De Amish: interne en externe gevaren

Ogenschijnlijk gedijen de Amish goed in hun achttiende eeuwse levenswijze. Elke twintig jaar blijken ze zich in aantal te verdubbelen. De vrouwen krijgen gemiddeld zeven kinderen en 80% van de opgroeiende jeugd blijft lid van de gemeenschap. Alles bij elkaar zijn de Amish-gemeenschappen hecht en trouw aan elkaar en aan hun geloof. Een rooskleurige toekomst dus? Ja en nee. Er ligt intern en ook van buiten gevaar op de loer.

Toeristische attractie

In 1985 verscheen de film The Witness. Het verhaal speelde zich af in een Old Order Amish-gemeenschap waarin een voor drugscriminelen vluchtende detective, gespeeld door Harrison Ford, terechtkomt. Hij wordt verliefd op een Amish-meisje en dat levert uiteraard een hoop problemen op. De film is in Amish-land opgenomen - overigens op een niet-Amish-boerderij met niet-Amish-acteurs - maar was erg indringend, met liefde gemaakt, gaf de Amish-levenswijze goed weer en .... veroorzaakte een rage. Sinds die tijd zijn namelijk in Lancaster County en in mindere mate ook wel in de rest van de Verenigde Staten, de Amish een eerste klas toeristische attractie geworden. Zo kan het gebeuren dat je in die streek achter één enkele buggy een stoet auto's en bussen met toeristen ziet rijden. Reisleiders geven uitleg, er wordt druk gefotografeerd en gefilmd. In de Amish-dorpen lopen horden toeristen die souvenirs kopen en de vaste bewoners aangapen. Op de toegangswegen naar Lancaster County zijn allerlei toeristische attracties en overnachtingsmogelijkheden verrezen: motels, restaurants, pretparken, openluchtmusea met als Amish verklede English, boerenmarkten, rondritten in buggy 's en zelfs helikoptervluchten boven Amish-land. Elk jaar trekken er zo'n vijf miljoen dagjesmensen heen. Dat mag: Amish-land is immers geen reservaat.

Wat kunnen de Amish eraan doen? Ze willen zich zo weinig mogelijk met de buitenwereld bemoeien, maar er is voor het vriendelijke en vredelievende volk steeds minder grond beschikbaar en prijzen van die grond stijgen snel, ook al doordat steeds meer stedelingen zich in dit landelijk gebied aan de Amerikaanse oostkust vestigen. Er valt niet aan te ontkomen: de Amish móeten zich wel met de buitenwereld bemoeien, willen ze financieel kunnen standhouden. Ze verkopen de opbrengst van hun land in kraampjes of eigen winkeltjes, gaan noodgedwongen werken bij bedrijven van the English en de bisschoppen geven schoorvoetend toestemming om electrische apparatuur te gaan gebruiken.

Meer invloeden van buiten

Economische motieven
Van de landbouw alleen kunnen de Amish niet meer bestaan. Nu werkt nog minder dan de helfst van de mannen op de boerderij. Oorzaken: hoge kosten en de groei van de bevolking. Veel Amish zijn dan ook handwerksman geworden. Ze maken schitterend houten tuinmeubilair en kinderspeelgoed, dat aan de hele Amerikaanse oostkust wordt verkocht. Dat werk kan dus allemaal binnen de beslotenheid van de gemeenschap gebeuren. Bovendien is er de levendige handel in quilts die veel opbrengen. Veel Amish verhuren zich ook als bouwvakker of timmerman aan the English. Ze zijn zeer gewild als arbeidskracht, omdat ze goedkoop en snel zijn, nauwkeurig en netjes werken. Sommigen handelen zelfs in onroerend goed of hebben bouwbedrijven. Dus in financieel opzicht gaat het wel goed. Maar ze zijn gedwongen zich vaker met de buitenwereld te bemoeien, zodat in de minder strenge gemeenschappen computer en telefoon langzamerhand hun intrede doen.
Waren er in het begin van de twintigste eeuw nog zo'n 5000, nu zijn er al bijna 200.000 Amish. Het zou daarom te verwachten zijn dat de groep stevig in de schoenen staat. Maar dat valt tegen. Het toerisme doet de saamhorigheid van de Amish afbrokkelen. Handel neemt een steeds belangrijker plaats in en er wordt, zeker in Lancaster County, volop geprofiteerd van het toerisme. Dat zien de bisschoppen niet graag. Ze zijn bang - en waarschijnlijk terecht - dat de toenemende contacten met de buitenwereld het geloof van de Amish zal vertroebelen en uiteindelijk tot het verval van hun cultuur zal leiden.

Rumspringa
Ook het Rumspringa, de periode waarin de opgroeiende jeugd kennis kan maken met de buitenwereld, brengt de jongeren in aanraking met drank, roken, drugs, autorijden en andere gewoonten, gemakken en gevaren van de moderne buitenwereld. Uiteindelijk ervaren veel jongeren dat allemaal weliswaar als leeg en zinloos en keren weer terug tot het warme nest van de gemeenschap, een kleine groep blijft in de buitenwereld.

Moord op schoolkinderen
De VS worden regelmatig opgeschrikt door meervoudige moorden op leerlingen en docenten op middelbare scholen. Critici wijzen op het gemak en de wettelijke vrijheid om aan wapens te komen. De vredelievende Amish, die uit geloofsovertuiging alleen basisonderwijs volgen op hun eigen scholen, werden tot voor kort niet met deze harde werkelijkheid geconfronteerd.
Hun geloof werd in oktober 2006 danig op de proef gesteld na de moordpartij op een Amish-schooltje in het dorpje Paradise in Lancaster County, het gebied van de Old Order. Een melkrijder schoot vijf meisjes en daarna zichzelf dood uit wraak op zijn Amish-opvoeding. Verbazingwekkend was de vergevingsgezindheid van de Amish-gemeenschap. Men liet niets blijken van hun verdriet om de dood van hun kinderen, maar er werd gebeden voor de moordenaar en geld ingezameld voor zijn weduwe. Wraakgevoelens kwamen niet boven!

Intern gevaar: inteelt

Er is nog iets wat het voortbestaan van de Amish bedreigt: inteelt. Daarvan spreken we als het gaat om voortplanting binnen een groep waarvan de leden aan elkaar verwant zijn. De nakomelingen van dat soort huwelijken tussen nauwe bloedverwanten zullen vaak lichamelijke en geestelijke defecten hebben. En daaraan is bij de Amish nauwelijks te ontkomen: al generaties lang hebben jonge Amish erg weinig keus gehad bij het zoeken naar een huwelijkspartner binnen de gemeenschap. Zodoende zijn ze heel vaak getrouwd met 'nauwverwanten', zoals we dat noemen: neef en nicht stappen b.v. in het huwelijksbootje. Denk maar aan de naam Stoltzfus, die onder 25% van de Amish in Lancaster County voorkomt. Iedereen is daar zo'n beetje familie van elkaar. Er komen ook niet meer dan zes familienamen voor bij driekwart van de bevolking! Het gevolg van die inteelt is in veel gevallen lichamelijke en soms ook geestelijke degeneratie. Dat betekent dat allerlei ziekten en kwalen de kop op steken, zoals bloederziekte (een ziekte waarbij het bloed niet stolt en zelfs een simpele blauwe plek vreselijk pijnlijk kan zijn) en ernstige spierziekten, waarvan de lijders voor de rest van hun leven rolstoelgebonden zijn. Die ongewenste degeneratie van cellen levert zelfs dwergen op.

Conclusie

Zijn de Amish van Lancaster County daarom uiteindelijk ten dode opgeschreven? Dat is niet meteen te zeggen. Maar dat de vriendelijke en zachtaardige Pennsylvania Dutch ( of 'Sauerkraut Yankees', zoals ze soms spottend worden genoemd) niet meer zo besloten en recht in de leer zijn als ze vroeger waren, is wel duidelijk. Maar zolang ze nog steeds in aantal toenemen, zullen ze niet zo gauw uit het beeld van het platteland van de Verenigde Staten verdwijnen. © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 11-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Amish, terug in de tijd: De Amish geloofsgemeenschap is een aparte gemeenschap die leeft ver van de “moderne wereld”. Ze kunnen in eigen middelen voorzien, bouwen zelf huizen, onderwijzen hun kinderen en…
• De Amish: het gezinsleven: De rond tweehonderdduizend Amish in de USA wonen voornamelijk in de noordoostelijke staten en het midwesten. De Amish-streek bij uitstek waar de strengste leden wonen is het distri…
• Informatie en communicatie: Wanneer is iets informatie of een gegeven? Of zit daar geen verschil tussen? En hoe zit het met die eindeloze getallen? Zijn dat gegevens of is dat informatie? En de mening van je…
• De Amish: vestiging in de Nieuwe Wereld: De wederdopers van Jacob Ammann hadden het moeilijk. Door hun strenge en sobere levenshouding en onbuigzame overtuiging werden ze soms ook in de Elzas het doelwit van…
• Geografie van Ierland: Wie kent het niet? Dit mooie groene eiland gelegen in de EU, geheel in het westen, naast het Verenigde Koninkrijk? Het land dat bekend staat om haar uitgestrekte natuur, hoge kliffen e…