InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Niet stemmen en blanco stemmen

Niet stemmen en blanco stemmen

Niet stemmen en blanco stemmen Niet stemmen en blanco stemmen: er is een groot verschil tussen deze twee. Beiden tellen niet mee voor de verkiezingen, maar wel voor de opkomst. Daarnaast heeft blanco stemmen een symbolische betekenis, terwijl niet stemmen als een protest wordt gezien. Mensen die blanco stemmen, willen wel meedoen of zijn voor democratie, maar kunnen geen keuze maken uit de politieke partijen. Of hun visie past bij geen enkele partij. Niet stemmen heeft een hele andere reden.

Verkiezingen

Verkiezingen vinden plaats in democratische landen, waar door middel van stemmen de landvertegenwoordigers worden bepaald. Iedere vijf jaar vinden er de Europese verkiezingen plaats. Iedere vier jaar in Nederland de Tweede Kamerverkiezingen, de gemeenteraadsverkiezingen en de Provinciale Statenverkiezingen. De leden van de eerste kamer worden gekozen door de Provinciale Staten.

Uiterlijk twee weken voordat de verkiezingen plaats vinden, krijgt iedere Nederlander vanaf 18 jaar een stempas thuis gestuurd. Met deze stempas kan de stemgerechtigde bij elk stembureau binnen de gemeente waarin hij of zij woont, gaan stemmen. Dit kan op vertoon van een identiteitsbewijs. Een identiteitsbewijs mag maximaal vijf jaar verlopen zijn. Met een kiezerspas kan ook in een andere gemeente gestemd worden, behalve niet bij de gemeenteraadsverkiezingen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen ben je verplicht in je eigen gemeente te stemmen. Ook kan je iemand anders machtigen om voor jou te stemmen.

Niet stemmen

Met een stempas kan je stemmen. Je vult bij het stembureau jouw stem in. Het aantal mensen dat stemgerechtigd is en komt stemmen, wordt bij iedere verkiezing geteld. Dit wordt uitgedrukt in percentages: het opkomstpercentage. In 1998 bedroeg dit 73,3%, het laagste opkomstpercentage tot nu toe. In 1977 bedroeg dit 88 procent. 12 procent van de stemgerechtigden kwam dus niet stemmen.

Niet stemmen of stemonthouding wordt soms gezien als een protest tegen de democratie. Toch zijn er veel mensen die niet gaan stemmen, maar niet tegen de democratie zijn. Ze hebben bijvoorbeeld geen mening of zijn totaal niet geïnteresseerd in de politiek. Mensen die niet stemmen tellen niet mee in het opkomstpercentage. Wel kunnen ze medebepalend zijn voor de verkiezingsuitslag. Ze versterken eigenlijk de uitslag. Wanneer 100 mensen mogen stemmen, en het opkomstpercentage is 80, gaan er dus 80 mensen stemmen. 39 kiezen voor partij A, 41 voor partij B. Partij B wint de verkiezingen. Zouden 3 mensen die niet gestemd hebben, wel zijn gaan stemmen en op partij A hebben gestemd, dan zou partij A hebben gewonnen. Partij B is dus blij dat deze 3 mensen niet gestemd hebben. Niet stemmen kan dus indirect invloed hebben op de uitslag.

Blanco stemmen

Wie blanco stemt, gaat wel naar het stembureau. Er wordt echter geen keuze gemaakt op het stembiljet. Blanco stemmen wordt als een nog duidelijker protest gezien tegen de verkiezingen. Mensen die niet stemmen kunnen niet geïnteresseerd zijn in de politiek. Mensen die blanco stemmen zijn dat wel, maar willen soms geen keuze maken. Reden hiertoe kan zijn dat ze het niet eens zijn met de verkiezingen of met het stemmen, of ze zijn het niet eens met de keuzes. Ook kan er blanco gestemd worden omdat er onduidelijkheid over de keuzes bestaat of dat men er te weinig vanaf weet om een keuze te maken.

Blanco stemmen tellen niet mee met de uitslag, maar kunnen net als bij het niet stemmen de uitslag wel indirect bepalen. Blanco stemmen telt wel mee voor het opkomstpercentage. Wanneer 100 mensen mogen stemmen en 80 gaan naar de stembus, is het opkomstpercentage 80 procent. Dit is ongeacht het feit of er wel of blanco gestemd is. Blanco stemmen heeft dan ook een symbolische betekenis: er wordt geen stem uitgebracht, maar er is wel opkomst.

Ongeldig stemmen

Ongeldige stemmen zijn de stemmen waarbij er meerdere keuzes zijn gemaakt. Iedere stemgerechtigde mag maar één keuze maken. Wanneer er meerdere zijn gemaakt of wanneer dit te onduidelijk is aangegeven, wordt het gezien als een ongeldige stem. Dit kan onbewust zijn gedaan, maar ook bewust. Bij deze laatste is dit vaak uit protest tegen de verkiezingen of tegen de partijen. Ook kan het zijn dat de stemgerechtigde geen keuze tussen twee of meerdere keuzes kan maken en dit middels ongeldig stemmen duidelijk wil maken. Ongeldige stemmen tellen niet mee bij de verkiezingsuitslag, maar wel bij het opkomstpercentage. Ook deze stemmen beïnvloeden indirect de uitslag. Iedere stemgerechtigde moet daarom goed voor zichzelf uitmaken of hij wel, niet, blanco of ongeldig gaat stemmen. Alle vier de opties zijn gerechtvaardigd.

Opkomstplicht en stemplicht

In Nederland geldt de opkomstplicht niet meer, in België wel. Bij de opkomstplicht is iedereen verplicht om naar een stembureau te komen. Er hoeft niet verplicht gestemd te worden, wel moet iedere persoon zich identificeren bij het stembureau.

Een stemplicht is het verplicht komen naar een stembureau en aldaar een stem uit te brengen. Hier kan nu een keuze gemaakt worden uit stemmen, blanco stemmen of ongeldig stemmen. In Noord-Korea kent men de stemplicht. Anoniem stemmen is daar niet mogelijk.
© 2014 - 2017 Bibiana, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Rode stempotlood heeft tweede levenRode stempotlood heeft tweede levenSinds de verkiezingen voor het Europese Parlement in 2009 stemmen Nederlanders weer met een potlood. Daarvoor is enkele…
Het Griekse kiesstelsel en de evenredige vertegenwoordigingHet Griekse kiesstelsel en de evenredige vertegenwoordigingBij de Griekse parlementsverkiezingen van 2015 werd Syriza de grootste partij met 36,3 procent van de stemmen. In het pa…
Europese verkiezingen 2009 in Nederland: definitieve uitslagEuropese verkiezingen 2009 in Nederland: definitieve uitslagNiet geheel verrassend is de Partij voor de Vrijheid (PVV), met lijsttrekker Barry Madlener, de overtuigende winnaar gew…
Staatsinrichting: Kiesstelsels (deel 1)Hoe wordt nu uit de stemmen van de kiesgerechtigde burgers de volksvertegenwoordiging (dus de Tweede Kamer) samengesteld…
Verdeling van de zetels bij de Tweede KamerverkiezingenVerdeling van de zetels bij de Tweede KamerverkiezingenHet parlement van de Tweede Kamer telt 150 zetels. Na verkiezingen van de Tweede Kamer worden in eerste instantie Kamerz…
Bronnen en referenties
  • https://www.kiesraad.nl/verkiezing/verkiezingskalender
  • http://www.parlement.com/id/vh8lnhrp8wsz/opkomstpercentage
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Stemplicht

Reageer op het artikel "Niet stemmen en blanco stemmen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Eefje, 21-03-2017 18:45 #5
Hubert, in het vb gaan de 3 stemmen naar partij A waardoor deze meer stemmen heeft. Stem in Nederland gewoon op de minst slechte dan wordt de kiesdrempel hoger en heeft jouw minste partij meer stemmen nodig voor zetel.

Hubert, 14-03-2017 14:03 #4
Dus als ik het goed begrijp, is dat wat je ook voor een optie kiest, je altijd indirect op de grootste partij stemt behalve als je duidelijk voor een partij kiest? Of zie ik dat verkeerd?

Cerafil, 04-03-2017 23:39 #3
Tegenwoordig is er zelfs een beter alternatief dan blanco stemmen. De niet stemmers partij belooft niks te doen en zijn dus eigenlijk lege zetels.
https://www.nietstemmers.nl/

Robbie, 28-11-2016 00:15 #2
Waarom werkt het zo, dat als er genoeg blanco stemmers zijn voor een zetel, er geen lege stoel in de kamer komt?

en 2. Is de uitslag van de verkiezing anders als je blanco stemt dan wanneer je niet gaat stemmen?

Dit vraag ik me nu al een tijdje af omdat ik vaak blanco stem en discussies met vrienden heb over het voorval.

Groet Robbie

Jo, 16-03-2015 11:10 #1
Het is slim om altijd naar de stembus te gaan, en als je een protest stem indient dmv blanco of ongeldig, ga dan voor ongeldig, vul dus meerdere partijen in, want een blanco stem kan alsnog gemanipuleerd worden, een foutief ingevulde niet.

Infoteur: Bibiana
Laatste update: 25-04-2014
Gepubliceerd: 25-04-2014
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 5
Schrijf mee!