InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Het ontstaan van de Shia Islam

Het ontstaan van de Shia Islam

Het ontstaan van de Shia Islam Het onstaan van de Shi'a Islam dateert uit de vroegste tijden van de religie. De scheiding is echter vooral politiek van aard, op religieus gebied zijn de verschillen niet enorm groot. Het grootste onderscheid is het geloof van de Shi'ieten in een Imam.

Ali

Om het ontstaan van de Shi'ieten te begrijpen is het goed om terug te gaan naar het begin van de Islam en de profeet Mohammed (vzmh). Mohammed (vzmh) was meer dan een profeet, hij had de Arabische stammen georganiseerd tot een blijvende militaire en politieke macht, die binnen honderd jaar na zijn dood in 632 n.Chr. in het westen tot Spanje en Marokko was doorgedrongen en in het oosten tot aan de Indus. Mohammed stierf zonder een opvolger te benoemen. Ali, de man van Mohammeds dochter Fatima, maakte aanspraak op het kalifaat, maar Abu Bakr, een van de metgezellen van Mohammed (vzmh), won het pleit en werd de eerste kalief (khalifat rasul-Allah betekent opvolger van de profeet van God). Hij werd opgevolgd door Omar en deze door Uthman, een oude, zwakke man, maar lid van de machtige Omayyaden-familie van Mekka. Tribale spanningen in het steeds groeiende rijk leidden tot opstand en Uthman werd in 656 vermoordt.

Hassan en Hussein

Opnieuw wierp Ali zich op als opvolger, hij was niet alleen de schoonzoon van de profeet, maar ook een geleerd en oprecht man. Zijn aanhangers vonden de Omayyaden slechts op macht beluste opportunisten. Beide partijen hadden echter politieke en economische aspiraties in hun strijd om de macht. Ali werd gedwongen te vechten, maar zijn besluit om te onderhandelen bij de slag om Saffin creëerde veel vijanden en in 661 werd hij vermoord door een vroegere volgeling. Zijn zoon en opvolger Hassan gaf vrijwel onmiddelijk toe aan Mu'awiya, de goeverneur van Syrië en verwant aan Uthman, zodat hij de nieuwe kalief werd. De Shi'ieten (shi'at Ali betekent de partij van Ali) zochten steun bij Hussein, Ali's tweede zoon, de kleinzoon van Mohammed (vzmh). In 680 echter werd Hussein verslagen in de slag bij Kerbala, Irak. Voor de Shi'ieten werd Hussein een martelaar, tot op de dag van vandaag herdenken ze zijn dood, waarbij sommige zich tot bloedens toe verwonden.

Imam

De imam speelt een centrale rol binnen de Shi'a Islam. De status van de imam bij de shi'ieten is anders dan de rol van de kalief bij de sunnieten. De kalief is het politieke en spirituele hoofd van de sunnitische gemeenschap. De Shi'a imam echter is niet alleen van politieke en spirituele betekenis, hij wordt gezien als onfeilbaar en vrij van zonden en zijn unieke positie maakt het mogelijk voor hem om te intermediëren tussen mensen en God.

De breuken binnen de shi'itische tak hebben vrijwel allemaal van doen met de vraag wie als opvolger geldt van het imamaat. Sommige groepen hebben inmiddels zo'n afwijkende traditie ontwikkeld dat ze door de rest van de shi'ieten niet meer worden gezien als deel uitmakend van de Islamitische traditie.

Twaalver Shi'ieten en de "Mahdi"

De belangrijkste groep Shi'ieten zijn 'twaalver'-Shi'ieten, die geloven in twaalf imams of kaliefs, waarbij Ali Hassan en Hussein de eerste drie zijn. De 'twaalver' of Imamiyyah (o.a. in Iran en Irak) geloven dat er twaalf legitieme imams waren. Op uitzondering van Hussein, die zijn broer opvolgde, wordt het imamaat doorgegeven van vader op zoon. De twaalfde imam echter had geen zoons en stierf zonder een opvolger aan te wijzen. Volgens de shi'itische traditie is deze imam niet dood maar 'verborgen'. Op een dag zal hij terugkeren en vrede op aarde vestigen. Deze twaalfde imam wordt de 'Mahdi' genoemd.

De eerste schisma's

Het eerste schisma dat in de achtste eeuw plaatsvond werd geleid door Zeid bin Ali, zoon van de vierde imam en halfbroer van de vijfde imam. Zeid claimde dat het imamaat niet per se aan de oudste zoon toeviel, maar aan de afstammeling met de meeste capaciteiten. De volgelingen van Zeid werd bekend als 'Zeidi's', en tot op de dag van vandaag zijn er in Jemen gemeenschappen van Zeidi's te vinden.

Een tweede schisma in de achtste eeuw was het gevolg van een conflict over de opvolging van de zesde imam. Isma'il, zoon van de zesde imam al-Sadiq, stierf voor zijn vader en al-Sadiq wees een andere zoon als zijn opvolger aan. Sommige volgelingen waren het niet eens met deze keuze. Een groep geloofde niet dat Isma'il dood was en dacht dat hij 'verborgen' was, om terug te keren als de 'Mahdi'. Een andere groep geloofde wel dat hij dood was, maar wilde dat de zoon van Isma'il, Mohammed zijn opvolger zou worden.

Fatimiden

Een veel grotere invloed dan de voorgaande schisma's had de opkomst van de dynastie der Fatimiden in Egypte.In het begin van de tiende eeuw vestigden zij hun dynastie daar claimend dat zij rechtstreekse afstammelingen waren van Ali door Isma'il. Als rechtstreekse afstammelingen claimden zij het imamaat. De Fatimidische dynastie duurde van 909 tot 1171 en zij waren de rivalen van de Abbasiden in Baghdad. Van de Isma'ili's die in Irak en Arabië woonden erkenden sommige de autoriteit van de Fatimiden. Anderen echter bleven Mohammed, de zoon van Isma'il zien als de ware imam. Deze groep, bekend als de Qarmarti, overleefde slecht tot de veertiende eeuw. Het volgende schisma leidde tot de opkomst van de Druzen (zie hiervoor een ander artikel).

Aan het einde van de elfde eeuw splitsten de Isma'ili's zich op in twee groepen, de Nizayriyyah en de Musta'iliyyah, genaamd naar de twee zonen van de Fatimidische imam al-Mustansir in 1094. Deze twee vochten na de dood van hun vader om het imamaat, waarbij Musta'il won en zijn broer gevangen zette en executeerde. De volgelingen van Nizar vluchtten naar Iran en vandaar zwermden ze uit naar India, waar ze nu Khoja's worden genoemd. Afstammelingen van Musta'il bleven aan de macht in Egypte tot aan de val van het Fatimidenrijk. Tot op heden zijn er Musta'illi's te vinden in India, China, Rusland en Zuidoost Azië.

De eerder genoemde Imamiyyah groep splitste zich ook op in een aantal nieuwe sekten. Op de eerste plaats zijn er de Nusairi's, volgelingen van de elfde imam al-Hasan al-Askari en zijn leerling Ibn Nusair. De sekte schijnt echter vooral georganiseerd te zijn door ene al-Khasibi, die in Aleppo stierf in 969. Zijn kleinzoon al-Tabarani trok naar Latakkia aan de Syrische kust waar hij de religie verfijnde en met zijn volgelingen veel bekeerlingen in de streek maakte.

Babi en Baha'i

Tot in de negentiende eeuw bleef de Imamiyyah traditie redelijk stabiel. Op dat moment echter, als gevolg van de komst van een nieuw millennium, kwamen een aantal nieuwe sektes op, die de komst van de verborgen imam aankondigden. De Babi's, een van de sektes, werd geleid door Mohammed Shirazi, die eerst claimde de 'Bab' (betekent deur of poort) te zijn voor de verborgen imam en vervolgens beweerde de verborgen imam zelf te zijn. Dit leidde tot zijn arrestatie en executie in 1850. In 1863 beweerde een van de volgelingen van Shirazi, Mirza Hussein al-Nuri, dat hij de verborgen imam was, die door Shirazi was aangekondigd. Shirazi beweerde dat God vele gedaanten kon aannemen en dat hij zijn laatste (maar niet de laatste) verschijning was. Sinds die tijd heeft het Baha'i geloof zich uitgebreid tot een wereldwijde religie, die echter met de Islam weinig meer van doen heeft. Baha'is zien zichzelf niet als moslims en moslims beschouwen hen ook niet als zodanig.

Meer informatie over de Islam is te vinden in de Specials Islam en Inleiding in de Islam.
© 2007 - 2014 Sasati, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Overzicht van alle landen in het Midden-OostenOverzicht van alle landen in het Midden-OostenHet Midden-Oosten is geen continent; het is een regio van Afrika-Eurazië met vage grenzen. De term is ontstaan in het Ve…
Jihad, strijden in de naam van AllahWanneer in de Westerse media over de Islam gesproken wordt, komt vaak ook al snel het woord 'jihad' voorbij. Vaak wordt…
Cat Stevens - Yusuf IslamCat Stevens - Yusuf IslamYusuf Islam, geboren op 21 juli 1948 in Londen, heet eigenlijk Stephen Demetre Georgiou, maar hij is vooral bekend gewor…
Boekrecensie: Het ontstaan van het M.O. - David DowningIn de reeks Het Midden-Oosten is in 2006 het boek 'Het ontstaan van het Midden-Oosten' uitgebracht. Het boek is geschrev…
Joden zijn tweederangs burgers binnen de islamZowel de Koran als Mein Kampf beschrijven de joden als minderwaardige personen. Het zijn boeken die het anti-joodse sent…

Reageer op het artikel "Het ontstaan van de Shia Islam"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Vjens (infoteur), 26-05-2014 10:43 #4
Ali Khan B, wat u zegt is niet helemaal waar om de volgende redenen.

Ten tijde van het incident met het pen en papier was er geen sprake tussen Shi'a en non Shi'a. Sterker nog, dit term voor een groep bestond niet. Noch bestonden de elementen waaruit het huidig Shi'itisch credo is opgebouwd, bijv. Imamah, Wilayah, Raj'ah etc.

Na het incident met het pen en papier was de Profeet nog 4 dagen in leven, en ten tijde van zijn laatste toespraak heeft hij niets meer gezegd aan de gelovigen over dit incident of iets dat enige relevantie had behalve dat het leger van Usaamah bin Zayd gestuurd zou moeten worden (iets dat Abu Bakr heeft volbracht), en nog een aantal andere instructies m.b.t. Sadaqag en Zakaat.

Ten tijde van de Khalifaat van Ali of zijn zoon Hassan die voor 6 maanden regeerde was er GEEN sprake van een Shi'itisch moskee, de Shi'itische rituelen of de Shi'itische leer zoals Raj'ah, Imamah, Tawassul m.b.v. Istighaata etc.

Het voornaamste verschil tussen Shi'a en de mainstream Islam is dan ook niet het punt wie de eerste khalifah moest zijn. Als de lijn doorgetrokken wordt tot 150 jaar na de gebeurtenis van Karbala, komt men bij de mensen terecht die het huidige Shi'isme vorm hebben gegeven.

Een Shi'a van Ali of Shi'a van Uthmaan in die tijd had dan ook niets te maken met het Shi'isme dat we vandaag de dag kennen. Er was een partij (shia) van Muawiyah, zo ook van Uthmaan en Ali. De terminologie dient echter niet door elkaar te worden gehaald.

Ali Khan Bhatti, 05-11-2010 23:56 #3
Ten eerste wou ik debatteren over de scheiding tussen shia's en de soennieten. Volgens bronnen gebeurde dit al veel vroeger namelijk ten tijde van de profeet zelf vzmh. Toen de rasoelillah ziek was en alle sahaba's rond hem stonden vroeg de profeet Pen en Papier.De profeet zei ik zal voor jullie iets opschrijven dat jullie op de rechte pad zal blijven leiden ook ben ik er niet meer. Waarop Omar ibne kathab antwoordde Ur-Rajulo La Yahjur wat betekent wat deze man zegt geen zin had. Wat de profeet toen geschreven had wan HASBONA KITAB ALLAH. De boek van god is voldoende voor ons
Dit staat geschreven in Saheeh Bukhari en Muslim dan ibne abbas dit vertelde

Dit gaf een scheur tussen de sahaba's zelf Sommige begonnen Ali te volgen als de juiste volger van Sunah en sommige volgden Omar als de juiste volger van de sunah.
Vlak hierna stierf de profeet.

Voor meerdere vragen kan je altijd bij mij terucht van 90 percent over de informatie van shia's op het internet is fout. Haat wordt verspreid maar onze broederschap moet scherp blijven

Sasati (infoteur), 12-10-2007 19:17 #2
Etsel, in de sunni Islam is de rol van de imam klein, mensen bidden altijd rechtstreeks tot God. Voor Shi'ieten is de rol van de imam veel groter, maar nog steeds geldt, dat er rechtstreeks tot Allah gebeden wordt. De vergelijking met Jezus gaat hier niet op.
De reden dat Iran niet bij de rest van de Arabische wereld hoort heeft meerdere redenen. Op de eerste plaats is Iran geen Arabisch land, de voertaal is Farsi. Er is dus een linguïstisch en ook cultureel verschil. Dat verschil gaat heel ver terug, ten tijden van bijv. de Romeinen en ook daarvoor, was Mesoptamië echt een grensgebied tussen de Perzische stammen en andere groepen. En tegenwoordig speelt het verschil tussen Shi'a en Sunni Islam uiteraard ook mee. Syrië en Iran hebben overigens uitstekende contacten, omdat ook het Syrische regime op shi'itische voet geschoeid is (Alewieten).

Etsel (infoteur), 11-10-2007 20:29 #1
Is de rol van de imam als intermediair tussen Allah en de mens verplicht? Of kunnen de gelovigen ook rechtstreeks tot Allah bidden? Hoe zit dat precies? Is het vergelijkbaar met de rol van Jezus als intermediair in het christendom?

In Iran wonen volgens mij de meeste shi'ieten. Is ook om die reden dat Iran niet echt bij de Arabische wereld hoort, dat overwegend soennietisch is?

Infoteur: Sasati
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Reacties: 4
Schrijf mee!