InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Communicatie > Gebarentaal: mythe en waarheid

Gebarentaal: mythe en waarheid

Gebarentaal: mythe en waarheid Is gebarentaal universeel? Kunnen Doven ook liegen? Is gebarentaal bedacht? En hoe zien Doven hun zintuigelijke handicap? Dit soort vragen spelen bij mensen die niet veel van gebarentaal weten. Het is goed om te beseffen dat gebarentaal op dezelfde manier een taal is zoals gesproken taal en niet een soort afgeleide daarvan is. Wanneer wordt verwezen naar Doven zal dit met een hoofdletter D worden geschreven om aan te duiden dat het hier om een groep mensen gaat met een eigen cultuur. Doof met een kleine d verwijst namelijk enkel naar de medische toestand van doofzijn.

Gebarentaal is universeel

Nee, Doven over de wereld kunnen elkaar niet per se direct begrijpen. Er is niet één taal voor alle Doven, net zo min als er één taal is voor alle horenden. Zou het niet veel makkelijker zij als alle Doven één taal hadden? Waarschijnlijk wel, maar datzelfde geldt voor gesproken talen. Gebarentaal is onderdeel van de Dovencultuur net zoals de gesproken taal van een horende gemeenschap onderdeel is van die cultuur. Het is daarom nogal betuttelend om te stellen dat Doven één taal zouden moeten hebben, terwijl horenden dat niet hoeven.

Binnen één horende taalgemeenschap kunnen verschillende gebarentalen bestaan (bijvoorbeeld Nederlandse en Vlaamse Gebarentaal in Nederland en België), maar andersom kan er ook één gebarentaal zijn op een gebied met meerdere gesproken talen (bijvoorbeeld in India). En gebarentalen kennen ook dialecten.

De mythe berust wel enigszins op waarheid. Gebarentaal is een visuele taal en gebruikt de vorm van objecten om de betekenis over te brengen. En objecten hebben nu eenmaal vaker een vorm dan een geluid. Een gesproken taal is een stortvloed aan klanken die los staan van de betekenis (behalve onomatopeën), terwijl gebaren regelmatig (maar zeker niet altijd!) in verband staan met datgene waarnaar ze verwijzen. Een Nederlandse en Chinese Dove kunnen dus makkelijker een overeenstemming bereiken over de betekenis van een zin dan een horende Nederlander en Chinees.

Gebarentaal is bedacht

Gebarentaal is niet bedacht en al helemaal niet door horenden. Gebarentalen zijn natuurlijke talen die ontstaan uit de behoefte aan communicatie. Net als gesproken talen zijn het levende talen die constant aan het veranderen zijn. Er is verder geen enkele reden waarom een auditieve taal beter zou zijn dan een visuele. Met een gesproken taal kun je telefoneren en praten in het donker, maar met een gebarentaal kun je in een lawaaiige omgeving praten en op grotere afstand van elkaar. Feit is slechts dat de meerderheid van de wereldbevolking horend is en daardoor is de samenleving beter toegerust op horenden.

In gebarentaal kun je niet alles zeggen

Deze mythe is onjuist om verschillende redenen. Allereerst hebben gebarentalen ook gebaren voor abstractere begrippen als hoop, liefde, vakantie, universiteit en droom. Doven kunnen prima politieke discussies houden. Ten tweede zijn gebarentalen grammaticaal gezien gelijk aan gesproken talen dus kun je ook vragen stellen, ontkennen, voorwaarden stellen, praten over verleden en toekomst, liegen, grappen maken, enz. Binnen de Dovencultuur wordt ook theater gemaakt en poëzie voorgedragen. Ten derde kunnen gebarentalen ook woorden lenen uit andere talen. In geval van Nederlandse Gebarentaal zal dat meestal uit het Nederlands zijn. Met het handalfabet kan elk woord gespeld worden. Als dit leenwoord vaak genoeg gebruikt wordt, zal het uiteindelijk (in veranderde vorm) in de taal worden opgenomen. En ten vierde kunnen Doven ook fluisteren of schreeuwen door de gebaren kleiner dan wel groter te maken.

Doven zijn gehandicapt

Doven zien zichzelf absoluut niet als gehandicapt. Niet kunnen horen, betekent natuurlijk niet dat deze mensen dom zijn. Doordat het hoger onderwijs niet of weinig is toegerust op Doven, hebben Doven soms wel minder onderwijs gehad. Maar in Amerika is er bijvoorbeeld Gallaudet, de dovenuniversiteit.

De beste manier om de situatie van een Dove uit te drukken, is zoals voorgesteld in een hand met gespreide vingers, waarbij de pink en ringvinger wel tegen elkaar zitten. De vingers stellen de vijf zintuigen voor. Doven hebben reuk, smaak en tast (duim, wijs- en middelvinger), maar gehoor en zicht (de ringvinger en pink) zitten aan elkaar vast. De hand is echter nog steeds heel en ongebroken. Het feit dat twee zintuigen aan elkaar vastzitten, betekent niet dat Doven iets missen.

Lees verder

© 2007 - 2019 Jantrao, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Doofheid: gebarentalen en gebarensystemenGebarentaal is een puur visuele taal, een volwaardige taal met een eigen grammatica. Het maken van gebaren wordt snel be…
Volwaardig leven, maar wel in stilteEen lichamelijke handicap als doofheid is, naast het niet kunnen horen, extra lastig. Informatie over doven voor doven e…
Doofheid, slecht of niet horenDoofheid betekent slecht of niet horen. Mensen die doof zijn hebben vaak beschadigde trilharen waardoor ze niets of nauw…
‘Stemmen zien’: volgens Sacks voor doven niets onmogelijkDat er voor doven niets onmogelijk is, daar tracht Oliver Sacks in zijn boek “Stemmen zien” van te overtuigen. Volgens h…
Leer je baby gebarentaalLeer je baby gebarentaalStel je voor dat je met je baby van negen maanden zou kunnen praten. Het zou het leven een heel pak makkelijker maken. R…

Reageer op het artikel "Gebarentaal: mythe en waarheid"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Jumma, 21-10-2008 22:37 #1
Doven zien zichzelf absoluut niet als gehandicapt. Niet kunnen horen, betekent natuurlijk niet dat deze mensen dom zijn. Dus gehandicapt zijn, staat gelijk, aan dom zijn? Dat is pas een domme uitspraak… Reactie infoteur, 23-10-2008
Hallo Jumma,

Ik denk day je me verkeerd begrijpt. Veel mensen denken dat Doven gehandicapt zijn omdat ze niet kunnen horen en behandelen ze daarom als kinderen. Natuurlijk zijn gehandicapten niet dom, maar wij weten allebei dat bijvoorbeeld mensen in een rolstoel anders worden behandeld. Dit is een probleem wat zowel fysiek als mentaal gehandicapten treft en ik trek dit alleen maar door naar Doven. Dus gehandicapt is zeker niet dom, maar veel mensen vergeten dat als ze met iemand met aan handicap praten.

Jantrao

Infoteur: Jantrao
Laatste update: 10-03-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Communicatie
Reacties: 1
Schrijf mee!