InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Communicatie > Emoties in het overtuigen

Emoties in het overtuigen

We zijn tegenwoordig getuige van heftige debatten in de media. We willen de ander overtuigen, maar op welke wijze doen wij dat? Emoties worden steeds belangrijker in onze cultuur. Voorbeeld: Doe toch eens normaal, man! Antwoord: Doe lekker zelf normaal! Als emoties in het debat de boventoon gaan voeren, wordt het gesprek alleen maar lastiger. Van alles wordt geroepen, maar dikwijls worden uitspraken niet goed onderbouwd met redelijke argumenten.

Van woord- naar beeldcultuur

In onze samenleving worden beelden, en de emoties die zij oproepen, steeds belangrijker. We gaan van een woordcultuur naar een beeldcultuur (internet, foto’s, filmpjes, enz.). Hierdoor verandert ook het debatteren steeds meer in de richting van emotie. Gevoelens uiten kan functioneel en onmisbaar zijn, maar als het gesprek blijft steken in emotie, verwijten en het eeuwig eigen gelijk is dat onredelijk. Politici kunnen handig gebruik maken van emotie en ontevredenheid en weten velen te overtuigen.

Moet men meegaan met een cultuur van beschuldigen en alleen maar ventileren van gevoelens (“roeptoeteren”)? In de geschiedenis van de mensheid hebben volksmenners velen weten te overtuigen door hun toespraak met een flinke dosis emotie te larderen, bijvoorbeeld door: beschuldigen, schelden, de slachtofferrol op zich nemen, anderen belachelijk maken en als zondebokken bestempelen, inspelen op de gevoelens van ontevredenheid van de toehoorders, enz.

Drie manieren van overtuigen

Aristoteles (Grieks filosoof 384- 322 v. Chr.) heeft eens gezegd dat een spreker drie technieken kan gebruiken om mensen te overtuigen:
  1. De redenaar kan een beroep doen op goede zakelijke en inhoudelijke argumenten.
  2. Hij kan ook beroep doen op de ethiek (zede, levenswijze): nl. op normen en overtuigingen die mensen samen delen.
  3. Ten slotte kan hij emotie gebruiken om zijn toehoorders te overtuigen.

Deze onderscheidingen van Aristoteles zijn verrassend actueel. Het Grieks heeft de volgende woorden voor deze drie wijzen van overtuigen: logos (zin, woord), ethos en pathos.

De derde overtuigingstechniek van pathos (gevoel, emotie) wordt tegenwoordig steeds vaker wordt gebruikt. Jongeren communiceren steeds minder met woorden; het gaat nu vooral om beelden via de smartphones, YouTube, Facebook. Beelden zijn veel meer geschikt voor het doorgeven van emoties en woorden zijn meer geschikt voor het overdragen van zakelijke argumenten. Gevoelens, emoties kunnen effectiever gebruikt worden dan inhoudelijke argumenten om anderen te overtuigen.

Is de klassieke toespraak (alleen maar woorden) nog een medium om de moderne mens te overtuigen? Een goedverzorgde voordracht of de dichterlijke woorden van een lied kunnen een verademing zijn in een chaotische wereld vol met prikkelende beelden en verharde discussies. Ze kunnen mensen diep raken.

Balans tussen de wijzen van overtuigen

Het is een verarming als de inhoudelijke argumenten en de gezamenlijke normen en overtuigingen geen of nauwelijks meer een rol spelen in de wijze van overtuigen.

  • Men kan de ander overreden met een aansprekend verhaal en redelijke argumenten.
  • Vervolgens kan men een beroep doen op de gezamenlijke normen en waarden. Bijvoorbeeld: vrijheid, zorg voor de ander, respect en niet discrimineren.
  • In het debat kan emotie nooit worden gemist. Wil de spreker anderen overtuigen dan moet hij innerlijk (emotioneel) achter zijn boodschap staan. Wie niet authentiek en geloofwaardig is kan de ander moeilijk overtuigen. Toehoorders voelen dikwijls haarscherp aan of de spreker meent wat hij zegt.

In discussies over politieke standpunten (het gaat altijd over mensen), geloofszaken, kunst, liefde, zeden, gewoonten en dergelijke zullen vanzelfsprekend emotionele argumenten een grote rol spelen. Echter het debat zal verschralen wanneer alleen gevoelens een rol spelen. In feite gaat het om een goed evenwicht tussen de drie overtuigingstechnieken.
© 2014 - 2019 Commandeur, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Overtuigen: hoe doe je dat?Zou het niet makkelijk zijn als je alles gedaan zou krijgen zoals jij het zou willen? Oké, misschien niet alles, maar to…
Motivatie en emotieEen bijzondere vorm van motivatie zijn je emoties. Emoties kunnen krachtige drijfveren zijn bij de keuze waarom je dinge…
Retorica: de kunst van welsprekendheid en overtuigingRetorica: de kunst van welsprekendheid en overtuigingJe bent op weg met je vrouw naar een restaurant. Plotseling staat een man met een enorme bos rozen voor je neus. "Kijk m…
Omgaan met emotiesOmgaan met emotiesEmoties, een belangrijk onderdeel van ons leven. Het is goed dat de mens emoties heeft, toch kunnen extreme emoties rege…
Wat is metafysica?Wat is metafysica?In woordenboeken vinden we vaak een vreemde omschrijving van het begrip metafysica. Het wordt beschreven als het deel va…
Bronnen en referenties
  • Kunst en wetenschap, nr. 3, 2014 Pathospolitiek, pag 29-30
  • Kerkbode Samen Westland, nr. 6 jaargang 10, 2014, Hoofdartikel, pag.1

Reageer op het artikel "Emoties in het overtuigen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Commandeur
Laatste update: 14-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Communicatie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!