InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Staatsinrichting: de volksvertegenwoordiging aan het werk

Staatsinrichting: de volksvertegenwoordiging aan het werk

De belangrijkste gesprekspartner van de volksvertegenwoordiging is de regering. De verhouding tussen beide instellingen (of ‘organen’ zoals de staatsrechtelijke term is) is van het allergrootste belang voor een werkzame overheid.

Inleiding

Volksvertegenwoordiging en regering hebben voortdurend met elkaar te maken, maar niet steeds op dezelfde manier. Er zijn gevallen waarin de volksvertegenwoordiging samen met de regering als wetgever optreedt en wetten produceert. Er zijn ook gevallen waarin de volksvertegenwoordiging het beleid van de regering controleert en probeert te beïnvloeden. Soms naderen de situaties elkaar: hij de wetgevende arbeid komt ook het beleid ter sprake en bij het controlerende werk dringt de volksvertegenwoordiging aan op nieuwe wetgeving, die door de regering moet worden ingediend.

Een beetje verwarrend is bovendien dat er daarnaast ook situaties zijn, waarbij tegelijkertijd wetgeving en beleidscontrole plaatsheeft. Dat is bij de begrotingsbehandeling het geval. Begrotingen hebben de vorm van wetsontwerpen en worden op dezelfde wijze als andere wetten behandeld, de inhoud van de begroting omvat echter meer dan alleen maar cijfers en heeft betrekking op vrijwel het gehele beleid. Bij de begrotingsbehandeling (in formeel opzicht: wetgeving) staat dus tevens het gehele beleid ter discussie.

Bij dit alles moet bovendien worden bedacht dat de volksvertegenwoordiging dikwijls in verschillende stadia en niveaus werkt. De meeste onderwerpen die in de voltallige vergadering van de Tweede Kamer aan de orde komen zijn eerder onderwerp van bespreking geweest in vaste of bijzondere commissies. Andere onderwerpen echter komen alleen in de voltallige vergadering ter sprake. Ook komt het voor dat onderwerpen alleen in commissies aan de orde komen en niet of nauwelijks in de voltallige vergadering. Om de duidelijkheid echter te behouden zullen we de verschillende manieren van optreden van de volks vertegenwoordiging (de Tweede Kamer of kortweg: de kamer) afzonderlijk behandelen.

De kamer als medewetgever

Evenals bijna alle andere volksvertegenwoordigingen is ook de onze haar geschiedenis begonnen als medewetgever. Reeds in de Grondwet van 1814 (de eerste grondwet van het Koninkrijk) staat deze taak vermeld. De grote betekenis van deze taak ligt vooral in het feit dat de regering geen nieuwe wetten kan invoeren zonder medewerking van de volksvertegenwoordiging. Als het gaat om nieuwe wetgeving (of om verandering van bestaande wetten) heeft de volksvertegenwoordiging dus eigenlijk een soort recht van veto. Indien zij een wetsontwerp bij meerderheid van stemmen afwijst, is daarmee de kous af; daargelaten natuurlijk de mogelijkheid dat de volksvertegenwoordiging later op deze afwijzing terugkomt.

De medewetgevende taak heeft twee kanten; medewerking aan de totstandkoming van wetsontwerpen die door de regering zijn ingediend en het recht om zelf een ontwerp in te dienen (recht van initiatief) dat op zijn beurt weer de medewerking van de regering nodig heeft om wet te worden. Ook dit recht van initiatief kwam al voor in de Grondwet van 1814, maar in de loop der jaren is er niet veel gebruik van gemaakt. Toch is dit recht niet zonder betekenis; juist de laatste tijd zijn er door Tweede-Kamerleden (de Eerste Kamer mist het recht van initiatief) een aantal belangrijke initiatiefontwerpen ingediend, zoals de ontwerpen tot regeling van de abortus.

Lees verder

© 2007 - 2019 Sophocles, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Maatschappijleer: Democratie, kenmerken en vormenMaatschappijleer: Democratie, kenmerken en vormenDemocratie is een woord wat we vaak voorbij zien komen in de krant, op tv en in de politiek. Maar wat is democratie nu e…
Democratie in NederlandDemocratie in NederlandWat is een democratie, in een land zoals Nederland. Wat voor rechten hebben wij, als inwoners op deze democratie. Je heb…
Democratie en dictatuurDemocratie en dictatuurNederland wordt een democratie genoemd. Democratie is afgeleid van de Griekse woorden 'demos' (volk) en 'kratein' (reger…
Nederland: een parlementaire democratieNederland is een democratie. In een democratie heeft de bevolking zeggenschap over de overheid. Ook heeft Nederland een…
Nederlandse StaatsinrichtingOmdat Nederland een koning(in) als staatshoofd kent en toch een democratie is de staatsinrichting van Nederland ingewikk…

Reageer op het artikel "Staatsinrichting: de volksvertegenwoordiging aan het werk"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

T. de Vries, 08-10-2015 18:10 #2
Valt een iniatief nota dan ook onder het initiatiefrecht en wie mogen een initiatiefnota indienen?

H. Bennink, 29-05-2012 01:54 #1
Vraag: wat is een initiatiefnota? Reactie infoteur, 29-05-2012
Een initiatiefnota is een eerste tekst die zal leiden tot een wetsvoorstel. Iedereen in de tweede kamer kan een initiatiefnota indienen.

Infoteur: Sophocles
Gepubliceerd: 23-11-2007
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Special: Politiek en samenleving
Reacties: 2
Schrijf mee!