruzalem moest. In plaats daarvan geeft Handelingen de directe aanleiding weer, namelijk een conflict over de besnijdenis.

Uitkomst
Alleen als het gaat over de uitkomst van de bijeenkomst is er een wezenlijk verschil, dat niet zomaar verklaard kan worden. De conclusie is dat de niet-Joden niet hoeven te worden besneden, maar daarna schrijft Paulus in Galaten dat de enige verplichting die zij meekrijgen is dat ze de armen moeten ondersteunen, terwijl in Handelingen er een set van regels wordt meegegeven waar de niet-Joden zich aan moeten houden.

Is Galaten 2 makkelijk te harmoniseren met Handelingen 15?

Op de meeste punten dus wel, alleen niet als het gaat om de uitkomst van het concilie van Jeruzalem. Calvijn spreekt in een commentaar op Galaten bijvoorbeeld tegen dat het over dezelfde bezoek zou gaan. Volgens hem schrijft Paulus in Galaten over een ander bezoek “Als dat niet zo is moeten we noodzakelijkerwijs concluderen dat de een of de ander een onwaarheid heeft vertelt.

Calvijn
Calvijn lijkt het bij het verkeerde eind te hebben, vooral omdat er sprake is van zo veel overeenkomsten en het over een tamelijk unieke bijeenkomst ging. Dat pleit ervoor dat het om dezelfde bijeenkomst lijkt te gaan. Dat maakt de opmerking van Calvijn wel extra pijnlijk, namelijk dat er dan geconcludeerd zou moeten worden “dat de een of ander een onwaarheid heeft vertelt”.

Ontucht
De regels die de apostelen stelden waren: onthouding van offervlees dat bij de afgodendienst is gebruikt, van bloed, van vlees waar nog bloed in zit. Van ontucht neemt Paulus in dezelfde brief nog afstand, in Galaten 5:19. Hij schrijft dat wie zich daar aan over geeft geen deel kan hebben aan het Koninkrijk (5:22). Wat betreft ontucht zou er misschien nog geredeneerd kunnen worden dat Paulus het vanzelfsprekend vindt dat christenen zich daar niet aan over geven, en dat hij dit daarom niet expliciet noemt als iets dat de apostelen hem hebben opgedragen.

Offervlees
Lastiger ligt het wat betreft het offervlees. In de Eerste Brief aan Korinthen lijkt Paulus zelfs het gebruik van offervlees toe te staan. Een ieder moet dan doen volgens zijn eigen geweten. Heeft hij er moeite mee, dan moet hij het niet doen, maar als iemand er niet mee zit is het in principe geen probleem.Wel schrijft Paulus daar: “Geef geen aanstoot aan de Joden, aan andere volken of aan Gods gemeente. Ikzelf doe dat ook niet. Ik wil iedereen ter wille zijn, in welk opzicht dan ook (1 Korinthe 10:32-33a) Iets soortgelijks schrijft Paulus in Romeinen: “Breek het werk van God niet af omwille van wat u eet. Weliswaar is alle voedsel rein, maar het is verkeerd om iets te eten dat iemand aanstoot geeft. Vlees, wijn of iets anders waaraan uw broeder of zuster aanstoot neemt, kunt u beter laten staan”. (Romeinen 14:21-22)

De pragmatische kant van Paulus
Hier lijkt vooral de pragmatische kant van Paulus naar voren te komen. Hij is er niet zo zeer vanuit principieel oogpunt van overtuigd dat het eten van offervlees verkeerd is, maar weet wel hoe de Joden daar over denken en vind het belangrijk om daar geen aanstoot aan te geven. Daarom raadt hij het uiteindelijk wel af.

Principieel
Als het niet-eten van offervlees voor Paulus geen principieel punt is, dan is het ook beter te begrijpen waarom hij daar geen melding van maakt in de Brief aan de Galaten. Zijn belangrijkste punt was dat niet-Joden niet verplicht moesten zijn om zich te laten besnijden, omdat zij niet laner onder de wet vielen. Daarmee zijn de leiders in Jeruzalem het eens, en daar besteed Paulus dus ook veel aandacht aan.

Zorg voor de armen
Verder weten we uit Handelingen en de verschillende brieven dat het inzamelen van geld voor de gelovigen in Jeruzalem belangrijk was voor Paulus. (Bijvoorbeeld Handelingen 24:17, Romeinen 15:22-32 en l Kor. 16:1-4) Als hij dit meer op zijn hart heeft, dan is het daardoor beter te begrijpen dat Paulus hier wel aandacht aan geeft, wanneer hij het heeft over ondersteunen van de armen. Daarmee doelt hij vermoedelijk op de gemeente in Jeruzalem.

Conclusie

Kortom, in eerste instantie lijkt het dat er sprake is van totaal verschillende uitkomsten als het gaat om de weergave van Paulus en de weergave van Lucas van het concilie in Jeruzalem. Uiteindelijk lijkt het beter om te spreken van verschillende nadrukken. Voor de apostelen was het waarschijnlijk belangrijk dat de niet-heidenen zich hielden aan een paar specifieke wetten, voor Paulus lag dit minder principieel. Daarom besteed hij er in de Galatenbrief geen aandacht aan.
© 2015 - 2017 Simcha, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het Nieuwe Testament (Christendom)Het Nieuwe Testament is van groot belang binnen het Christendom. Het vormt het tweede deel van de Christelijke Bijbel en…
Het bijbelboek de brief aan de RomeinenHet bijbelboek de brief aan de RomeinenIn het tweede deel van de Bijbel, het Nieuwe Testament zijn veel boeken geschreven door de apostel Paulus. Hij had een o…
Woordstudie: hetoimosWoordstudie: hetoimosBereid zijn we allemaal wel eens. Bijvoorbeeld iemand een keer helpen bij een verhuizing. Zijn we ook bereid om de credi…
Overeenkomsten tussen evangelie van Lucas en HandelingenOvereenkomsten tussen evangelie van Lucas en HandelingenHet evangelie van Lucas en de Handelingen van de Apostelen zijn beide door Lucas geschreven. Er zijn veel overeenkomsten…
De Thora, de tien geboden, de gemeente en de christenIn een groot aantal kerken worden in de morgendienst nog steeds de tien geboden voorgelezen. Dit roept de vraag op of ch…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Woody93 / Pixabay
  • Calvijn, Johannes, Commentaar op de Bijbel: Galaten. Importantia Publishing: Dordrecht, 2006. P. 42
  • Gundry, Robert H, A survey on the New Testament: 4ht Edition. Zondervan: Grand Rapids (MI), Verenigde Staten

Reageer op het artikel "Gaan Handelingen 15 en Galaten 2 over dezelfde bijeenkomst?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Simcha
Laatste update: 15-11-2015
Gepubliceerd: 27-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!