InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Situationeel leiderschap

Situationeel leiderschap

Situationeel leiderschap Door de jaren heen zijn er allerlei verschillende theorieën opgesteld over verschillende manieren van leidinggeven. Eén van deze theorieën is situationeel leiderschap, welke in tegenstelling tot de meeste theorieën met betrekking tot leidinggeven rekening houdt met de kennis en ervaring van de medewerkers.

Situationeel leiderschap

Leiding geven is het bewust beïnvloeden van het gedrag van anderen om samen een gemeenschappelijk doel te bereiken. Een leider heeft hiervoor diverse mogelijkheden van leidinggeven voor ter beschikking, maar een van de modernere en populairdere soorten is situationeel leiderschap. Situationeel leiderschap gaat er vanuit dat medewerkers op verschillende niveau's qua kennis, ervaring en motivatie kunnen zitten en dat deze dan dus ook op verschillende manieren behandeld moeten worden. Het is niet zo moeilijk voor te stellen dat een werknemer die al jaren hetzelfde werk doet, die het tot in de puntjes beheerst en er niet eens meer bij hoeft na te denken, het liefst niet heeft dat een leider naast hem gaat staan om hem zijn taak uit te leggen en voor te doen. Andersom zal een werknemer die het werk voor de eerste keer doet, dit wel graag willen. Bij situationeel leiderschap gaat het nou juist om de verschillen tussen die soorten werknemers en de verschillen in de soorten leidinggeven die dan toegepast moeten worden.

Binnen de theorie van situationeel leiderschap zijn er twee elementen die samen bepalen wat voor soort leiderschap gepast is bij de werknemer. Deze elementen zijn:
  • de kennis en ervaring van de werknemer
  • de motivatie en de wil om te presteren van de werknemer

Binnen deze elementen zijn er vier verschillende combinaties te maken:
  • De werknemer heeft nog niet de kennis en/of ervaring, maar is wel sterk gemotiveerd (onbewust onbekwaam)
  • De werknemer heeft nog niet de kennis en/of ervaring en is minder gemotiveerd (bewust onbekwaam)
  • De werknemer heeft de kennis en/of ervaring, maar is minder gemotiveerd (bewust bekwaam)
  • De werknemer heeft de kennis en/of ervaring en is sterk gemotiveerd (onbewust bekwaam)

Onbewust onbekwaam

In deze fase beginnen verreweg de meeste medewerkers; ze zijn net begonnen aan een nieuwe taak, zijn hierdoor nog sterk gemotiveerd en enthousiast, maar beschikken simpelweg nog niet over de vereiste kennis en/of ervaring. Om aan een werknemer in de fase onbewust onbekwaam leiding te geven is het het beste om de werknemer te instrueren en te controleren. Het gevaar hierbij kan zijn dat je als leider dan sterk overkomt als een schoolmeester, maar als dit op een niet te sterke manier gebeurd zorgt het er wel voor dat de werknemer zijn kennis en ervaring op een goede manier kan opbouwen.

Bewust onbekwaam

Dit is meestal de tweede fase waar een werknemer in komt; hierin beheerst de werknemer zijn werk nog onvoldoende en begint hierdoor te twijfelen aan zichzelf. In deze fase gaat de motivatie van de werknemer hierdoor omlaag. Om de werknemer toch op een goede manier leiding te geven, moet in deze fase de werknemer gecoached worden. Door te coachen en de werknemer te stimuleren, kan de werknemer zijn kennis en kunde op peil brengen.

Bewust bekwaam

Bewust bekwaam is werknemer die zijn werk goed beheerst, maar simpelweg niet altijd over voldoende motivatie beschikt om zijn werk ook daadwerkelijk altijd goed te doen. Qua leidinggeven hoeft deze werknemer niet meer verteld te worden hoe hij zijn taak moet doen, maar moet deze werknemer vooral geënthousiasmeerd worden, door er op een mensgerichte manier leiding aan te geven. Dit kan door de werknemer meer te betrekken bij beslissingen op een hoger niveau, of hem extra verantwoordelijkheden te geven of op andere manieren sterker te motiveren.

Onbewust bekwaam

Als een medewerker onbewust bekwaam is, is de medewerker goed in zijn werk en heeft hij geen motivatieprobleem. Een dergelijke werknemer kan zelfstandig werk verrichten, waardoor de leiderschapsstijl voornamelijk uit delegeren bestaat. Het gevaar is wel dat een dergelijke goede werknemer "vergeten" wordt, waardoor zijn goede werk onopgemerkt blijft. Het is dus wel nog steeds belangrijk om de waardering voor het goede werk aan de medewerker uit te spreken.
© 2011 - 2019 Polkozic, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Leiderschapstijlen (managementstijlen)Leiderschapstijlen (managementstijlen)Een manager kan verschillende leiderschapstijlen of managementstijlen toepassen om de werknemers die onder hem staan te…
De verschillende leiderschapsstijlenDe verschillende leiderschapsstijlenDoor de eeuwen heen is effectief leiderschap altijd al een belangrijk onderwerp geweest in de literatuur en de praktijk.…
Leiderschap: LeiderschapsstijlenLeiding geven aan een organisatie kan op vele manieren. De stijl van leidinggeven verschilt van persoon tot persoon, maa…
Leiderschapsstijl - De Groep ZelfLeiderschapsstijl - De Groep ZelfLeiderschap door de groep zelf. Er zijn diverse leiderschapsstijlen, zoals de democratische, autoritaire of laissez-fair…
Leiderschap - Democratische StijlLeiderschap - Democratische StijlLeiderschap - Democratische stijl. Deze leiderschapsstijl wordt ook wel collegiale leiderschapsstijl genoemd. Een stijl…
Bronnen en referenties
  • Hersey, P. Situationeel leidinggeven. Business Contact, 2001

Reageer op het artikel "Situationeel leiderschap"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Els van Beek, 12-10-2011 11:49 #2
Helder en duidelijk artikel. vraag: hoe herken je verschillende combinaties/fases waarin in medewerkers zitten? Zij hiervoor bijvoorbeeld instrumenten voor beschikbaar? Reactie infoteur, 13-10-2011
Naar mijn weten zijn hier geen instrumenten voor beschikbaar, maar de verschillende fases moeten in de praktijk ook gezien worden als een continue proces; iemand kan dus ook bijvoorbeeld tussen verschillende fases inzitten, waarbij dus een tussenweg in het leidinggeven gezocht moet worden. In het algemeen is het startpunt wel vrij duidelijk; iemand die een nieuwe, onbekende taak krijgt start meestal vanaf daar.

Jansen Training, 05-07-2011 20:29 #1
Deze theorie is altijd prima toe te passen in trainingen en goed voor elk niveau in te brengen. Ik gebruik het veelvuldig en combineer het met een zelf ontwikkelt model (het kapstokmodel) dat naast inzicht in je eigen leiderschapsgedrag ook inzicht geeft in je manier van communiceren, het gedrag wat daarbij past en je vermogen te schakelen naar gedrag/communicatie wat past bij de situatie.

Infoteur: Polkozic
Laatste update: 06-11-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!