Het Othello syndroom: Wat is pathologische jaloezie?
In de tragedie Othello van William Shakespeare lijdt de hoofdpersoon aan een vorm van buitensporige en irrationele jaloezie, die alle perken te buiten gaat en uiteindelijk zelfs leidt tot de dood van zijn geliefde Desdemona. Pathologische jaloezie is een zogenaamde waanstoornis, die zelden in zijn meest pure vorm voorkomt maar wel ernstige gevolgen kan hebben. Wat is pathologische jaloezie oftewel het Othello syndroom nu precies? Waaraan herken je ziekelijke jaloezie? Jaloezie is op zichzelf genomen een veel voorkomende, complexe en relatief normale emotie. De oorzaak is het waarnemen van rivaliteit, waardoor een onprettig gevoel ontstaat. Of de rivaliteit gegrond is en er daadwerkelijk reden voor is of niet is minder relevant. Jaloers zijn binnen een seksuele relatie heeft evolutionair gezien ook duidelijke voordelen. Het is namelijk gedrag dat je verzekert van het alleenrecht op de partner, waardoor je meer zeker bent van de voortzetting van je genen. Wanneer je wantrouwen onterecht zou blijken te zijn, is er echter sprake is van erg veel tijd en moeite om een onbestaande dreiging op te ruimen.Wanneer wordt jaloezie pathologisch of ziekelijk?
Ziekelijke jaloezie beschrijft een range van irrationele gedachten en emoties, eventueel samengaand met extreem bijbehorend gedrag. De dominante preoccupatie bij dit type waan is de seksuele ontrouw van de partner, waarbij die assumptie wordt gedaan op basis van onbewezen feiten (Cobb, 1979). Zelfs als de vermoedens van de lijder aan deze stoornis terecht zijn kan er nog sprake zijn van pathologische jaloezie, wanneer de bewijzen die worden aangedragen niet kloppend of irrationeel zijn.Gezonde mensen worden alleen jaloers bij een reële dreiging en dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van stevig bewijs. Ook zijn gezonde mensen eerder bereid om verkeerde uitgangspunten en ideeën te herzien, wanneer er nieuwe informatie die hun manier van denken ontkracht beschikbaar komt. Ook richt de jaloezie zich normaal gesproken op één mogelijke rivaal tegelijkertijd en niet op een hele wereld aan mogelijke bedreigingen.
Bij pathologische jaloezie trekken individuen hun conclusies van ontrouw op basis van onduidelijke feiten en gebeurtenissen, die geen echte samenhang vertonen. Hierbij zijn ze vaak niet bereid om hun uitgangspunten te veranderen in het licht van conflicterende informatie en zijn ze geneigd hun partner te beschuldigen van ontrouw met vele anderen (Vauhkonen, 1968).
Hoe vaak komt het Othello syndroom voor?
De prevalentie van ziekelijke jaloezie is onbekend, daar er op dit vlak geen bevolkingsonderzoek wordt gedaan. Er wordt over het algemeen vanuit gegaan dat deze waanstoornis zeldzaam is maar psychologen en psychiaters komen deze pathologie niet zelden tegen in hun praktijk.Uit een studie (Silva et al, 1998) onder twintig lijders aan het Othello syndroom blijkt dat de gemiddelde leeftijd van het ontstaan van gerelateerde psychotische kenmerken 28 jaar is, waarbij de ziekelijke jaloezie zelf circa 10 jaar later ontstaat.
De oudste patiënt was 77 jaar oud. Van de 20 onderzochte individuen waren er 19 van het mannelijke geslacht. 80% van de proefpersonen was getrouwd en leefde samen met hun partner.
Er bleek geen correlatie tussen etnische afkomst en de prevalentie van de stoornis, hoewel de aanname wel bestaat dat de stoornis in bepaalde culturen, waar de nadruk op seksuele trouw minder groot is, ook relatief minder zal voorkomen.
Er bestaat een duidelijke correlatie met depressie en in meer dan 15% van de gevallen is er sprake van een organische oorzaak (hersentrauma, dementie, overactieve schildklier enzovoorts). Een borderline persoonlijkheid is een belangrijke predispositie voor alle vormen van morbide jaloezie. Ook kunnen mensen met een paranoïde persoonlijkheid dit soort waangedachten ontwikkelen.
Gerelateerde artikelen
Theorieen over het ontstaan van pathologische jaloezie Pathologische jaloezie of het Othello syndroom is een zogenaamde w…De diagnose en behandeling van pathologische jaloezie Uit de verschillende literatuur, die over het Othello syndroom ofwe…
Wat zijn de uitingsvormen van pathologische jaloezie? Wanneer wordt pathologische jaloezie ook echt pathologisch? Kan iem…
Welke risico's brengt pathologische jaloezie met zich mee? Pathologische jaloezie of het Othello syndroom kan een enorme…
Othello van Shakespeare Othello van Shakespeare is alom bekend en het verhaal van de nobele Moor die het hart van de Veni…
Reageer op het artikel "Het Othello syndroom: Wat is pathologische jaloezie?"
Naamloos67, 17-06-2011 22:03
Inderdaad een heel herkenbaar verhaal, maar het verhaal van Stoere Moeder, doet mij beseffen, dat ik niet de enige ben die dit jaren lang heeft meegemaakt. Sinds een kleine week ben ik uit huis, al mijn bezittingen zijn bij mijn moeder, in een andere woonplaats, bij het vuilnis gezet. Aanleiding, ik had gelogen en heb een verhouding, volgens mijn (ex)man's brain. Begin erg boos op mezelf te worden, waarom heb ik dit 25 jaar lang geaccepteerd? Het was een terugkerend gebeuren, ik zou wel verliefd zijn,.. waarom wil jij met je zus op stap, daar zal wel wat achter zitten. Ik kan zo gek niet bedenken wat er allemaal in het verleden is gebeurd. In al die jaren blijk ik ook een hoop verdrongen te hebben, dat nu weer allemaal langzaam naar boven komt. Altijd waren er ruzies als ik het bijv naar me zin had, er een man naar me keek, als hij dacht (dan wist ik het zelf niet eens) dat ik naar een man keek, als ik een leuk gesprek met iemand van het mannelijk geslacht had. Mijn vrienden van voor mijn relatie, waren allemaal "losers", nieuwe mensen die ik leerde kennen, idemdito. Sinds ongeveer een jaar ben ik weer in contact gekomen met "oude vrienden", begon me weer wat zekerder te voelen (want je eigenwaarde krijgt in de loop vd jaren een behoorlijke deuk), alleen kwamen er hierover natuurlijk weer de verwijtende, degenererende opmerkingen over. Had ik een gezellig middagje gehad, volgde bij thuiskomst de kater. Ik kan zo wel door blijven gaan! Eind vorig jaar had ik me voorgenomen, me niets meer van z'n jaloezie aan te trekken (na een depressieve periode) en weer een "eigen individu" te worden. Ik wist dat dit gevolgen met zich mee zou brengen. Was/ ben er klaar voor?
Ik ben zeker niet perfect, heb ook mijn onhebbelijkheden en tekortkomingen, maar angsten hebben, zodat je je 3x bedenkt voordat je een gesprek met iemand aangaat, waar hij bij is(en het wel doet, maar weet dat er thuis een ruzie erop volgt), denken dat je in de gaten gehouden wordt, gevolgd wordt, weten dat de computer op zn geschiedenis nagekeken wordt, en dat allemaal omdat je (ex)man het niet kan handelen, door zijn ziekelijke gedrag! Ben er nu klaar mee! Ik weet niet wat de toekomst gaat brengen, moet mezelf nog terug zien te vinden, al was ik daar al mee bezig. Mijn spontane, gezellige en zelfverzekerde ik, moet ik weer terug zien te vinden.
Ik hoop eigenlijk ook dat ik op één of andere manier met Stoere Moeder in contact kan komen. Ik zou heel graag bepaalde ervaringen willen uitwisselen. Heb me altijd erg alleen hierin gevoeld. Mijn eigen familie, is nu pas van de werkelijke ernst op de hoogte.(denk ik) Verder ben ik ook moeder, maar heb de schijn tegen me.
Bij deze: Stoere Moeder, als je wilt, reageer met een berichtje. Misschien kunnen we met een éénmalig account t eerste contact leggen.
Stoere Moeder, 20-03-2011 22:46
Wat een verademing om dit artikel te lezen! Hoe herkenbaar. Uiteindelijk heb ik de moed gehad een punt achter mijn huwelijk te zetten, mede doordat mijn ex man zo ziekelijk jaloers was. Ik ben nooit vreemdgegaan en heb hem ook nooit aanleiding gegeven dat te denken maar dit zat constant in zijn hoofd. Allerlei scenario's heb ik naar mijn hoofd geslingerd gekregen. Op een gegeven moment was het zelfs zo erg dat hij uit blinde woede zijn hand tegen de muur heeft gebroken en mij op de grond heeft gegooid (hij had mij mobiel gebeld maar ik had de telefoon niet gehoord op m'n werk) Ik werd hier gek van maar ook angstig. Iedere beweging die ik maakte werd betwist. Het ging zelfs zo ver dat hij op alle manieren heeft geprobeerd mij afhankelijk van hem te maken door mij financieel te gaan beperken, mij te vertellen wat ik wel en niet mocht dragen qua kleding etc. Ook probeerde hij mij emotioneel te bespelen door mij te laten willen inzien hoe zielig hij was door mijn gedrag en hoeveel hij van mij hield. Ik deed niets verkeerd! Jammer ook dat naar mijn gevoel niet werd gevraagd. Daarnaast wilde hij dat ik ontslag zou nemen bij mijn werkgever. Dit ging natuurlijk tien keer te ver want ik kon dus geen kant meer uit. Het vervelende is dat hij ook op sexueel gebied heel gebiedend werd. Dit stoote mij natuurlijk enorm af en de circel was rond; ik had een ander en hij wist ook precies waar en wanneer. Want dit zat in zijn hoofd. Het is nu een jaar geleden dat ik de knoop heb doorgehakt. Het heeft enorm veel moeite gekost alles te kunnen laten relativeren en ben gelukkig al heel ver in het verwekingsproces. Wat mij wel verbaast is dat hij nog steeds probeert mij terug te krijgen en druk op mij te leggen. Zelfs via de kinderen. Waardeloos! Achteraf gezien, nu ik weer kan relativeren, is dit een proces van jaren geweest voordat de jaloezie zich in deze hoedanigheid heeft gevormd. Per dag word ik mij bewuster in wat voor benauwde situatie ik jarenlang heb geleefd en hoe ik heb geprobeerd dingen om te buigen en te sussen. Dit is (natuurlijk) niet gelukt maar ben heel blij dat ik deze beslissing heb genomen. Ik kan weer vrouw zijn! En het belangrijkste MEZELF zijn en een betere, rustigere moeder! Ik weet alleen niet of ik ooit weer een langdurige relatie aanga.
Charliegirl, 02-09-2010 15:10
Waarom word jaloezie zo vaak alleen als gevaarlijk gezien in een seksuele relatie?
ik maak mee dat er veel jaloezie is van een NEP vriendin en zij heel gevaarlijk is geworden voor mij en dan bedoel ik mentaal gezien.
ik kan nergens terecht met mijn verhaal en krijg er de balen van alleen dit soort artikelen te vinden op internet!
Reactie infoteur, 14-09-2010
Beste Charliegirl,
Ook jaloezie in een ander type relatie kan schadelijk zijn. Jammer dat je hierover geen geschikte informatie kunt vinden. Dit artikel gaat over een specifieke waanstoornis, die alleen betrekking heeft op de partnerrelatie.
M.vr.gr. Sterretje999
Bronnen en referenties
- Cobb, J. (1979) Morbid jealousy. British Journal of Hospital Medicine, 21, 511–518.
- Vauhkonen, K. (1968) On the pathogenesis of morbid jealousy. Acta Psychiatrica Scandinavica Supplementum, 202, 2–261.
- Silva, J. A., Ferrari, M. M., Leong, G. B., et al (1998) The dangerousness of persons with delusional jealousy. Journal
- Of the American Academy of Psychiatry and the Law, 26, 607–623.