InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Sociaal > Analfabetisme in Nederland

Analfabetisme in Nederland

Analfabetisme in Nederland De meeste mensen in ons land hebben goed leren lezen en schrijven. Er is echter een groep die dat niet kan, of daar heel veel moeite mee heeft. Zij worden analfabeet of laaggeletterd genoemd. Het volwaardig deelnemen aan de samenleving is niet mogelijk voor deze mensen. Het is een onzichtbaar probleem: laaggeletterden zijn handig in het verbergen ervan omdat het schaamtegevoel vaak groot is. Er komt gelukkig wel steeds meer aandacht voor het probleem van laaggeletterdheid oftewel analfabetisme.

Ongeletterdheid, analfabetisme

Een analfabeet (ongeletterde) is iemand van tenminste 15 jaar oud, die helemaal niet kan lezen en schrijven, en dit ook nooit geleerd heeft. Ongeveer 250.000 mensen zijn analfabeet. Laaggeletterden kunnen wel lezen en schrijven, maar niet genoeg om goed te kunnen functioneren in de samenleving, zij worden ook wel functioneel analfabeet genoemd. In totaal zijn er in Nederland ongeveer anderhalf miljoen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Dat is 13% van de bevolking. Het gaat om één miljoen autochtone en een half miljoen allochtone Nederlanders. Het komt vaker voor bij mensen die lager zijn opgeleid, die een lager inkomen hebben en die ouder zijn dan 56 jaar.

Geletterdheid

De definitie van geletterdheid is volgens de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling):

De kennis en vaardigheden die nodig zijn om:
  • Informatie te begrijpen en te gebruiken uit teksten (bijvoorbeeld redactionele artikelen, nieuwsberichten, gedichten, fictie);
  • Informatie te vinden en te gebruiken in bijvoorbeeld sollicitatiebrieven, bijsluiters, loonlijsten, transportschema’s, kaarten, tabellen en grafieken;
  • Losse of opeenvolgende rekenkundige bewerkingen uit te voeren aan de hand van getallen vermeld op bedrukte materialen.

Taboe

Het is voor ieder mens belangrijk om goed en zelfstandig te kunnen functioneren in de maatschappij, en basisvaardigheden als lezen en schrijven zijn daarbij onontbeerlijk. Het probleem van laaggeletterdheid komt tegenwoordig steeds meer onder de aandacht van het grote publiek en dat is wel nodig ook, want het is meestal een onzichtbaar probleem. Het wordt vaak niet herkend door de omgeving, waardoor mensen kunnen denken dat het in hun omgeving niet voorkomt. Het komt dan niet ter sprake en daardoor hebben laaggeletterden zelf het idee dat zij hier alleen in staan. Wat het voor hen weer moeilijk maakt om het bespreekbaar te maken. Daarom moet het ook beter herkend worden door de omgeving. Uiteindelijk kan degene om wie het gaat geholpen worden met een cursus lezen en schrijven.

Oorzaken laaggeletterdheid

Er zijn verschillende oorzaken van laaggeletterdheid aan te wijzen en die verschillen per persoon. Daarom is het moeilijk om iets aan het probleem te doen, dit heeft ook weer te maken met de schaamtegevoelens die erbij komen. In het algemeen zijn er groepen voor wie hun achtergrond van invloed is geweest op hun laaggeletterdheid. Dat geldt voor mensen die:
  • te maken hadden met leerproblemen of gedragsproblemen, zoals concentratiestoornissen en dyslexie (woordblindheid)
  • het Nederlands niet als moedertaal geleerd hebben en waar thuis alleen een andere taal werd gesproken
  • nooit zijn aangemoedigd om te lezen en schrijven, die nooit met boeken en kranten e.d. in aanraking kwamen
  • vanwege hun gezondheid of door spijbelen veel van school hebben verzuimd
  • niet voldoende begeleid zijn geweest op school terwijl ze dit wel nodig hadden
  • het lezen en schrijven min of meer verleerd zijn omdat ze het te weinig deden

Herkennen van iemand die niet kan lezen en schrijven

Veel mensen die niet kunnen lezen en schrijven schamen zich daarvoor en hebben een scala aan trucs om voor hun omgeving verborgen te houden dat zij er problemen mee hebben. Wat ze zeggen zou natuurlijk waar kunnen zijn, maar als er vaker dit soort uitspraken worden gedaan kan het zijn dat iemand niet kan lezen, schrijven of rekenen of daar grote moeite mee heeft. De volgende smoezen komen van ex-analfabeten:
  • zeggen dat ze hun bril vergeten zijn
  • iemand zegt dat hij zo onleesbaar schrijft en wil dat een ander het voor hem doet
  • zeggen dat ze een formulier thuis wel zullen invullen
  • aangeven dat ze een werkbriefje later wel inleveren
  • over bijsluiters van medicijnen: zeggen dat die altijd zo ingewikkeld zijn
  • zeggen dat de kinderen altijd boodschappen doen
  • beweren zich vergist te hebben over een afspraak
  • zeggen dat ze hun informatie van de televisie halen
  • beweren dat hij of zij woordblind is

Wat wordt er aan gedaan?

Er wordt door verschillende organisaties aandacht besteed aan het probleem van laaggeletterdheid. Doordat er meer aandacht voor komt bij het grote publiek hoopt men te bereiken dat in de toekomst minder mensen laaggeletterd zullen zijn. Hiervoor richt men zich vooral op de taalontwikkeling bij jonge kinderen, zodat het probleem kan worden voorkomen.

Een ander doel is het verminderen van laaggeletterdheid. Dit doet men door mensen te helpen door scholing, waarbij ook bijvoorbeeld bedrijven worden benaderd om hun werknemers die ermee te maken hebben te helpen. Uiteindelijk is het ook in het belang van de bedrijven zelf dat hun werknemers goed kunnen functioneren.

Prinses Laurentien

Het belang van goed kunnen lezen en schrijven wordt ook regelmatig benadrukt in de media door H.K.H. Prinses Laurentien der Nederlanden, zij is voorzitter en oprichter van de Stichting Lezen & Schrijven. Zij is ook benoemd tot Speciaal Gezant Geletterdheid voor UNESCO, waarbij zij zich wereldwijd bezig houdt met de problematiek.

In 1966 heeft UNESCO 8 september uitgeroepen tot Wereldalfabetiseringsdag. Op deze dag wordt elk jaar in de hele wereld aandacht besteed aan het belang van taal, lezen en schrijven. In Nederland is er elk jaar de Week van de Alfabetisering, die valt rondom Wereldalfabetiseringdag. Deze week wordt georganiseerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en vindt dit jaar plaats van maandag 7 t/m zondag 13 september.

Lees verder

© 2009 - 2019 Lexia, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Analfabetisme en dyslexie en maatschappelijke belemmeringenAnalfabetisme en dyslexie en maatschappelijke belemmeringenEen analfabeet is iemand die niet kan lezen en schrijven. Maar zoals bij veel vaardigheden zijn er gradaties in het kunn…
Laaggeletterdheid: Wat kun jij doen?Laaggeletterdheid: Wat kun jij doen?In het dagelijks leven komen we veel letters tegen. Denk bijvoorbeeld aan etiketten op verpakkingen, brieven van school,…
Dyslexie, dyscalculie, analfabetisme en laaggeletterdheidDyslexie, dyscalculie, analfabetisme en laaggeletterdheidIedereen maakt wel eens één of meer schrijffouten. Dat is normaal en helemaal niet erg. En dan hebben we het nog niet ee…
Ook slechte boeken kunnen je helpen met schrijvenOok slechte boeken kunnen je helpen met schrijvenOm beter te leren schrijven, wordt vaak aangeraden om erg veel boeken te lezen. Als je boeken leest die goed zijn geschr…
recensieSchrijfboek: Stephen King – Over leven en schrijven`Over leven en schrijven' is het schrijfboek van Stephen King. In dit boek geeft hij tips voor mensen die ook graag boek…
Bronnen en referenties
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Analfabetisme

Reageer op het artikel "Analfabetisme in Nederland"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Machteld Olthof, 19-07-2017 19:38 #3
Wij willen op termijn een cursus NT1 opzetten voor laaggeletterden. Hoewel we daarbij steun hebben van allerlei instanties (o.a. de Stichting Lezen & Schrijven) zou ik graag willen weten of iemand enig inzicht heeft in de psychologie achter het probleem. Hoe krijg je deze mensen zo ver dat ze een cursus gaan doen? Ze moeten heel wat overwinnen voor ze toegeven dat ze laaggeletterd zijn, en ik kan me voorstellen dat je opgeven voor zo'n cursus heel moeilijk voor ze is. Dan zitten ze vervolgens in een groep, dat lijkt me ook stressvol voor deze mensen. Wij willen in de week van de alfabetisering een ontbijt organiseren voor deze groep. We weten wel hoe ze te benaderen, maar hoe zorg je ervoor dat ze niet overdonderd worden en zich onveilig voelen?

A. H., 20-04-2016 16:24 #2
De Rekenkamer schat het aantal laaggeletterden in Nederland op 2,5 miljoen mensen, Het ministerie wil 65 miljoen euro uittrekken voor dit probleem. D.w.z. 26 per persoon. (?)

Gerry Otten, 03-01-2013 21:34 #1
Ik vul op jaarbasis als vrijwilliger gratis ca. 500 belastingformulieren in, incl. toeslagen. Dit gebeurde t/m 2011 met het belastingprogramma voor intermediairs en dit kon zonder DigiD code, maar met elektronische handtekening. Met ingang van heden maakt de belastingdienst bekend dat de versie zonder DigiD niet meer beschikbaar is voor intermediairs, we moeten dus alles met DigiD. Juist onze laag geletterden, digibeten, maar ook mensen die in de schuld hulp verlening komen/moeten kunnen hier niet mee omgaan, Waarom sluiten we zoveel mensen uit? is dit tegenwoordig normaal in Nederland?
Van de 500 mensen waarvoor ik invul heeft zeker 65% GEEN computer, etc

Infoteur: Lexia
Laatste update: 22-10-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal
Special: Nederlandse taal
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 3
Schrijf mee!