InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Diversen > Walvisvaarder Marten Jansen

Walvisvaarder Marten Jansen

Walvisvaarder Marten Jansen Marten Jansen en Hidde Dirks Kat zijn tijdgenoten. Ze zijn alle twee commandeur op een walvisvaarder. Kat op de Juffrouw Klara en Jansen op Het Witte Paard. Ze joegen voornamelijk op robben en Groenlandse walvissen vanwege de traan.

Marten Janszenstraat in Nes

Het Witte Paard

Marten Jansen voer als commandeur op Het Witte Paard en ging in 1777 vanuit Hamburg de walvissen achterna. Commandeur Kat zeilde met de brik De Juffrouw Klara vanuit Hamburg naar Groenland. Kat en Jansen vertellen hoe ze in het ijs vast kwamen te zitten en een voettocht over ijs naar de bewoonde wereld maakten. Kat vertrok in maart 1777 en kon in september 1778 zijn vrouw en kind op Ameland weer in de armen sluiten. Jansen vertok in april 1777 en keerde een jaar later in mei terug.

Echt verhaal

Jansen beschreef de geschiedenis van het verongelukken van zijn schip onder de titel 'Kort doch echt verhaal van Commandeur Marten Jansen, Weegens het Verongelukken van zyn Schip, genaamd Het Witte Paard, en nog Negen andere Scheepen, dewelke alle Verongelukt zijn, in Groenland, door de bezetting van ´t West Ys, ten Jaare 1777.'

Eters

Jansen Vetrok met Het Witte Paard en zeven sloepen en 46 eters. Net als Kat komt hij inboorlingen tegen, eskimo’s. Jansen noemt ze ook wel Wilden. Ze krijgen gedroogde spiering, gedroogd robbenvlees en sla dat naast de huizen groeide, te eten. Ze ontmoeten aardige en minder aardige eskimo’s en hebben honger. Het vlees dat ze krijgen moeten ze rauw eten. Zelf vangen ze mosselen.

Begrafenis

Als een van de mannen sterft, maakt Jansen kennis met de begrafenisgewoonte van de Eskimo’s. Ze halen alles uit hun huis, rollen de overledene in een robbenvel en stoppen hem met al zijn spullen in een klaarstaand graf. De kuil is de vorige zomer al gegraven, omdat dat in de winter niet kan. De eskimo’s hebben zogezegd een voorraadje grafkuilen. Na de begrafenis wordt de huisraad weer naar binnen gebracht. De Eskimo’s wenen een maand lang tweemal per dag voor de overledene.

Vreedzaam

Jansen verwondert zich over het vreedzame samenleven van de inboorlingen. De Eskimo’s maken geen ruzie en delen het vlees. Ze wonen met acht tot elf gezinnen in een huis dat deels ondergronds is. De vele lijven maken het huis warm. “Zij leggen als Beesten bijeen.”

Hulp

Enkele Eskimo’s weten een brief van Jansen over te brengen naar iemand in een haven. Uitendelijk krijgt een collega commandeur de brief in handen en hij pikt Jansen en zijn bemanning op. Nog enkele mannen sterven, waarvan sommige aan boord vanwege scheurbuik. Na een week of zes komen ze in Bergen aan en daar ziet Jansen twee Nederlandse schepen liggen. Met een daarvan vaart hij terug naar huis. Eind mei 1778 is hij weer thuis.

Boeken

Schipbreuk van walvisvaarders werd vaak in boeken verhaald. Het grote publiek las het graag. De opbrengst van de uitgaven ging deels naar de nabestaanden van de schipbreukelingen.

Straat

Marten Jansen is geëerd met een straat in Nes. Op het geëmailleerde straatnaambord bord staat : Marten Janszenstraat Commandeur Walvisvaart 1737 - 1811. De Marten Janszenstraat bevindt zich in het centrum van het dorp, langs het kerkpleintje.

Restaurant

In Nes op Ameland is een restaurant naar het schip van Marten Jansen genoemd: Het Witte Paard. Het staat aan het kerkpleintje, op zichtafstand van de Marten Janszenstraat. “De ontberingen welke de bemanning leed staan in schril contrast met het genoegen waarmee u in het huidige Witte Paard kunt vertoeven,” refereert het restaurant op haar website aan de geschiedenis van het schip en haar bemanning.

Lees verder

© 2012 - 2014 Sjaanfanameland, gepubliceerd in Diversen (Mens en Samenleving) op . Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde links
Commandeursvilla's, Persbureau Ameland, Walvissen en Dolfijnen, Column - Partners en Andere Tijden.
Gerelateerde artikelen
Korte biografie; Hans JansenKorte biografie; Hans JansenHans Jansen, geboren in 1942 tijdens de Tweede Wereldoorlog in Amsterdam. Theoloog, arabist en hoogleraar islamitisch de…
De TBU regeling, wat is dat?De TBU regeling, wat is dat?De regeling Tegemoetkoming Buitengewone Uitgaven is een tegemoetkoming voor mensen met hoge ziektekosten en een laag ink…
Het verhaal van singer-songwriter Laura JansenHet verhaal van singer-songwriter Laura JansenIneens was ze daar: singer-songwriter Laura Jansen, dochter van een Amerikaanse moeder en Nederlandse vader. Na het spel…
Laat de belastingdienst uw bril of hoorapparaat betalen!Laat de belastingdienst uw bril of hoorapparaat betalen!De aftrekpost buitengewone uitgaven verdwijnt. Neem nu maatregelen en profiteer van de regelingen en aftrekposten die no…
Biografie Marten ToonderBiografie Marten ToonderEén van de bekendste striptekenaars van ons land was toch wel Marten Toonder. Vooral met zijn figuren als Tom Poes en de…
Bronnen en referenties
  • Persbureau Ameland
  • Ameland Boeken Blog
  • Website Restaurant het Witte Paard
  • De Amelander Walvisvaart, samensteller Jan Blaak

Reageer op het artikel "Walvisvaarder Marten Jansen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sjaanfanameland
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Special: Walvisvaart
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!