Hiep, hiep, hoera, een verjaardag!

Verjaardagsfeestjes zijn van alle tijden, niet helemaal. Het is handig om te wéten wanneer je jarig bent. Toen het eenmaal mogelijk was de tijd te registreren, eenvoudige kalenders te maken, toen werd het leuk, we gingen een verjaardagsfeestje geven! Een verjaardagstaart hoorde er al snel bij en natuurlijk veel kaarsjes.

Inhoud

• Offers aan Mithras
• Verjaardag tegen de duivels
• De elite viert een verjaardag
• Hoe noem je het wanneer je 50 wordt
• Naamdag
• Verjaardagstaart
• Kaarsjes op de verjaardagstaart
• De verjaardagskaart
• verjaardagsliedje

Offers aan Mithras

De geschiedenis van onze verjaardagen is terug te voeren op de rituelen van de cultus rond de godheid Mithras. De cultus was razend populair bij de Romeinen. Romeinse soldaten zorgden voor de verspreiding ervan. De god Mithras was al vele eeuwen voor onze jaartelling bekend maar de Romeinse versie was nieuw. De verspreiding ging snel, Romeinen kwamen nog eens ergens.

Verjaardag tegen de duivels

Ook voordat de Romeinse cultus van Mithras bekendheid kreeg in Europa, werden er al feestjes gevierd. Juist op je eigen verjaardag kon je mikpunt worden van allerlei duivels en ander addergebroed. De visite maakte zoveel mogelijk lawaai om de slecht geesten af te schrikken, helaas waren cadeautjes toen nog niet aan de orde. Het gebruik om daadwerkelijk een presentje mee te brengen liet nog enkele eeuwen op zich wachten.

De elite viert een verjaardag

Vierden we allemaal onze verjaardag? Geschreven bronnen hebben het alleen over feestjes van de adel en dergelijke. Koningen gaven prachtige festijnen, waarbij ze ook cadeautjes kregen maar vooral bloemen. Of het ‘gewone volk’ ook al verjaardagen vierde, dat weten we niet.

Hoe noem je het wanneer je 50 wordt

Nu is het heel gewoon om je verjaardag te vieren. Voor speciale verjaardagen zijn er zelfs speciale namen:

• Wanneer je 50 jaar wordt: Abraham of Sara
• Wanneer je 60 jaar wordt: Isaak of Elisabeth
• Wanneer je 70 jaar wordt: Jacob of Anna
• Wanneer je 80 jaar wordt: Jozef of Debora
• Wanneer je 90 jaar wordt: Antonius of Ruth
• Wanneer je 100 jaar wordt: Methusalem of Judith

Verder dan 100 gaat de telling niet maar misschien moeten we daar in de toekomst eens aan gaan denken.

Naamdag

In Nederland is de traditie van het vieren van de naamdag van een jarige vrij ongewoon maar in enkele christelijke landen viert men deze dagen nog wel. De naamdag is de gedenkdag (meestal de sterfdatum) van de heilige waarna iemand vernoemd is. De eerste januari is bijvoorbeeld de gedenkdag van Maria. Iedereen met de namen: Ria, Maria, Marieke, Marjon, Mieke, enz.. heeft dan haar naamdag.

Verjaardagstaart

Wanneer we onze verjaardag vieren is er natuurlijk taart met soms héééél veel kaarsjes. De traditie van een verjaardagstaart kan heel oud zijn. Sommige historici geloven dat die teruggaat tot in de Griekse geschiedenis. De Grieken offerden ronde ‘cakes’ aan hun godin Artemis, godin van de jacht en de maan. Dit gebruik zou later geleid hebben tot de ronde verjaardagstaart. Iets dichter bij huis is de verklaring dat de taart oorspronkelijk een Duits gebruik was. In Duitsland maakte men ronde broden voor een verjaardag, later werden ronde cakes gemaakt. Duitsland is nog steeds groots in het maken van Geburtstagstorten. De beste tip is dan ook : http://www.geburtstags-tipp.de/rezepte-torten.html

Kaarsjes op de verjaardagstaart

De kaarsjes zijn een verhaal op zich. Daarvoor moeten we ook naar de Grieken en wederom de Duitsers. De Grieken plaatsten kaarsjes op hun cake-offer voor de godin Artemis. De kaarsjes waren het symbool voor het schijnsel van de maan. De Duitsers gingen ook kaarsjes plaatsen op hun ‘Torte’. Wanneer je de kaarsjes uitblaast mag je een wens doen. De rook van de kaarsjes zal dan de wens meenemen naar boven, waar de wens hopelijk in de hemel verhoord zal worden.

De verjaardagskaart

Een verjaardagskaart, het hoort er echt bij. Kaarten werden pas aan het eind van de 19e eeuw beschikbaar voor iedereen. Daarvoor was het simpelweg te duur om een kaart te versturen. Voor die tijd was het sturen van verjaardagswensen alleen een gebruik van de elite. We sturen nog steeds kaartjes maar de E-cards beginnen terrein te winnen.

verjaardagsliedje

Het allerbekendste verjaardagsliedje is wel ‘Happy Birthday to you!’. Het liedje is al ruim een eeuw oud, maar schijnt het bekendste Engelstalige nummer te zijn van de wereld. Oorspronkelijk was het gewoon een simpel schoolliedje, geschreven door twee juffen (en zusters). De beroemdste vertolking is waarschijnlijk die van Marilyn Monroe op de verjaardag van John F. Kennedy.
In Nederland is natuurlijk de bekendste:

Er is er één jarig, hoera hoera
Dat kun je wel zien, dat is zij
Dat vinden wij allen zo prettig, ja ja
en daarom zingen wij blij
Zij leve lang, hoera hoera!
Zij leve lang, hoera hoera!
Zij leve lang, hoera hoera!