InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Afgetreden bewindslieden kabinetten Rutte (vanaf 2010)

Afgetreden bewindslieden kabinetten Rutte (vanaf 2010)

Afgetreden bewindslieden kabinetten Rutte (vanaf 2010) Mark Rutte is sinds 14 oktober 2010 minister-president van Nederland. In zijn tweede en derde kabinet hebben acht bewindslieden door omstandigheden hun ontslag moeten indienen. Het verstrekken van onjuiste informatie, het niet adequaat in staat zijn tot het oplossen van belangrijke kwesties, het doen voorkomen dat je bij een gesprek met de Russische president bent geweest of het tekort schieten in het geven van veiligheid aan de naar het buitenland uitgezonden militairen geldt in de Tweede Kamer als een politieke doodzonde. Een overzicht van de vier staatssecretarissen en de vier ministers die noodgedwongen moesten opstappen.

Mark Rutte, minister-president van twee kabinetten

Mark Rutte is vanaf 2006 politiek leider van de VVD, sinds 14 oktober 2010 minister-president van Nederland en naamgever aan drie kabinetten:
  • Rutte I (14 oktober 2010 tot 5 november 2012); een minderheidskabinet bestaande uit VVD en CDA met van oktober 2010 tot april 2012 gedoogsteun van de PVV. Met deze gedoogsteun komt Rutte I uit op 76 zetels; VVD en CDA hebben samen 52 zetels. Dit kabinet wordt ook wel het kabinet Rutte-Verhagen genoemd.
  • Rutte II (5 november 2012 tot 26 oktober 2017); een kabinet van VVD en PvdA met een kleine meerderheid van 79 zetels. Dit kabinet wordt ook wel het kabinet Rutte-Asscher genoemd. Het kabinet maakt de gehele parlementaire periode vol maar verliest gedurende die regeerperiode in de Tweede Kamer wel haar meerderheid door meerdere afsplitsingen van de beide regeringsfracties.
  • Rutte III (vanaf 26 oktober 2017); een kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie met, net als Rutte I, de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede Kamer.

Afgetreden bewindslieden (staatssecretarissen en ministers)

Tijdens de (korte) zittingsperiode van Rutte I hebben geen bewindslieden hoeven aftreden. De oorspronkelijke samenstelling van Rutte II heeft zeven wijzigingen in de samenstelling van de staatssecretarissen en de ministers ondergaan. Van het kabinet Rutte III stapt al na 111 dagen de eerste minister op.

Ter vergelijking: in de kabinetten Balkenende moesten in totaal dertien bewindslieden door omstandigheden opstappen, in de kabinetten Kok drie, in de kabinetten Lubbers tien en in de kabinetten Van Agt drie.

Een omgekeerd chronologisch overzicht van de ministers en staatssecretarissen die hun ontslag bij de koning(in) hebben ingediend.

Minister Halbe Zijlstra (VVD)

Minister Halbe Zijlstra stapt op 13 februari 2018 nog voor het debat in de Tweede Kamer over zijn positie op als Minister van Buitenlandse Zaken. Zijlstra's positie blijkt niet langer houdbaar als hij een dag eerder moet toegeven dat hij heeft gelogen over zijn aanwezigheid bij een ontmoeting in 2006 met de Russische president Vladimir Poetin die zou hebben gesproken van een 'Groot Rusland'. De minister zou het verhaal hebben 'geleend' van 'een bron' die wel aanwezig was bij het gesprek. Het verhaal van Zijlstra dateert uit 2014 maar kwam tijdens de kabinetsformatie in 2017 opnieuw boven water toen hij in de race was voor het ministerschap op Buitenlandse Zaken.

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD)

De conclusies uit het onderzoeksrapport van de OVV (Onderzoeksraad voor de Veiligheid) doen Hennis-Plasschaert op 3 oktober 2017 besluiten af te treden als Minister van Defensie. Volgens de OVV had het fatale mortierongeluk op 6 juli 2016 in Mali waarbij twee militairen omkwamen en een derde ernstig gewond raakte voorkomen kunnen worden als Defensie zich aan de eigen regels had gehouden. Defensie is volgens de OVV flink tekort geschoten in de zorg voor de veiligheid van de naar Mali uitgezonden Nederlandse militairen. ‘Aanblijven is geen doel op zich; mijn positie is nog het minst interessant,’ zegt de minister een dag na de publicatie van het rapport.

Op het moment van aftreden in de nadagen van het demissionaire kabinet Rutte II is Jeanine Hennis-Plasschaert bijna vijf jaar Minister van Defensie geweest, een periode die wordt gekenmerkt door de jarenlange erfenis aan bezuinigingen en in internationaal verband lastige tijden. Ook Tom Middendorp, Commandant der Strijdkrachten, stapt op naar aanleiding van de conclusies van de Onderzoeksraad.

Minister Ard van der Steur (VVD)

Minister Van der Steur treedt in januari 2017 af na het zoveelste debat met de Tweede Kamer over de Teevendeal. De minister ligt sinds zijn aantreden in maart 2015 als opvolger van de opgestapte minister Opstelten voortdurend onder vuur en moet meermalen in uiteenlopende zaken zijn excuses aanbieden. Zijn ministerschap wordt gekenmerkt door veel incidenten, onvolledige informatie en onzorgvuldige communicatie. De actualiteitenrubriek Nieuwsuur onthult in januari 2017 dat de minister indertijd als Kamerlid op de hoogte was van het bedrag van de Teevendeal maar dat hij erop had aangedrongen dit voor de Tweede Kamer te verzwijgen. Van der Steur wacht een stemming of motie van wantrouwen niet af en dient zijn ontslag in bij de koning. Van der Steur is de vierde politicus (twee ministers, een staatssecretaris en een Kamervoorzitter) die binnen twee jaar opstapt als gevolg van de Teevendeal.

Staatssecretaris Wilma Mansveld (PvdA)

In september 2015 komt de positie van staatssecretaris Wilma Mansveld al onder druk te staan door de financiële problemen bij spoorbeheerder ProRail, maar als het kritische rapport van de parlementaire enquêtecommissie naar de Fyra-treinverbinding tussen Nederland en België op 28 oktober 2015 wordt gepresenteerd trekt zij haar conclusies en dient haar ontslag in. Volgens het eindrapport heeft zij de Tweede Kamer onjuist en onvolledig ingelicht.

Minister Ivo Opstelten en staatssecretaris Fred Teeven (beiden VVD)

In maart 2015 dienen zowel minister Ivo Opstelten als staatssecretaris Fred Teeven hun ontslag in als bekend is geworden dat Opstelten de Tweede Kamer niet juist had ingelicht over een overeenkomst die in 2001 is gesloten tussen het Openbaar Ministerie en drugscrimineel Cees Helman. Staatssecretaris Teeven is in 2001 als officier van justitie betrokken bij deze deal die voor de Belastingdienst verborgen moest blijven (ook wel de Teevendeal genoemd). ‘Een venijnig detail uit het verleden blijkt opeens een politieke doodzonde,’ aldus weekblad Elsevier.

Staatssecretaris Frans Weekers (VVD)

Voor staatssecretaris Frans Weekers wordt de positie onhoudbaar als er veel kritiek komt op zijn beleid om de problemen met de uitbetaling door de belastingdienst op te lossen. Na de invoering per 1 augustus 2014 van het IBAN-systeem ontstaan bij de belastingdienst grote achterstanden in de uitbetaling van de huur- en zorgtoeslagen. Los hiervan komt Weekers in 2012 in opspraak door de plaatsing van een reclamezuil met zijn foto langs de A73 tijdens de campagne voor de Kamerverkiezingen. De zuil was medegefinancierd door de bij een omkopingsfraude betrokken Jos van Rey.

Staatssecretaris Co Verdaas (PvdA)

Co Verdaas is slechts een maand staatssecretaris als hij zijn ontslag indient. Door een artikel in de Volkskrant komt hij in opspraak vanwege een declaratie-affaire uit de tijd waarin hij gedeputeerde is in de provincie Gelderland. Strikt genomen heeft hij geen regels overtreden maar omdat onjuiste gegevens waren verstrekt concludeert Verdaas dat zijn positie als bewindspersoon niet langer houdbaar is. Het Openbaar Ministerie oordeelt in maart 2013 dat er geen sprake is geweest van verrijking, wel van onzorgvuldigheid.

Een omgekeerd chronologisch overzicht van de afgetreden bewindspersonen

BewindspersoonDatumKabinetFunctieMinisteriePartijOpvolger
Halbe Zijlstra13 februari 2018Rutte IIIMinisterBuitenlandse ZakenVVD?
Jeanine Hennis-Plasschaert3 oktober 2017Rutte IIMinisterDefensieVVDKlaas Dijkhoff
Ard van der Steur26 januari 2017Rutte IIMinisterVeiligheid en JustitieVVDStef Blok
Wilma Mansveld28 oktober 2015Rutte IIStaatssecretarisInfrastructuur en MilieuPvdASharon Dijksma
Fred Teeven9 maart 2015Rutte IIStaatssecretarisVeiligheid en JustitieVVDKlaas Dijkhoff
Ivo Opstelten9 maart 2015Rutte IIMinisterVeiligheid en JustitieVVDArd van der Steur
Frans Weekers30 januari 2014Rutte IIStaatssecretarisFinanciënVVDEric Wiebes
Co Verdaas6 december 2012Rutte IIStaatssecretarisEconomische ZakenPvdASharon Dijksma

Anouchka van Miltenburg

Als gevolg van de Teevendeal legt ook, alhoewel geen lid van het kabinet, Tweede Kamervoorziter Anouchka van Miltenburg (VVD) op 12 december 2015 haar functie neer. Van Miltenburg vernietigde een kopie van een zogeheten klokkenluidersbrief waarin het bedrag en andere details over de Teevendeal stonden. De informatie in die brief had ze niet met de Kamer gedeeld.

Een andere functie

In zowel Rutte I als Rutte II is een minister voortijdig opgestapt omdat hem een andere functie is aangeboden:
  • op 17 oktober 2014 treedt minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) af vanwege zijn benoeming tot vicevoorzitter van de Europese Unie;
  • op 16 december 2011 verlaat minister Piet Hein Donner (Binnenlandse Zaken) het kabinet als hij wordt benoemd tot vicepresident van de Raad van State.

Verlies meerderheid in de Tweede Kamer

Het tweede kabinet Rutte is, ondanks de nipte meerderheid van aanvankelijk 76 zetels, op 14 maart 2017 het eerste kabinet sinds 1998 dat de gehele parlementaire periode vol maakt. Het kabinet verliest tijdens de regeerperiode wel haar meerderheid in de Tweede Kamer doordat enkele fractieleden zich om uiteenlopende redenen afsplitsen:
  • PvdA-leden Tunahan Kuzi en Selçuk Öztürk worden vanwege een geschil over het integratiebeleid op 13 november 2014 uit de fractie gezet; ze richten vervolgens de fractie-Groep-Kuzu/Öztürk op die in februari 2015 overgaat in de nieuwe politieke beweging DENK;
  • Johan Houwers wordt op 25 maart 2015 geroyeerd als VVD-lid en blijft als eenling in de Kamer zitten;
  • PvdA-lid Jacques Monasch stapt in november 2016 uit de partij, is enige weken partijloos en vervolgens oprichter van Nieuwe Wegen.

Lees verder

© 2015 - 2018 Molleke, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kabinet Rutte II: alle bewindslieden op een rijBegin november 2012 presenteert het kabinet Rutte II zich aan het volk. De nieuwe ploeg van VVD- en PvdA-huize kent voor…
Ministers en staatssecretarissen van het kabinet-Rutte I, IISinds 14 oktober 2010 is het kabinet-Rutte I (VVD en CDA) een feit. Het kabinet-Rutte krijgt gedoogsteun van de PVV. Het…
Kabinet Rutte II: welke ministers zitten in het kabinet?Kabinet Rutte II: welke ministers zitten in het kabinet?Vanaf 5 november 2012 is het Kabinet Rutte II, ook wel Kabinet Rutte Asscher, van start gegaan, bestaande uit de politie…
Afgetreden bewindslieden kabinetten Kok (1994-2002)Afgetreden bewindslieden kabinetten Kok (1994-2002)Wim Kok is van augustus 1994 tot juli 2002 minister-president van Nederland. In zijn twee kabinetten hebben drie bewinds…
Alle dienstauto's van Nederlandse bestuurders op een rijAlle dienstauto's van Nederlandse bestuurders op een rijZe hebben een loodzware baan en zijn de hele dag in touw. Kriskras rijden ze door Nederland voor allerhande afspraken. N…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Nick Van Ormondt, Wikimedia Commons (CC BY-1.0)
  • http://www.parlement.com/id/vij7e8jky5lw/kabinet_rutte_i_2010_2012
  • http://www.parlement.com/id/vj47glycfix9/kabinet_rutte_ii_2012_heden
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Frans_Weekers
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Co_Verdaas
  • https://nos.nl/artikel/2195960-hennis-verdedigt-zich-huidig-en-nieuw-ministerschap-op-het-spel.html

Reageer op het artikel "Afgetreden bewindslieden kabinetten Rutte (vanaf 2010)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Molleke
Laatste update: 14-02-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Special: Afgetreden bewindslieden
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!