InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Communicatie > Hoe worden de kijkcijfers bepaald?

Hoe worden de kijkcijfers bepaald?

Hoe worden de kijkcijfers bepaald? De kijkcijfers. Ze zijn heilig in Hilversum. Menig omroepbaas en producent ligt ervan wakker. Tv-programma’s, carrières van presentatoren, tv-persoonlijkheden en omroepbonzen worden ermee gemaakt en gebroken. Maar, wat zeggen deze cijfers eigenlijk? Hoe worden ze berekend en gemeten? Wat blijkt, in werkelijkheid bepalen nog geen drieduizend mensen wat een tv-hit is of een mislukkeling. Kijkcijferkanon ‘Boer zoekt vrouw’ is een goed voorbeeld. Dit programma wordt als zeer succesvol gezien, het heeft immers zeer hoge kijkcijfers. Die cijfers hebben grote positieve gevolgen voor de betrokken partijen. Het maakt de carrière van de presentatrice, betekent een grote inkomstenbron voor de producent en waarschijnlijk een promotie voor eindverantwoordelijke bij de omroep. Ook internationaal weet men feilloos kijkcijferhits te herkennen. Buitenlandse tv-zenders willen ‘Boer zoekt vrouw’ graag aankopen en hebben daar grote bedragen voor over. Maar zou dit ook het geval zijn wanneer de kijkcijfers de helft bedroegen? Waarschijnlijk niet.

Kijkonderzoek.nl

Op de site Kijkonderzoek.nl kun je precies zien hoeveel Nederlanders hebben gekeken naar de programma’s. Het is van de Stichting Kijk Onderzoek (SKO) die dagelijks rapporteert over de kijkcijfers. Toch enquêteren onderzoekers niet onder de 17 miljoen Nederlanders. Hoe komen deze kijkcijfers dan tot stand? Door een uitgekiende mix van proefpersonen die samen een kijkerspanel vormen.

Kijkgedrag

Het is ondoenlijk alle 7,4 miljoen Nederlandse huishoudens waarvan 98% ten minste één tv in huis heeft, te volgen bij hun kijkgedrag. De SKO vraagt daarom aan een klein groepje kijkers om een kastje bij hun tv te installeren; een zogenaamd kijkcijferkastje.

Panel

Maar hoe stelt SKO dit panel samen? Jaarlijks ondervraagt onderzoeksbureau TNS Nipo zesduizend Nederlanders naar hun kijk- en mediagedrag. Deze lijst huishoudens komt willekeurig tot stand. Wel worden postcodes gebruikt. Een tweede onderzoeksbureau, Intomart GfK selecteert uit deze groep van zesduizend huishoudens de kandidaten voor het kijkcijferpanel. Het aantal geselecteerde huishoudens is 1235, oftewel circa 2800 personen. Een kwart van de huishoudens in het kijkcijferpanel wordt jaarlijks ‘ververst’. Het aantal van 1235 huishoudens is volgens wetenschappers voldoende.

Huishoudens

Hoe selecteert Intomart GfK de juiste huishoudens voor het kijkcijferpanel? Het Centraal Bureau voor de Statistiek weet hoe de Nederlandse bevolking te verdelen is in leeftijd, geslacht, gezinssamenstelling, grootte van het huishouden, buurt, sociale klasse, inkomen, enzovoorts. Die samenstelling gebruikt Intomart GfK om een juiste weerspiegeling van de Nederlandse bevolking te bereiken. Vertrekt er bijvoorbeeld een eenpersoons huishouden (van het vrouwelijk geslacht, van middelbare leeftijd, wonend in de grote stad, hoogopgeleid, cultuurminnend en verkerend in de hoogste inkomensgroep) dan zoekt Intomart iemand met hetzelfde profiel om haar te vervangen.

TARIS 5000

Ben je eenmaal geselecteerd, dan ontvang je een kastje van SKO: de TARIS 5000. Het ziet er uit als een gewone decoder. Dit kastje wordt aan de tv én bijbehorende randapparatuur bevestigd waarbij het signaal wordt gekoppeld. Denk dan aan de dvd-recorder of decoder voor digitale tv. Voor het geld hoef je het overigens niet te doen. Panelleden ontvangen jaarlijks een paar tientjes vergoeding per persoon. Toch wordt er enige inspanning gevraagd.

Aanmelden, afmelden

Wanneer je de tv aanzet, vraagt het kastje via het scherm wie er kijkt en of er gasten bij aanwezig zijn. Elke keer als het panellid even koffie gaat zetten of naar de wc gaat, is het de bedoeling dat hij zich afmeldt met een speciale afstandsbediening en ook weer aanmeldt als hij terugkeert. Het kastje slaat wel automatisch de zenderkeuze op.

Centrale computer

De opgeslagen gegevens worden ‘s nachts naar een centrale computer gestuurd. Deze gegevens bestaan met name uit geluidssamples. De computer analyseert de samples van de verschillende programma’s en matcht deze met alle programmageluiden van alle tv-zenders die zijn opgeslagen in een enorme database. Zo krijgt de computer een goed beeld van de bekeken televisiebeelden.

Wanneer er op verschillende zenders op hetzelfde tijdstip hetzelfde programma wordt uitgezonden werkt de geluidssample-methode niet, zoals tijdens de dodenherdenking op 4 mei of bij bepaalde sportevenementen. In die gevallen wordt gebruik gemaakt van het teletekstsignaal. Vanaf 2011 wordt in het uiterste geval ook wel een digitaal watermerk gebruikt, dit is een geluid dat voor mensen onhoorbaar is.

Het lijkt een beetje vreemd om geluid te gebruiken bij kijkcijferonderzoek maar uit ervaring weet het SKO dat deze methode het meest secuur is. Geluid is altijd hetzelfde. het maakt niet uit of je het programma bekijkt op Uitzendng Gemist, via een digitale decoder of een analoog kanaal.

Andere methoden

De manieren om naar televisie te kijken zijn enorm toegenomen de laatste jaren: analoog, digitaal, kabel, glasvezel, adsl, schotel, digitenne, internet, etc. Het kijkersonderzoek is dus ook veel ingewikkelder geworden. SKO bekijkt momenteel dan ook serieus andere onderzoeksmethoden. Maar voorlopig blijven de kijkcijferkastjes bij de 1235 huishoudens actief, want volgens de kijkcijfers kijkt 95% van de huishoudens gewoon thuis voor de buis.
© 2012 - 2018 Lierop69, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoe worden kijkcijfers gemeten?Hoe worden kijkcijfers gemeten?Wekelijks worden er kijkcijfers bekend gemaakt over het afgelopen week. Deze worden met grote belangstelling bekeken doo…
Het succes van 'Boer zoekt vrouw'Het programma is niet meer weg te denken van de Nederlandse televisie, maar wat maakt nou dat het zó succesvol is?
Kijkcijfers metenKijkcijfers metenKijkcijfers zeggen veel over hoe populair een programma op televisie is. Hoe worden die kijkcijfers gemeten en geven ze…
De Speld in een Hooiberg: op zoek naar de ware liefdeDe Speld in een Hooiberg: op zoek naar de ware liefdeDe Waddeneilanden zijn populair bij televisiemakers en de eilanden spelen verschillende rollen in realityshows. In het a…
Boer zoekt Vrouw 2012: De boerenBoer zoekt Vrouw 2012: De boerenDe KRO is weer begonnen met een nieuw seizoen Boer zoekt vrouw. In dit programma gaan wederom 10 boeren op zoek naar een…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Dennybrosh, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Sko.nl
  • KIJK

Reageer op het artikel "Hoe worden de kijkcijfers bepaald?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Meason Richards, 14-06-2017 11:29 #3
Wetenschappelijk? Alleen personen tussen de 6 en 64 jaar mogen meedoen. En daarboven? Niet interessant! Boven deze leeftijd bestaat een heel groot deel van de kijkers. En niet alleen naar omroep Max.

Rob, 19-02-2017 20:29 #2
Het verbaast mij, dat een aantal programma's elke dag zo hoog scoren. Ik denk hierbij aan bijvoorbeeld: Journaal, Wereld draait door, Shownieuws.

Via internet heb ik opgezocht hoe de kijkcijfers tot stand komen. Het blijkt dat 1235! huishoudens een kijkcijferpanel van circa 2800 personen formeren. Dit zou dan een representatief deel van de bevolking zijn? Deze 2800 personen hebben, net als iedereen, voorkeuren voor bepaalde programma's waar ze dagelijks naar kijken. Deze programma's zullen dus dagelijks met de hoogste kijkcijfers "beloond" worden. Deze programma's zullen langdurig hoog gewaardeerd blijven, omdat pas na een jaar een kwart van de panelleden ververst wordt en driekwart nog langer elke dag blijft kijken naar de programma' waar ze al een jaar naar hebben gekeken. Dus de programma's van hun voorkeur. Lijkt me een vals beeld van de kijkcijfers te geven. Tot slot: bedenk iets wat een echt representatief beeld van de kijkcijfers geeft. Wellicht zou je elke 3 maanden het kijkcijferpanel kunnen vervangen. (Mag natuurlijk niet te duur zijn).

Peter, 04-12-2014 15:34 #1
Nogal kleine hoeveelheid mensen tov een bevolking van 17 miljoen mensen. In het artikel staat alleen maar dat 1235 huishoudens volgens wetenschappers voldoende is. Welke wetenschappers? En waarom vinden welke wetenschappers dat dat voldoende is? Staan die onderzoeken en onderzoeksresultaten ergens op een openbare plek? Nogal vaag allemaal en zeker niet wetenschappelijk beargumenteerd. Waarom kan een tv programma trouwens niet zien dat iemand ernaar aan het kijken is zonder dat je een speciaal kastje daarvoor nodig hebt? Op internet kan dit wel, dus waarom via tv niet? Dat moet toch te regelen zijn met de kennis van techniek van nu? Nu valt er waarschijnlijk makkelijk te frauderen met kijkcijfers. Is hetzelfde als met marktplaats.nl waarbij men makkelijk op de eigen producten kan bieden om zo mensen te verleiden meer te betalen voor hun product. Is ook moeilijk te controleren.

Verder vraag ik me af of het bestaan van een programma wel zo afhankelijk is van kijkcijfers. Je krijgt namelijk geen geld van kijkers toch? Je betaalt alleen voor je tv en internet abonnement een vast bedrag van zo'n 40 euro per maand en ik heb nog nooit gehoord van dat programma's die meer kijkcijfers krijgen meer geld krijgen. Die krijgen toch uberhaupt niks van dat geld? Die krijgen toch hun geld voornamelijk uit reclameinkomsten en sponsoren? Dus waarom niet ipv een kijkcijferlijst een reclameinkomsten lijst? Dat is toch veel representatiever voor hoe een programma scoort? En het gaat uiteindelijk om geld/winst. Het is wel leuk als je op een dag 2 miljoen kijkers hebt, maar als dat niet omgezet wordt in geld, wat heb je er dan aan? Ja, misschien meer reclameinkomsten, maar hoe is dat te meten? Meet je dat de dag of dagen na een programma, de week erna?,etc.

Waar het volgens mij allemaal meer op neer komt. Nog meer dan het verdienen van geld en het halen van hoge kijkcijfers, is om grote groepen mensen in een lager bewustzijn te houden via allerlei programma's, films, het nieuws, etc. En dat is iets wat niet alleen op tv gaande is, maar wat je al van jongs af aan in het onderwijs mee krijgt, waarbij vanaf de tienerjaren (en een vuurwerkbom knalt buiten als complimenterend teken.) men al wordt ingedeeld in drie groepen (vwo, havo, mavo) wat naar mijn mening redelijk overeenkomt met de hogere, midden en lagere klassen in de samenleving, waarbij natuurlijk wel van het ene naar het andere niveau geschoven kan worden, maar het gaat nu even over de overheersende stromingen die er zijn. Waarbij het erom gaat dat heel veel mensen onderdanig leren zijn aan een kleine groep krachtige duistere mensen. En die zitten meestal in de top van grote bedrijven, financiele instellingen, mediabedrijven (en dus ook programmamakers/ bedenkers), trendsetters, onderwijsinstellingen, wapenhandel, pornoindustrie, politiek, etc.

Dus wat tv betreft, maar ook wat veel films betreft gaat het er vooral om, om een groter publiek in een bepaalde niet al te kritische en lager hypnotisch achtig bewustzijn te houden, zodat men constant maar in de val van opbiedende financiële en sociale piramidesystemen blijft trappen. Waarbij je veels teveel van je energie kwijt bent en weinig terug krijgt waar je tot aan de rest van je leven rente op moet betalen vaak, terwijl rente niet eens hoeft te bestaan.

Dus het gaat niet zozeer om de kijkcijfers of om de winst uit reclameinkomsten, maar meer om de tools en manipulatietechnieken waarmee dat bereikt. Die leren herkennen en leren blokkeren. En dan komen er langzamerhand betere programma's en films, etc.
Een eerste stap om te leren beginnen daarmee is om je tv uit het raam te gooien en over 10 jaar vanuit meer scherpte opnieuw en selectiever te gaan kijken. Tenzij je laag wil blijven natuurlijk en personen zoals peter rrrrrrdevries, Mathijs van Niewkerk en Humberto Tan wil blijven vereren.

Infoteur: Lierop69
Gepubliceerd: 20-10-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Communicatie
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 3
Schrijf mee!