De Amish: onderwijs en huwelijk

Kinderen zijn voor de Amish-gemeenschap heel belangrijk. Waar in onze moderne Westerse wereld twee à drie kinderen zo'n beetje het maximum is, hebben Amish-echtparen er meestal veel meer: tien kinderen is geen uitzondering. Omdat ze de leerplicht afwijzen, stichtten ze hun eigen scholen. Hoe dat in de praktijk werkt en hoe de jongelui zich voorbereiden op een huwelijk binnen de geloofsgemeenschap zullen we nader uiteenzetten.

Kinderen en onderwijs

De kinderen wordt vanaf het begin gehoorzaamheid en respect voor elkaar geleerd. Ook hun opleiding wordt zorgvuldig begeleid. Toen de Amish zich nog maar pas in Amerika hadden gevestigd, stuurden ze hun kinderen naar kleine schooltjes, waar onderwijs werd gegeven waarmee hun ouders het nog wel eens waren. Er waren daar op het platteland immers nauwelijks invloeden van de buitenwereld merkbaar, behalve dat de kinderen natuurlijk wel in aanraking kwamen met wereldse zaken als electriciteit. Maar er waren geen andere mogelijkheden en het ging eigenlijk ook wel goed. Totdat de leerplicht in de vorige eeuw werd uitgebreid tot 14 jaar, de (openbare) scholen groter werden en verder uit elkaar kwamen te liggen. De buitenwereld werd bedreigend; de kinderen werden met teveel slechte dingen geconfronteerd, vonden de Amish. Scholen hadden immers centrale verwarming en toiletten binnenshuis, waren aangesloten op de waterleiding en kregen steeds meer moderne leermiddelen die bij de Amish verboden waren. En dus begonnen ze hun eigen - en ook door henzelf betaalde - scholen te bouwen. Al spoedig verrezen overal in Pennsylvania kleine schooltjes met maar één klaslokaal, waarin les wordt gegeven volgens de maatstaven van hun geloofsovertuiging. En die zijn gebaseerd op de bijbeltekst: "De wijsheid van de wereld is dwaasheid voor God". Dus is het voldoende als de kinderen alleen basisonderwijs krijgen. Feitelijke, praktische kennis, onderwezen door oudere meisjes uit de gemeenschap, die daarvoor natuurlijk geen opleiding hebben gehad - want de Amish geloven niet in voortgezet onderwijs - maar die naar hun beste kunnen de kinderen leren wat ze volgens de Amish moeten weten. Zoals de voor het dagelijks leven noodzakelijke vaardigheden, kennis van de Bijbel en daarnaast de leefwijze van de Amish en de kennis van het Deitsch (de taal in de kerkdiensten) en het Duitse dialect dat men thuis spreekt (hoewel op de scholen in het Engels les wordt gegeven). Daarnaast ook de beginselen van lezen en rekenen en andere eenvoudige zaken.

Leerplicht en vrijheid van onderwijs
Natuurlijk kwamen de Amish daardoor in conflict met de Amerikaanse overheid, die met de leerplichtwet zwaaide en met maatregelen dreigde, soms zelfs de politie op hen afstuurde. Maar ze bleven er ijskoud onder en vonden dat ze niet gehoorzaam aan de autoriteiten hoefden te zijn. Dat leverde veel problemen op, zoals financiële sancties. De Amish bleven vriendelijk, betaalden de opgelegde boetes zonder morren, maar gaven geen duimbreed toe. Pas in 1972 besliste het Hooggerechtshof dat de staat de Amish niet mocht dwingen hun kinderen naar een openbare school te sturen. Dat gebeurde nadat een organisatie (buiten de Amish om) voor keuzes in en vrijheid van godsdienst de rechtszaak had aangespannen. Die organisatie vertegenwoordigde maatschappij-kritische ouders, die om pedagogische en religieuze redenen hun kinderen thuisonderwijs wilden geven. Ze kregen daarin gelijk. En zo hadden de Amish weer hun zin gekregen, zonder er zelf iets voor te hoeven doen. Alleen door zichzelf te blijven en kalm de dingen te weigeren die ze niet met hun overtuiging in overeenstemming kunnen brengen, bereiken ze vaak hun doel.

Het huwelijk

Voorbereiding op het huwelijk
Er komt natuurlijk een moment waarop jongens en meisjes belangstelling voor elkaar gaan krijgen. Dat is bij de Amish net als bij ons. Maar de manier waarop ze met elkaar in contact komen is anders. Op zondagavonden ontmoeten de jongeren elkaar, na de kerdienst, de lunch en eventueel het spel. Want zoals alle mensen, spelen de Amish ook, alleen zijn het eenvoudige spelletjes, zoals hoekbal, een balspel dat met een kleine bal van hard rubber wordt gespeeld en dat erg populair is. Het kan uren duren een vaak staan er wel honderden toeschouwers om heen om de spelers toe te juichen. Ook daarin tonen ze hun gemeenschapszin. Er wordt trouwens zelfs gerolschaatst en geskeelerd (maar niet met rubberen wieltjes!) en ook zie je wel eens Amish-jongens op eenvoudige, zelfgemaakte skateboards voorbijkomen.

En op de zondagavonden komen de puberende jongens en meisjes dus bij elkaar. Ze zingen samen geestelijke liederen en praten met elkaar. Op die manier leren ze elkaar kennen, maar dat gaat allemaal veel minder 'los' dan bij ons. Er is geen sprake van zoenen (laat staan van seks!) vóór het huwelijk. Hoewel je je moet afvragen of dat niet soms toch gebeurt, omdat de stellen absoluut hun mond houden over het 'met elkaar gaan'. Rond zijn zestiende krijgt een jongen zijn eigen vrijgezellenbuggy, een open tweezitskarretje. Dat is de tijd van de 'Rumspringa', de periode waarin de jeugd in de gelegenheid wordt gesteld om in betrekkelijke vrijheid - hoewel in onze ogen nog steeds erg traditioneel - met elkaar en de buitenwereld om te gaan. Die vrijgezellenbuggy speelt een belangrijke rol in het 'hofmaken': de jongen brengt het meisje dat hij aardig vindt op zo'n zondagavond in die buggy naar huis. Als het 'aan' raakt, begint het stel zich voor te bereiden op het huwelijk; ongehuwd samenwonen is er natuurlijk niet bij.

Huwelijksbevestiging
De huwelijken worden meestal in november gesloten, uiterlijk december, omdat dan de drukke oogsttijd van de herfst voorbij is. De bruiloft wordt tot twee weken van tevoren aangekondigd en tijdens de kerkdiensten worden de trouwplannen van het jonge paar kenbaar gemaakt. De trouwdienst wordt in het huis van de bruid gehouden en duurt met de preek en de ceremonie erbij soms wel vier uur. Maar dat alles zonder bloemen, ringen of een fotograaf. Ook zul je het jonge bruidspaar elkaar niet zien kussen. Na de trouwdienst, die vaak door tweehonderd of meer gasten wordt bijgewoond, wordt er een heerlijk maal bereid, met gevulde kip, aardappelpuree, saus, ham, vruchten uit blik en vooral veel pasteien, koekjes en cakes. Dat wordt dan een gezellig feest voor de hele gemeenschap. © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Religie (Mens en Samenleving) op 07-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Amish, terug in de tijd: De Amish geloofsgemeenschap is een aparte gemeenschap die leeft ver van de “moderne wereld”. Ze kunnen in eigen middelen voorzien, bouwen zelf huizen, onderwijzen hun kinderen en…
• De Amish: interne en externe gevaren: Ogenschijnlijk gedijen de Amish goed in hun achttiende eeuwse levenswijze. Elke twintig jaar blijken ze zich in aantal te verdubbelen. De vrouwen krijgen gemiddeld zeven…
• Studentenjobs: de studentenovereenkomst: Ben je een student? Zin om een centje bij te verdienen? Weet je niets over studentenovereenkomst? Bang voor zwartwerk?
• De nieuwe leerplicht: kwalificatieplicht: ‘Jij moet verder leren dan je neus lang is’. Zo klinkt de nieuwe motto voor de leerplicht. De leeftijdsgrens is verhoogd en de voorwaarden, waaronder je eerder van s…
• De Amish: vestiging in de Nieuwe Wereld: De wederdopers van Jacob Ammann hadden het moeilijk. Door hun strenge en sobere levenshouding en onbuigzame overtuiging werden ze soms ook in de Elzas het doelwit van…