InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Satan bestaat niet, ook niet in de bijbel

Satan bestaat niet, ook niet in de bijbel

Adam en Eva hadden het fantastisch in de tuin van Eden. In een heerlijk zonnetje aten ze fruit en aaiden ze de dieren. Maar toen verscheen er een slang, de duivel. Hij haalde de twee over te eten van de vruchten van de boom van kennis van goed en kwaad, terwijl God dat nog zo verboden had. Straf was hun deel en met hen voor de hele mensheid: mensen zouden voortaan allemaal sterfelijk worden. Had de duivel dit op zijn slechte geweten? Maar wie het betreffende deel uit de bijbel nauwkeurig leest, vindt nergens het woord duivel of satan. Wie de bijbel taalkundig bestudeert, komt erachter dat het bestaan van de duivel waarschijnlijk een misverstand is. Hoe zit dat? In Genesis, het eerste boek uit het Oude Testament (waarin ook het verhaal van Adam en Eva staat) is de duivel nergens te bekennen. En ook niet in andere delen, behalve in het het Bijbelboek Numeri. Daarin wordt satan wel genoemd. Er staat dat God een engel naar de aarde stuurt om een boodschap te geven. Deze engel is satan. De brontekst luidt: ‘De engel van Jahwe (de Hebreeuwse naam van God) stond op de weg als een satan tegen hem’. Dit is een belangrijk citaat.

Taalwetenschapper

De Amerikaanse taalwetenschapper Henry Ansgar Kelly, professor aan de faculteit Engels aan de Universiteit van Californië bestudeerde de bijbel en aanverwante boeken nauwkeurig taalkundig. Hij keek naar wat er letterlijk staat. Zijn conclusie was bijzonder: dé satan bestaat niet. Hij is niet uit de hemel gevallen, blijkt geen tegenstander van God en heeft helemaal niets met Adam en Eva te maken. Deze bevindingen zijn te lezen in het boek ‘Satan. A biography’.

Satan is een functie

Uit het eerdere citaat uit het Bijbelboek Numeri blijkt dat de satan in opdracht van God werkt. Het zijn helemaal geen tegenstanders. Het citaat verwijst niet naar een unieke personage maar naar een soort functie, of liever, een engel met de functie van satan. Uit het bijbelboek Job blijkt nog treffender dat satan en God geen tegenstanders zijn. God besluit in dat boek met ‘de zonen van God’, onder wie satan, om Job te testen. Het citaat volgt: “Toen zei Jahwe tegen de satan: “Goed, al wat hij heeft is in jouw hand’.” Er is hier sprake van samenwerking. God en satan zijn dus geen tegenstanders. Bovendien gaat het hier ook om een functie, niet om een speciaal of uniek personage.

Nieuwe Testament

Ook in het volgende Nieuwe Testament is nog niet helemaal duidelijk welke rol de duivel heeft. Volgens Kelly zijn God en de duivel nog steeds geen vijanden, terwijl andere onderzoekers dat wel zo zien als het om het Nieuwe Testament gaat. Satan krijgt bijvoorbeeld de opdracht van God om zondaars te straffen. De straffen van de Satan zijn bedoeld als rehabilitatie, zodat zondaars alsnog de weg naar God vinden. Dat is dus niet echt kwaadaardig of duivels. In het Nieuwe Testament is Satan wel een uniek wezen (vandaar de hoofdletter S).

Visioen

Het verhaal van de engel Satan die in ongenade is gevallen bij God en uit de hemel valt, dient als verklaring voor het huidige beeld van Satan; eerst waren de duivel en God kameraden maar na een conflict werden het vijanden. Dat staat echter nergens in de Bijbel. Er wordt dan vaak verwezen naar het evangelie van Lucas waarin Jezus zegt: “Ik zag de Satan als een bliksemstraal uit de hemel vallen”. Maar volgens Kelly beschrijft Jezus hier echter een visioen dat hij eerder heeft gehad. En in de Openbaring van Johannes staat: “Nu is gekomen het heil en de macht en het koningschap van onze God en de heerschappij van de gezalfde, want de aanklager van onze broeders is neergeworpen”. Dit citaat gaat over het naderende Einde der Tijden. Het gaat dus om een voorspelling, satan is met andere woorden op het moment van deze quote nog niet verstoten. Satan is hier dus ook geen tegenstander van God en hij is bovendien nooit daadwerkelijk uit de hemel gevallen. Wat ook opvallend is, is dat satan, ‘de aanklager van onze broeders’ geen individu is maar een functie.

Waarom een Satan?

Waarom is het beeld van de duivel als kwaadaardige vijand van God ontstaan wanneer het nergens in de Bijbel staat? Professor Kelly geeft aan dat het antwoord wellicht is dat niet alle Bijbelboeken zijn overgeleverd in het Hebreeuws. De Bijbelcitaten komen uit de zesde eeuw voor Christus. Drie eeuwen daarna vertaalden de Joden de teksten naar het Grieks, de taal die in die tijd werd gesproken in dat gebied. In deze vertalingen ging het volgens Kelly mis. In het Hebreeuws leverde het woord satan problemen op. Men vertaalde satan op verschillende manieren, ook naar de betekenis van dé Satan, het kwaadaardige wezen.

De Bijbelteksten vaak werden gecombineerd, geïnterpreteerd, vertaald en herschreven in een periode van honderden jaren. De vroege christenen hadden de beschikking over vele verhalen die elkaar soms tegenspraken en niet altijd bij elkaar pasten. Hun gepuzzel leverden regelmatig nieuwe verhalen op die soms ver afstonden van de oorspronkelijke teksten.

Goed en kwaad

Christenen konden de goede en kwade kanten van God moeilijk combineren: een gemene God was immers een tegenstelling, want God is goed. Daarop construeerden zij de Satan. Een goed voorbeeld is het verhaal van de volkstelling die David hield om de Israëlieten dwars te zitten. Het verhaal wordt twee keer verteld in de Bijbel, in 2 Samuël, 24.1 en in het later geschreven Kronieken, 21.1. In Samuel staat: “Opnieuw ontbrandde de toorn van Jahwe tegen de Israëlieten. Hij zette David tegen hen op door te zeggen: ‘Ga een volkstelling houden in Israël en Juda’”. In de later geschreven Kronieken staat echter iets anders: “Eens keerde Satan zich tegen Israël. Hij zette David ertoe de volkstelling te houden in Israël.” In de Kronieken is God goed, en Satan het kwaad, terwijl dat in het vroegere Samuel nog niet het geval is. Daarin laat God zich van de gemene kant zien. Het is een goed voorbeeld van de stelling dat satan zich ontwikkelde van een onbetekenende functionaris in de Oude Testament, naar de personificatie van het kwaad in de latere geschriften.
© 2012 - 2017 Lierop69, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het Nieuwe Testament (Christendom)Het Nieuwe Testament is van groot belang binnen het Christendom. Het vormt het tweede deel van de Christelijke Bijbel en…
Het Oude Testament (Christendom)Het Oude Testament speelt een belangrijke rol binnen het Christendom. Het Oude Testament is het eerste gedeelte van de C…
Woordstudie ‘wedergeboren’. Johannes 3:1-21Woordstudie ‘wedergeboren’. Johannes 3:1-21Als Jezus over 'wedergeboren' spreekt vraagt Nicodemus zich af of je echt opnieuw geboren moet worden vanuit de moedersc…
Duivel: Wie is Satan of Lucifer nou eigenlijk precies?Voor de duivel bestaan er in de wereld heel veel verschillende namen. Lucifer, Satan, Beelzebub, de antichrist, het bees…
Woordstudie: Strijden tegen het kwaadWoordstudie: Strijden tegen het kwaadStrijden doe je meestal tegen een vijand. Je kunt dan denken aan oorlog. Soms kun je ook tegen God strijden, bewust of o…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia.org
  • KIJK, nr 10 2010

Reageer op het artikel "Satan bestaat niet, ook niet in de bijbel"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Martin Troost, 04-11-2016 15:34 #5
Als er satan in de bijbel staat, staat dat streepje wat boven de r staat boven de a. Dan staat er duivel en sáran, twee heiligen denk ik.

Roel, 28-09-2016 18:03 #4
Ben het niet met artikel eens, de duivel stuurt helaas vele dwaalleraars aan.

Nkosi Kwesi, 10-02-2016 13:35 #3
Heel erg bedankt voor dit artikel. Ik heb het boek 'Satan: a biography' op mijn wishlist geplaatst.

Etsel (infoteur), 04-10-2012 08:43 #2
Hallo,

Nog aansluitend op mijn reactie van gisteren wil ik het volgende melden. Het is niet duidelijk of u het boek van deze Engelse professor ook zelf gelezen hebt (je noemt het boek niet bij je bronnen). Misschien zou het aardig zijn om eens in het boek te kijken welk verband de professor legt tussen de Satan en Jezus. Christenen zien Jezus namelijk niet alleen als Messias maar ook als God of als Zoon van God. Aangezien volgens het Nieuwe Testament Jezus op de proef wordt gesteld door de Satan (Lucas 4: 1-13) en Jezus zoals gezegd gelijk is aan God volgens christenen, kan je al snel de conclusie trekken dat God tegen Satan vecht in plaats van dat God de Satan de opdracht geeft om Jezus op de proef te stellen.

Volgens het Jodendom is de Messias echter geen God of Zoon van God, maar een mens met Goddelijke gaven. Zie hiervoor Jesaja 11:2-5 en Jesaja 52:13. Mogelijk dat de professor in zijn boek ook heeft aangegeven dat christenen niet alleen het concept van de Satan verkeerd begrepen hebben maar ook het concept van de Messias. Misschien dus aardig om dit alsnog uit te zoeken en in u artikel te vermelden mocht dit zo zijn. Uit de inhoudsopgave van het boek (http://www.amazon.com/Satan-Biography-Henry-Ansgar-Kelly/dp/0521604028#reader_0521604028) is niet echt duidelijk of ingegaan wordt op het christelijke concept van de Messias.

Een andere fout die christenen hebben gemaakt is het verkeerd interpreteren van het verhaal van de zondeval van Adam en Eva. Christenen denken dat sindsdien alle mensen zondig worden geboren (erfzonde). Vervolgens zou Jezus (God/Zoon van God) alle zonden van de mens op zich genomen hebben door aan het kruis te sterven. Maar ook het concept van de erfzonde is niet terug te vinden in de Tora/Tenach. Alle mensen worden zonder zonden geboren. God had de slang de opdracht gegeven om Adam en Eva van de Boom van Kennis van Goed en Kwaad te laten eten. Hoewel daarmee Adam en Eva een fout begingen, was dit toch Gods bedoeling. Sindsdien heeft de mens de neiging om te zondigen (jetser hara in het Hebreeuws)). De mens kan uit vrije wil kiezen tussen Goed (=God dienen) of Kwaad (God niet dienen).

Ook aardig is om te kijken naar deze links:
http://www.jewishencyclopedia.com/articles/13219-satan
http://judaism.about.com/od/judaismbasics/a/jewishbeliefsatan.htm
http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/satan.html

Groet,

Etsel

Etsel (infoteur), 03-10-2012 16:39 #1
Hallo,

De conclusie van deze professor is totaal niet bijzonder. Het Joodse volk heeft altijd al gelooft dat alleen God bestaat en verder niets (God is Eén). Alles wat God geschapen heeft, inclusief Satan, staat geheel onder Zijn controle. Voor meer informatie, ga naar: http://beta.chabad.org/library/article_cdo/aid/512017/jewish/Is-there-any-sort-of-Purgatory-or-Satan-in-Jewish-teachings.htm

Het probleem ligt 'm niet zozeer in de vertaling (alhoewel de Tora alleen echt begrepen kan worden in het Hebreeuws), maar meer omdat christenen niet begrijpen wat de absolute Eenheid van God precies inhoudt. Zij gaan uit van het Nieuwe Testament, wat verder geen Joods boek is ondanks dat de hoofdrolspelers Joods zijn, en hebben de Tora min of meer naast zich neergelegd of alleen in de context van het Nieuwe Testament bestudeerd en op die manier de Tora nooit begrepen.

Groet,

Etsel

Infoteur: Lierop69
Gepubliceerd: 03-10-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 5
Schrijf mee!