InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Codependentie en afweermechanismen

Codependentie en afweermechanismen

Codependentie en afweermechanismen Codependentie is een ernstige psychische aandoening, waarbij iemand zijn eigenwaarde afhankelijk maakt van de meningen en bevestiging van andere mensen. Iemand die lijdt een codependentie heeft nooit geleerd om op een gezonde manier zijn eigenwaarde uit zichzelf te halen. Vaak wordt codependentie met de jaren erger en heeft een codependent steeds meer bevestiging nodig om zich goed te voelen, met vaak burn-out als gevolg. Codependentie ontstaat vaak uit een onveilige jeugd. Voor het kunnen herstellen van codependentie is het belangrijk om de werkzame afweermechanismen te leren kennen die vaak optreden in een onveilige jeugd.

Afweermechanismen

Een afweermechanisme is een manier waarop kinderen zichzelf in onveilige situaties beschermen tegen overweldigende, traumatische ervaringen. De ervaringen kunnen uit het bewustzijn worden verbannen, mooier worden gemaakt dan ze zijn of onderdrukt worden. Wanneer een kind dit niet zou doen, zou het aan de overweldigende ervaringen en gevoelens onderdoor gaan en continu te veel pijn en angst ervaren om te kunnen verdragen.

Wanneer een kind opgroeit onder onveilige omstandigheden, leidt dit vaak tot de ontwikkeling van codependentie. Codependentie is een overlevingsmechanisme van een onveilige jeugd, waarbij iemand zichzelf ten dienste stelt aan anderen, zonder daarbij in contact te staan met de eigen behoeftes en grenzen. Tijdens een onveilige jeugd kunnen er onbedoeld en vaak ook onbewust door de ouders of andere belangrijke figuren diverse vormen van mishandeling plaatsvinden. Te denken valt aan fysieke mishandeling, emotionele mishandeling of psychische mishandeling, of wellicht alledrie de vormen. Om hier mee te kunnen dealen, zet een kind afweermechanismen in. De volgende vormen van afweer kunnen worden ingezet in een onveilige jeugd:
  • Verdringing;
  • Onderdrukking;
  • Dissociatie;
  • Bagatellisering;
  • Ontkenning;
  • Verdraaiing.

Verdringing

Bij verdringing worden pijnlijke ervaringen onbewust en automatisch vergeten. De herinneringen worden echter wel opgeslagen in het onderbewustzijn, maar liggen hier feitelijk onbereikbaar opgesloten. Vaak tot ver in het volwassen leven.

Onderdrukking

Bij onderdrukking wordt er bewust voor gekozen om pijnlijke ervaringen te vergeten. De traumatische ervaring is wel volledig bewust beleefd, maar de herinneringen worden 'vergeten' en dus onderdrukt. De herinneringen kunnen later wel weer naar het bewustzijn worden gehaald. Vaak gebeurt dit doordat er ergens een trigger is in het bewustzijn die opening biedt naar de verdrongen informatie.

Dissociatie

Bij dissociatie 'koppelt' een kind (of volwassene) zich emotioneel en lichamelijk helemaal los van de lichamelijke sensaties die plaatsvinden tijdens een pijnlijke en traumatische ervaring. Het kind ondergaat de gebeurtenis. Hij is erbij, maar zijn bewustzijn is er niet. Hierdoor wordt de traumatische gebeurtenis niet bewust beleefd. Vaak wordt dissociatie toegepast bij seksueel misbruik, incest of ernstige fysieke mishandeling.

Bagatellisering

Wanneer er gebruik wordt gemaakt van de afweermechanismen bagatellisering, ontkenning en verdraaiing ontstaat er een vertekenend beeld over het verleden, het eigen gedrag en gebeurtenissen in het heden. Bij bagatellisering wordt de betekenis van het eigen denken, doen of voelen afgezwakt. De ervaring wordt als minder ernstig of minder belangrijk neergezet dan wanneer een ander hetzelfde zou denken, doen of voelen.

Ontkenning

Bij ontkenning wordt de ernst van de situatie of gebeurtenis ontkend. Het afweermechanisme ontkenning is werkzaam wanneer iemand wel bij andere de ernst van dezelfde situatie in kan zien, maar niet bij zichzelf.

Verdraaiing

Bij verdraaiing wordt de werkelijkheid verdraaid. Verdraaiing houdt in dat er gedacht wordt dat een situatie op een bepaalde manier is, ondanks dat de feiten het tegendeel laten zien. Ofwel: de waarheid kan worden gehoord of gezien, maar er wordt een andere betekenis aan toegekend. Iemand die de werkelijkheid verdraait, kan de waarheid wel horen, maar niet als waarheid aannemen.

Afweermechanismen en codependentie

Voor een codependent in herstel is het belangrijk te weten wat afweermechanismen zijn en hoe deze zich manifesteren in zijn leven. Afweermechanismen zijn nog steeds werkzaam in het leven van een volwassen codependent. Vaak zijn de eigen afweermechanismen onzichtbaar voor de codependent zelf. En is het belangrijk om deze te gaan doorzien en doorbreken. Dit gaat vaak gepaard met angst, woede en frustratie.

Lees verder

© 2016 - 2019 Denisehagmeijer, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Psychische aandoeningen: dissociatieDissociatie komt vaker voor dan we denken: we dagdromen wel eens en lijken dan even van de wereld te zijn. Pas wanneer h…
Vermijdingsgedrag: onaangename situaties uit de weg gaanVermijdingsgedrag: onaangename situaties uit de weg gaanVermijdingsgedrag is een afweermechanisme waarbij men een situatie tracht te ontlopen die geassocieerd is met onaangenam…
Codependentie: het herstelCodependentie: het herstelIn Nederland lijdt 10 tot 15% van de Nederlandse bevolking aan codependentie, ook wel mede-afhankelijkheid genoemd. Bij…
Codependentie en ervaringsdeskundigheidCodependentie en ervaringsdeskundigheidCodependentie is een psychische aandoening ontstaan als overlevingsmechanisme uit een jeugd waarin er niet in de emotion…
Dissociëren een goed middel tegen stress?Het woord dissociatie zal de een wel bekend in de oren klinken en de ander niet. Mensen die bekend zijn met psychische p…
Bronnen en referenties
  • Grenzeloos liefhebben, Pia Mellody, ISBN 9789076407654, geraadpleegd op 3 november 2016

Reageer op het artikel "Codependentie en afweermechanismen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Denisehagmeijer
Laatste update: 07-06-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Special: Codependentie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!