Lilith en Eva, de vrouwen van Adam

Wie Adam zegt, zegt Eva. Maar zij was niet de eerste vrouw en dus ook niet per se de enige (mythologische) stammoeder van de wereldbevolking. Voordat God Eva uit Adam creëerde, deelde de eerste man zijn leven volgens een oude tekst namelijk met Lilith. Maar door meningsverschillen was dit niet van lange duur.

Eva was niet de eerste vrouw

De naam van Lilith wordt in het eerste boek van de bijbel (Genesis) niet genoemd, en ook verder wordt er over Adams eerste vrouw weinig vermeld. Dat Eva de tweede vrouw van Adam was, blijkt uit Genesis 2 vers 21-23. Hierin creëert God opnieuw een vrouw, terwijl in Genesis 1 vers 26-28 al is te lezen dat man en vrouw door Hem op de zesde dag van de scheppingsweek zijn gemaakt. Het verhaal over Lilith als eerste vrouw van Adam duikt voor het eerst op in Het Alphabet van Ben Sira (geschreven tussen 700 en 1000 na Christus). Dit joodse middeleeuwse geschrift wordt beschouwd als een satirische tekst. Een onderdeel ervan is de geschiedenis van Lilith, gebaseerd op de twee scheppingsverhalen van de vrouw in de bijbel.

Lilith en Adam uit de aarde, Eva uit de man

Met Eva zorgde Adam voor het eerst vermelde nageslacht, namelijk Kain en Abel. Adam en Eva waren op het moment dat zij kinderen kregen al verbannen uit de Hof van Eden (ook het paradijs genoemd), omdat zij van de Boom van Kennis van Goed en Kwaad hadden gegeten terwijl hen dit door God verboden was. Volgens Het Alphabet van Ben Sira verdween Lilith als eerste uit het paradijs, voordat Eva bestond. Lilith wilde zich niet onderwerpen aan de man en vond dat zij gelijk waren aan elkaar. Ze waren door God immers uit dezelfde stof gemaakt en om die reden niet verschillend. De ontstane situatie maakte dat Lilith de Hof van Eden al snel ontvluchtte. God gaf daarna drie engelen opdracht om haar over te halen terug te keren, maar Lilith liet zich niet vermurwen. In Genesis 2 krijgt Adam van God voor de tweede maal een vrouw aan zijn zijde. Deze vrouw, die later Eva wordt genoemd, is gemaakt uit een rib van Adam. Terwijl man en vrouw in het eerste scheppingsverhaal uit dezelfde 'stof uit de aardbodem' (Genesis 2 vers 7) gemaakt waren, is Eva wat dat betreft dus niet de gelijke van Adam.

De vrouw van Kain

De middeleeuwse tekst over Lilith biedt ook een mogelijke oplossing voor het idee dat de zonen van Adam en Eva anders wellicht met hun eigen zussen zouden moeten zijn getrouwd. In Genesis 5 vers 4 staat dat Adam een onbepaald aantal zonen en dochters had. Uit de bijbel wordt echter niet duidelijk wie de vrouw van Kain was, waar zij vandaan kwam en wanneer Kain een relatie met haar kreeg. Nadat hij zijn broer Abel had vermoord, vertrok Kain naar het land Nod. Pas nadat hij in dit oostelijk van de Hof van Eden gelegen land was aangekomen, vermeldt de bijbel dat hij een vrouw heeft. Hiermee wordt de indruk gewekt dat hij deze vrouw in Nod heeft ontmoet en zij een dochter kan zijn geweest van Lilith en Adam, en daarmee een halfzus was van Kain.